تنبیه الغافلین

● تنبیه الغافلین = وسائل المحبین / اخلاق / فارسی tanbīh-ol qāfelīn = vasā'el-ol mohebbīn ترمذی، محمد ابراهیم بن محمد tarmadī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad وابسته به: تنبیه الغافلین؛ سمرقندی، نصر بن محمد (- 375) در نسخه‌ها با نام‌های بهاءالدین محمد ابراهیم بن محمد سرمدی، بهاءالدین محمد عاملی، یا رشدی، یا محمد ترمذی، یا محمد بن ابراهیم سمرقندی خوانده شده، دارای یک «مقدمه» و نه «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در وجوب طلب علم؛ باب 1. فضیلت علم و علما؛ 2. فضیلت نماز و عقاب تارک آن؛ 3. عذاب خمرخواره و مانع زكاة؛ 4. عذاب خمر و بنگ و قمار و مزد و غیره؛ 5. صفت بهشت و دوزخ؛ 6. بعضی چیزها که خدای تعالی امر کرده؛ 7. نواهی خدای تعالی؛ 8 بیان عالم و متعلم؛ 9. اکرام ضیف و جار و صدقه؛ خاتمه در معاصی. روایت‌ها را به عربی نقل می‌کند پس از آن آنها را به فارسی برمی‌گرداند و گاهی نیز شرح می‌نماید. آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله الذی امرنا بالعلم و الطاعة و نهانا عن الجهل و الضلال و صلى الله على محمد و آله اجمعين اما بعد چنین گوید مؤلف این رساله و محرر این مقاله الفقیر الحقیر الواصل بالفضل الصمدى بهاء الدين محمد بن ابراهیم سمرقندی که عزیزی از برادران دینی و فرزندان طریقی که همگی همت خود بر کسب سعادت علوم دینی مصروف داشت و خبر خلوص و عقیده باین کمینه داشت از کمال اخلاص و فوز اختصاص از ضعیف التماس نمود که از برای بنده مستمند نسخه ای تحریر کن که بوسیله آن در طاعت و عبادت بیفزائیم و از جهل و عصیان بپرهیزیم ... انجام: گرببندی اسب تازی را زمانی پیش خر ×× رنگشان همگون نگردد طبعشان همگون شود چاپ: چند بار به چاپ رسیده است؛ طهران، سنگی، 1329ق.، رقعی، 55ص؛ 1307ش./1347ق.، خشتی، 80ص؛ ایران، سنگی، 1333، رقعی/خشتی، 80ص؛ ایران، سنگی، 1315، جیبی [أعيان الشيعة 60/9؛ الذریعه 444/4: نام نگارنده را بهاءالدین محمد ابراهیم بن محمد السرمدی آورده؛ اعلام 37/1 ابراهیم السرمدی؛ نسخه‌های منزوی 1585/2 که نام و نسب نگارنده را بر حسب نسخه‌ها گوناگون نشان داده است ...؛ مشار فارسی 1431/1: نشانی 4چ و نام نگارنده به مانند الذریعه، ولی نسبت ترمذی است؛ حاجی خلیفه 488/1 که نام نگارنده را بهاءالدین محمد بن محمد بخارایی (د 791ق) آورده است؛ فهرستواره منزوی 402/6؛ دنا 350/3-353 (90 نسخه)]