الاجتهاد و الاخبار

● الاجتهاد و الاخبار = رسالة الاخبار و الاجتهاد = الاجتهاد و التقليد / اصول فقه / عربی al-ijtihād wa-l axbār = r.-ul axbār wa-l ijtihād وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791) تاریخ تألیف: 13رجب 1155ق مؤلف نام خاصی بدین رساله نداده و لذا در فهرست‌ها به نام‌های متفاوتی معرفی شده است. رساله‌ای است استدلالی در رد اخباریان و شرایط اجتهاد و مقدمات آن، در هفت «فصل»: 1. بقاء تکلیف و وجوب تحصیل آن؛ 2. کسی که در معرفت احکام تلاش کرد تا علم یا ظن شرعی یا حکمی یا موضوعی پیدا کرد؛ 3. طرق اخذ حکم شرعی؛ 4. بیان ظن و این‌که طریق شناخت احکام در این زمان ظنی است؛ 5. مقتضای عمل به احکام الفاظ است؛ 6. بیان شرایط و کیفیت اجتهاد؛ 7. علومی که مجتهد بدان در اجتهاد محتاج است. وحید در این رساله ضمن انتقاد شدید به اخباریان که اجتهاد را حرام دانسته و اصول فقه را نوعی دخالت عقل در اوامر الهی می‌پنداشتند، به فلاسفه نیز خرده‌گیری کرده و راه میانه‌ای را برمی‌گزیند. او در این رساله به نظرات ملا امین استرآبادی نظر دارد و به شدت نظرات او را نقد کرده است. آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطیبین الطاهرین اما بعد فهذه رسالة فی الاجتهاد و الاخبار و ترتیبها علی سبعة فصول الاول اعلم ان الله لم یخلق الخلق عبثا و لا اهملهم سدی بل خلقهم بقدرته. انجام: و لو تیسر الله و وفق لنتوجه الى الكل فی رسالة علیحدة بما یوفقنی و یهدینی من التوضیح و التنقیح چاپ: تهران، 1314ق، سنگی، وزیری، خط محمد صادق تویسرکانی، 306+94+117ص، با عدة الاصول در یک جلد؛ تهران، 1317ق، سنگی؛ دارالخلافه طهران، وزیری، 94ص [دنا 227/1 (97 نسخه)؛ الذریعة 269/1؛ مشار، عربی ص 20؛ مكتبة امير المومنین 23/1] شروح و حواشی: التجزی = تعلیقة علی مسئلة تجزی الاجتهاد؛ همدانی، عبدالصمد بن محمد حسین (-1216)