شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 151 |
الهیات
مشهد
|
22375 | محمد تقی بن شمس الدین محمد | سهشنبه 22 شعبان 1064ق | - | - | شناسنامه ← |
| 152 |
حجتیه
قم
|
467 | محمد حسن نیسابوری | 1063ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 153 |
جلیلی
کرمانشاه
|
125 | قطب الدین محمد بن کمال الدین ابوالمعالی | سهشنبه 10ربیع الاول 1059ق | نسخ | 263 | شناسنامه ← |
| 154 |
موقوفه میرزا ابوطالب قمی
قم
|
21 | عوض بن حیدر موکئی | ربیع الثانی 1057ق | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 155 |
مرعشی
قم
|
5173 | شمس الدین حسین بن محمد شیرازی | 3 ذیحجه 1055ق | نستعلیق | 168 | شناسنامه ← |
| 156 |
مجلس
تهران
|
3358/1 | سلطان مراد بن محمد جعفر بن دوست محمد بن علی دوست بجستانی | 1044ق | نسخ | 318 | شناسنامه ← |
| 157 |
فیضیه
قم
|
1948 | بیکاتب | 1044ق | نستعلیق | 148 | شناسنامه ← |
| 158 |
مرکز احیاء
قم
|
765 | رکن الدین محمد بن معز الدین محمد حسینی هادی ادهمی گلناری | پنجشنبه دهه سوم صفر 1040ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 159 |
وزیری
یزد
|
2023/2 | حاج محمد بن محمد حسین طبسی | 1040ق | نسخ | 159 | شناسنامه ← |
| 160 |
مرعشی
قم
|
3483/1 | عبدالمهدی بن حسین بن عبدالحسین بن ابی سمیط سمیطی بحرینی شیرازی | چهارشنبه 11 رجب 1038ق | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 161 |
مجلس
تهران
|
7515/1 | میرزا صالح | سهشنبه 14 ربیع الاول 1037ق | نسخ | 140 | شناسنامه ← |
| 162 |
مجلس
تهران
|
7244 | عبدالله نصار بن محمد حویزاوى | شنبه 10 جمادی الاول 1036ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 163 |
مرعشی
قم
|
1076 | آقا میر شریف بن میرزا علی جاسبی | یکشنبه 23 رجب 1035ق | نسخ | 446 | شناسنامه ← |
| 164 |
ملی
شیراز
|
699/2 | حسن بن محمد طالقانی | جمادل الاول 1030ق، برای امیر حسین رازی | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 165 |
دامغانی (آقای)
همدان
|
15/2 | ابرقویی | دهه نخستین ذیحجه 1028ق | - | - | شناسنامه ← |
| 166 |
ادبیات
تهران
|
227 | بیکاتب | 1019ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 167 |
استادی، رضا
قم
|
نامعلوم | محمد بن جلال | شنبه 4 رجب 1018ق | نسخ | 275 | شناسنامه ← |
| 168 |
مرعشی
قم
|
5818 | محمد بن جلال | شنبه 4 رجب 1018ق | نسخ | 282 | شناسنامه ← |
| 169 |
مرعشی
قم
|
12670/1 | محمد شریف بن میرزا جانی (خانی) تبریزی | پایان ذیحجه 1018ق | نستعلیق | 123 | شناسنامه ← |
| 170 |
ملک
تهران
|
2254 | سلطان علی بن محمد | 12 جمادی الثانی 1010ق | نستعلیق | 181 | شناسنامه ← |
| 171 |
مجلس
تهران
|
443/1؛ کر | علی بن طالب | 21 ربیع الاول 1010ق | نسخ | 79 | شناسنامه ← |
| 172 |
روضاتی
اصفهان
|
94/1 | بیکاتب | 1002ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 173 |
سپهسالار
تهران
|
6274/2 | بیکاتب | 1001ق | نستعلیق، نسخ | 133 | شناسنامه ← |
| 174 |
ثقة الاسلام
تبریز
|
8 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 175 |
مدرسه رضویه
قم
|
74/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 145 | شناسنامه ← |
| 176 |
الهیات
تهران
|
300 | بیکاتب | قرن 10 و 11 | نسخ | 156 | شناسنامه ← |
| 177 |
مدیر شانه چی
مشهد
|
19 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 178 |
دیانی
بیرجند
|
149 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 124 | شناسنامه ← |
| 179 |
وزیری
یزد
|
1246 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 245 | شناسنامه ← |
| 180 |
الهیات
تهران
|
216 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 211 | شناسنامه ← |