شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 121 |
مجلس
تهران
|
3445 | فرج الله بن محمد علی کاظمی جزائری | قرن 13 | نستعلیق | 527 | شناسنامه ← |
| 122 |
گلپایگانی
قم
|
1/7749-52/89 | محمد باقر بن خادمعلی شهرنوی از توابع همدان | 1174ق | نستعلیق | 83 | شناسنامه ← |
| 123 |
ملی
تبریز
|
3373 | مرتضی حسینی | با تاریخ 1173ق | نستعلیق، نسخ | 236 | شناسنامه ← |
| 124 |
مجلس
تهران
|
5853/3 | بیکاتب | 1147ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 125 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
269/1 | ملک محمد بن نصرالله کازرونی شیرازی | جمعه 19 شعبان 1127ق | نسخ | 116 | شناسنامه ← |
| 126 |
گلپایگانی
قم
|
6493-33/43 | محمد ربیع بن محمد مرسل خسرو شاهی | 14رجب 1125ق | نسخ | 193 | شناسنامه ← |
| 127 |
رضوی
مشهد
|
21723 | محمد هادی بن محمد کافی | غره شوال1124ق | نستعلیق | 184 | شناسنامه ← |
| 128 |
رضوی
مشهد
|
21541 | بیکاتب | رمضان 1122ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 129 |
مجلس
تهران
|
53 خوئی | شیخ عناية الله حسینی | 1118ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 130 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | بیکاتب | یک شنبه 6 رجب 1117ق | - | - | شناسنامه ← |
| 131 |
دانشگاه
تهران
|
1954/1 | قاسم بن حسین بن علی کلیدار نجفی | 15 جمادی الثانی 1105ق | نسخ | 151 | شناسنامه ← |
| 132 |
نمازی
خوی
|
23 | علاء الدین حسین بن محمد حسینی | 1105ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 133 |
عبدالعظیم
تهران
|
668/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 135 | شناسنامه ← |
| 134 |
نبوی، سید محمد
دزفول
|
بدون شماره | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 135 |
الهیات
تهران
|
112 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 136 |
مرکز احیاء
قم
|
1007 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 191 | شناسنامه ← |
| 137 |
دانشگاه
تهران
|
7734/3 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 138 |
مجلس
تهران
|
1100 ط | عبدالعظیم بن عاشور تبریزی | 1092ق | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 139 |
صدوقی یزدی
یزد
|
176 | محمد شریف بن محمد رضا لاهیجانی | اواسط جمادی الاول 1092ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 140 |
رضوی
مشهد
|
27225 | بیکاتب | 1091ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 141 |
رضوی
مشهد
|
26118 | حسینی تبریزی، غیاث الدین بن امیر جعفر | 1090ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 142 |
جلیلی
کرمانشاه
|
95 | محمد جعفر بن سلطانعلی اهری | سهشنبه 7 جمادی الثانی 1087ق | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 143 |
مجلس
تهران
|
8075/1 | علی بن زین الدین بن محمد بن حسن بن شهید الثانی (نوه مؤلف) | 9 صفر 1087ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 144 |
امام صادق
اردکان یزد
|
245 | بیکاتب | 25 شوال 1082ق | نسخ | 205 | شناسنامه ← |
| 145 |
مجلس
تهران
|
1339 | بیکاتب | 1081ق | نسخ | 352 | شناسنامه ← |
| 146 |
الهیات
تهران
|
693 | محمد سعید حسینی | جمادی الاول 1078ق | نستعلیق، نسخ | 272 | شناسنامه ← |
| 147 |
الهیات
مشهد
|
22692 | محمد امین بن محمد کاظم رازی | دوشنبه 25 ربیع الاول 1077ق، تاریخ کتابت فهرست این کتاب 6 محرم 1075ق، به خط محمد صادق بن محمد کاظم ورامینی که گویا همان محمد امین بن محمد کاظم رازی باشد چون خط شبیه یکدیگر است | نستعلیق، شکسته | 203 | شناسنامه ← |
| 148 |
الهیات
مشهد
|
22782 | محمد حسین بن اسماعیل نوری | 2 رجب 1075ق | نسخ | 230 | شناسنامه ← |
| 149 |
سپهسالار
تهران
|
6216/1 | حسین بن احمد بحرانی سماهجی عرادی جدحفصی | پنجشنبه 9 ذیقعده 1074ق | نسخ | 190 | شناسنامه ← |
| 150 |
مرکز احیاء
قم
|
358 | محمد صالح | 10 رمضان 1065ق | نسخ | 225 | شناسنامه ← |