نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین

tanbīh-ol qāfelīn va tazkerat-ol ‘ārefīn
57 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17690
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17690
تاریخ و سده تألیف: 955 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 319 تا 323
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شرح حدیث
عناوین دیگر و هم‌تراز:
شرح نهج البلاغة (š.-e nahj-ol balāqa)
اثر مرتبط / وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359-406)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ترجمه سلیس و روانی از «نهج البلاغة» است که با شرح و توضیح آمیخته است و بیشتر به حل غوامض و توضیح مشکلات عنایت شده است. چون کتاب «نهج البلاغه» شریف رضی دارای استعارات و تشبیهات و غرایب لغات بسیاری بوده که فهم آن برای برخی از طالبان مشکل می‌نموده است، لذا مؤلف با استفاده از شروح نهج البلاغه، نظیر شرح ابن میثم و غیره، به ترجمه و تبیین و تفسیر آن کوشیده و برخی از روایات و حکایات مناسب را بدان افزوده است. چنان که خود در مقدمه بدان تصریح کرده‌اند، نام این کتاب را «تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین» نهاده و از ترجمه‌های بسیار مختصر نهج البلاغه می‌باشد. بعضی این ترجمه را شرح گفته‌اند، ولی از حد ترجمه تجاوز ننموده است.
آغاز اثر
« بسمله تیمنا بذکره العزیز الکریم، الحمدلله الذی هدانا لهذا ... و الصلوة علی من امر العباد بان يصلوا عليه و يسلموا ... اما بعد بر ذوی بصائر ثاقبه و خواطر باهره مخفی نیست که ترقی بمدارج قرب الهی »
انجام اثر
« و الحمدلله و ستایش فراوان مر خداوند عالمیان راست ... و سلام و تحیت فرستاد بر او سلامی بروجه تمام، تمت هذه الترجمة فی شهر ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، 1313ق؛ تهران 1370 ش؛ تهران، سنگی، 1275ق، وزیری
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 447/4 و 143/14 و 446/4 کشف الحجب 143، هدية العارفين 815/1 فهرستواره منزوی 404/6 مشار فارسی، ج1 ص 1432 دنا 355/3 (53 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین = شرح نهج البلاغة / شرح حدیث / فارسی tanbīh-ol qāfelīn va tazkerat-ol ‘ārefīn = š.-e nahj-ol balāqa کاشانی، فتح الله بن شکرالله، - 988 قمری kāšānī, fath-o-llāh ebn-e šokr-ol-lāh (- 1581) وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضی، محمد بن حسین (359-406) تاریخ تألیف: 955ق ترجمه سلیس و روانی از «نهج البلاغة» است که با شرح و توضیح آمیخته است و بیشتر به حل غوامض و توضیح مشکلات عنایت شده است. چون کتاب «نهج البلاغه» شریف رضی دارای استعارات و تشبیهات و غرایب لغات بسیاری بوده که فهم آن برای برخی از طالبان مشکل می‌نموده است، لذا مؤلف با استفاده از شروح نهج البلاغه، نظیر شرح ابن میثم و غیره، به ترجمه و تبیین و تفسیر آن کوشیده و برخی از روایات و حکایات مناسب را بدان افزوده است. چنان که خود در مقدمه بدان تصریح کرده‌اند، نام این کتاب را «تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین» نهاده و از ترجمه‌های بسیار مختصر نهج البلاغه می‌باشد. بعضی این ترجمه را شرح گفته‌اند، ولی از حد ترجمه تجاوز ننموده است. آغاز: بسمله تیمنا بذکره العزیز الکریم، الحمدلله الذی هدانا لهذا ... و الصلوة علی من امر العباد بان يصلوا عليه و يسلموا ... اما بعد بر ذوی بصائر ثاقبه و خواطر باهره مخفی نیست که ترقی بمدارج قرب الهی انجام: و الحمدلله و ستایش فراوان مر خداوند عالمیان راست ... و سلام و تحیت فرستاد بر او سلامی بروجه تمام، تمت هذه الترجمة فی شهر ... چاپ: تهران، 1313ق؛ تهران 1370 ش؛ تهران، سنگی، 1275ق، وزیری [الذريعة 447/4 و 143/14 و 446/4؛ کشف الحجب 143، هدية العارفين 815/1؛ فهرستواره منزوی 404/6؛ مشار فارسی، ج1 ص 1432؛ دنا 355/3 (53 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

57 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
گوهرشاد
مشهد
1192 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 558 شناسنامه ←
32
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
982ت بی‌کاتب قرن 12 نسخ 403 شناسنامه ←
33
رضوی
مشهد
25160 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 254 شناسنامه ←
34
الهیات
تهران
146 محمد رضا بن محمد محسن رضوی دلیجانی پنج‌شنبه 14 رجب 1108ق نستعلیق، نسخ 353 شناسنامه ←
35
مجلس
تهران
8226 بی‌کاتب قرن 12 و 13 نستعلیق 381 شناسنامه ←
36
گلپایگانی
قم
4954-25/44 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 107 شناسنامه ←
37
امام هادی
مشهد
55 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 344 شناسنامه ←
38
خدای خانه (مسجد جامع عتیق)
شیراز
بدون شماره میر مقیم بن میر نورالدین نواده شیخ شهاب الدین سهروردی از هفشویه مهتاب اصفهان جمعه 9 رمضان 1226ق نستعلیق - شناسنامه ←
39
ملی
تهران
1752 بی‌کاتب 1229ق نستعلیق، شکسته، نسخ - شناسنامه ←
40
مرعشی
قم
5532 شیخ امام بخش بن شیخ محمد پناه بن شیخ پیر محمد منوطی لکهنوی از شاگردان محمد نجات خوشنویس غره رجب 1233ق نستعلیق 419 شناسنامه ←
41
مرعشی
قم
2442 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 231 شناسنامه ←
42
دانشگاه
اصفهان
34 قربانعلی بن عبدالله جندقی پنج‌شنبه 14 محرم 1272ق نسخ 253 شناسنامه ←
43
دانشگاه
اصفهان
445 قربان علی پسر ملاعبدالله 14 محرم 1272ق نسخ - شناسنامه ←
44
مدرسه اسماعیلیه
شاهرود
59 بی‌کاتب 1275ق - - شناسنامه ←
45
دانشگاه
تهران
2992/1 مجید شعبان 1279ق نسخ 358 شناسنامه ←
46
رضوی
مشهد
23312 بی‌کاتب قرن 14 نستعلیق 70 شناسنامه ←
47
رضوی
مشهد
22312 بی‌کاتب قرن 14 نستعلیق - شناسنامه ←
48
گلپایگانی
قم
7736-52/76 عباسقلی 18 رجب 1316ق نسخ 302 شناسنامه ←
49
گلپایگانی
قم
2159-12/49 عباس قلی کبودرآهنگی ذیقعده 1316ق ثلث، نسخ 158 شناسنامه ←
50
دانشگاه بوعلی
همدان
43 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 359 شناسنامه ←
51
نوربخش
تهران
220 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 1000 شناسنامه ←
52
مسجد اعظم
قم
377 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 189 شناسنامه ←
53
مرعشی
قم
5539 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 510 شناسنامه ←
54
ادبیات
مشهد
178 فرخ بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 253 شناسنامه ←
55
مرعشی
قم
5502 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 447 شناسنامه ←
56
مدرسه غرب
همدان
592 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
57
وزارت امور خارجه
تهران
2-14 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 357 شناسنامه ←