جنگ

● جنگ / گوناگون / فارسی و عربی jong حکیم، حسن بن علی، ق13 قمری hakīm, hasan ebn-e ‘alī (- 19c) شامل این مطالب: منظومه هزل‌آمیز در هجو وزیران زمان در 14 بیت؛ نامه‌ای به عربی که بدین‌گونه پایان می‌یابد «من تحریرات اقل العباد لسان الاطباء»؛ نامه عاشقانه روزگار جوانی او است به معشوقه خود به نثر و نظم با یک بند مثنوی در 33 بیت و یک قصیده در 12 بیت و غزلی در 13 بیت و با دو بیت دیگر؛ معجون؛ یک نامه دوستانه و شعر فارسی و یک مرثیه فارسی؛ چندین اثر از خود او و دیگران در این جنگ دیده می‌شود مانند: 1. چند بیتی به عربی از گمنام و از شیخ بهائی؛ 2. قصیده میمیه ضمریه ابن فارض و نونیه بستی و شعر ابن الرومی و متنبی و قصیده لامیه‌ای به عربی که در پایان هر بیت کلمه «خال» آمده و نام‌های چند دیه بندر بوشهر در آن دیده می‌شود با تفسیر برخی از لغات آن (علام سقی خدیک من خفک الخال - امن ربوات اللول لاح لک الخال) و قصیده عینیه: «یا رسم لارسمتک ریح زعزع ×× و سرت بلیل فی عراصک ضروع»؛ 3. فرهنگ کوچک فارسی به فارسی؛ 4. فهرست کتاب‌های ملکی همین لسان الاطباء؛ 5. رساله قافیه؛ 6. شعرهای عربی متنبی و دیگران؛ 7. شعرهای فارسی: جمال، میرزا صادق، شیدا، قاآنی؛ 8. رساله در عروض گویا از سیفی بخارائی؛ 9. انشائی به فارسی؛ 10. نامه فقیهی گویا حاجی اشرفی به لسان الاطباء؛ یک نامه دوستانه دیگر؛ 11. منشآت دوستانه و دیوانی فارسی همراه با منشآتی از خود حکیم؛ 12. شعرهای چند شاعر فارسی زبان؛ 13. پاره‌ای از قابوس نامه؛ 14. شعر میرزا عباس خان ادیب. اینها است شعر و نثر ساخته خود لسان الاطباء: یا شعر ذی الحجة فاخرا اشهر الحرم ×× مما ضمنت من الایات و الرسم 48 بیت؛ دوشم ببر در آمد خندان و خشمگین ×× یاری که سالها دل و جانم بدش رهین 84 بیت؛ دوش از پی تعظیم خدا ایزد داور ×× با خاطر مجموع و دل از غیر مطهر 165 بیت؛ دوش مرا هاتفی ز عالم بالا ×× دادند کای انیس بستر غبرا 106 بیت؛ دوخت گیتی بهر اندامم لباس قیروار ×× ابره ماتم آستر غم تکمه اشک بی‌شمار 8 بیت؛ یار آن است که یار دل و هم جان باشد ×× رنجهای تن و جان را همه درمان باشد 19 بیت؛ ان البضاعة مزجاة و عیشی مقلل ×× و العذر عند گرام الناس مقبول 4 بیت؛ تا بحق روی نیاز و دل ریش آوردم ×× لعل نوشینش بلب بی غم نیش آوردم 9بیت؛ مدیحة انشدها لسان الاطباء فی مراسلة ارسلها الى جناب حجة الاسلام اشرفی مدالله تعالی ظله علی المفارق فی سنة 1312؛ در این قصیده مطلع را از هاتف آورده و خود بعد از سه بیت چنین می‌گوید: از بکم مطلع مدیح تر ا ×× کرده سرقت ز هاتف ظلقان؛ و مطلع مدیحه‌ای که از هاتف آورده این است: ای فدای تو هم دل و هم جان ×× وی نثار رهت هم این و هم آن 39 بیت؛ مجلسی بهر تو آراسته ام ×× جمله اصحاب صفا خواسته‌ام 5 بیت؛ شرح قصیده «فخر القضاة رازی».