جهانگشای نادری

● جهانگشای نادری = تاریخ جهانگشای نادری = تاریخ نادری = وقایع نادری / تاریخ ایران / فارسی jahāngošā-ye nāderī = tārīx-e jahāngošā-ye nāderī = tārīx-e nāderī = vaqāye‘-e nāderī استرآبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 – 1180 ؟ قمری estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767) کتابی است در تاریخ ایران و سرگذشت نادرشاه، با مقدمه‌ای در اوضاع سیاسی ایران پیش از نادر آغاز می‌شود و زادگاه نادر و ورود او به سیاست سپس پادشاهی و جهانگشایی وی در خاور و باختر تا کشته شدن او در قوچان و اوضاع ایران تا یک سال پس از او. عنوان‌ها پس از مقدمه: ذکر محمود غلچه، اشرف و جنگ با روسیه، خروج نادر، ابتدای فتح او، شورش افغان، فرار افاغنه، جنگ هزار جریب، فتح قلعه فراه، انتظام خراسان، شاه طهماسب به ایروان و نخجوان، حرکت به ایروان، ایلغار بر سنگر جام، به کرمانشاه، حوادث بغداد، وقایع داغستان ولگز، ایلچی روس به دربار، فتح آذربایجان، پیشکش اهالی، حرکت به گرجستان، زیارت کربلا، رفتن به خراسان، رفتن به ترکمانیه، ورود به کلات، طغیان مرو، طغیان محمود سیستانی، طغیان افغانها، تعیین حکام هند و ایران، رفتن به خراسان محمود غلیچه، بیان اختتام تواریخ دره نادری. مؤلف این کتاب، در ایام قتل نادرشاه، سفیر ایران در دربار عثمانی بوده و بعد از قتل نادر، به ایران مراجعت نموده و وقایع بعد از نادر را در دو جلد به تحریر در آورده است. به اردو و انگلیسی و فرانسه و هندی ترجمه شده است. این کتاب بین تاریخ‌نویسان زمان میرزا مهدی خان به «تاریخ نادری» مشهور بوده است. آغاز: بر دانایان رموز آگاهی و دقیقه‌یابان حکمتهای الهی واضح است که در هر عهد و اوان که اوضاع جهان منقلب و پریشان و چرخ ستمگر به کام ستم ... انجام: 1. علیشاه نیز در روز ورود بقصاص خون شاهزادگان با دیده نابینا سر در زیر پدیده پی روان از عقب برادر روان شد. 2. هرگاه صاحبدلی بهم رسد مقدمات بعد دولت نادری و کیفیت آشوب و فتنه آن زمان را که از حد و حصر افزون است تحریر خواهد نمود انشاء الله چاپ: دارالحکومه بمبئی، سنگی، 1265ق، رحلی، 270ص؛ تبریز، 1307، خشتی؛ 1309ق، رقعی، 465ص؛ تبریز، 1260؛ کلکته در 1845 میلادی؛ تهران در 1262 و 1263 و 1266 و 1296 و 1286؛ لاهور در 1921 میلادی؛ با تصحیح و تعلیق و مقدمه نگاری سید عبدالله انوار، انجمن آثار ملی، 1377ش؛ با تصحیح مانی کاشانی، تهران، 1385ش [دنا 1006/3 (136 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 4309/6، که نادرست مؤلف را متخلص به کوکب آورده؛ الذریعة 248/3 و 289 و 111/8 و 300/5؛ فهرستواره منزوی 946/1-948؛ مشار فارسی 1069/1 و 309 و 2111/2؛ مشترک پاکستان 176/10: نشانی 21 نسخه؛ مکتبة امیرالمؤمنین 199/1 و 249/1] شرح و حواشی: 1- تاریخ جهانگشای نادری (منتخب) (4عنوان)