الاجماعية

● الاجماعية = حجية الاجماع / اصول فقه / عربی al-ijmā‘īyya = ḥujjīyyat-ul ijmā‘ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791) اهل سنت اجماع گذشتگان را یکی از ادله اربعه برای اثبات یا نفی حکم شرعی می‌دانند. لیکن شیعه اجماع را بدون شمول معصوم حجت نمی‌داند و برخی اجماع را کاشف از حضور معصوم می‌شمرند. در قرن سیزدهم رساله‌های گوناگونی در این موضوع نگاشته شد. این رساله یکی از چند رساله اجماع تألیف وحید بهبهانی است. یکی از شاگردان مؤلف در دیباچه‌ای که بر آن نگاشته می‌گوید چون در عصر ما مسأله اجماع و حجت بودن آن مورد اختلاف شده بود ما از استاد باقر بهبهانی درخواست کردیم و ایشان این رساله را برای ما نگاشت. الذریعه (6: 267) سه رساله در باب اجماع برای وحید بهبهانی برمی‌شمارد که اولی رساله حاضر است، دومی مقاله‌ای درباره «اجماع ضروری و نظری و شهرت» است که بخشی از شرح وی بر دیباچه «مفاتیح» است و سومین رساله را صاحب الذریعة در کتابخانه سید محمد علی بن سید علی نقی آل بحرالعلوم دیده است. رساله حاضر در بیان اقسام، احکام و حجیت اجماع در 7 «فصل» است: 1. اعلم ان الرسول (ص ع) لما بعث للرسالة فبلغ ما انزل الله فی مدة ثلث و عشرين سنة و انتشر کثیر من احكامه بين الامة و صارت من الانتشار كالشمس فی رابعة النهار؛ 2. فصل قد ظهر من جهة ما ذكر مما سبق ان کثیر امن الاحكام كانت ظاهرة؛ 3. فصل فى المغالطات و الشکوک و الشبهات؛ 4. فصل فی الاجماع المنقول بخبر الواحد؛ 5. فصل قد ظهر مما مران طرق الاولى ما نسب الى الشيخ؛ 6. فصل فى الاجماع و هو على الطريقة التى نسبت الى الشيخ ... آغاز: بسمله الحمدلله الذی کشف الغطاء عن فرائد آياته بلطفه العميم و نقض الجناء من فرايد بيناته بكرمه الدائم القديم ... اما بعد فلما كان فی زماننا صار کثیر من الطالبين قداجمعوا امرهم على انکار فرق الاجماع ... فسألنا عن حضرة المولى الاول ... شیخنا المحقق الوحيد ... آقا محمدباقر ... ان ينظم في سلك التحرير نخبة وجيزة يخبر عن ظواهر دلالة اليسره ... اعلم ان الرسول (ص) لما بعث للرسالة فبلغ ما انزل الله اليه انجام: لايخرج عن القولين ومن لايعتقد يخرج وحال الزايد عن القولين حال القولين فى جميع ما ذكرت والله هو العالم بحقايق احكامه. تمت وبالخير عمت. [دنا 237/1 (83 نسخه)؛ الذریعة 267/6؛ روضات الجنات 97/2؛ اعیان الشیعه 94/44-96؛ مكتبة امير المومنین 28/1]