نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية

tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
192 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
تاریخ و سده تألیف: 958 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 237 تا 249
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تمهيد القواعد (tamhīd-ul qawā‘id)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مشار عربی 217 الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13 مكتبة امیر المومنین 269/1 دنا 322/3- 328 (193 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ... انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب. چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) 2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) 3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

192 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
91
دانشگاه
اصفهان
341/1 علی اصغر بن علی مختار جرفادقانی مشهور به گلپایگانی جمعه 2 ربیع الثانی 1229ق نسخ 85 شناسنامه ←
92
مرتضوی
مشهد
بدون شماره ابوالقاسم بن عباس موسوی لاهیجی سلخ رمضان 1227ق - - شناسنامه ←
93
ادبیات
تهران
198 محمد بن ملا فضل قاینی دشت بیاضی 1227ق نسخ - شناسنامه ←
94
رضوی
مشهد
20035 زین العابدین بن محمد الموسوی (سید زین العابدین خوانساری فرزند میرزا محمد باقر صاحب روضات) 1226ق نسخ - شناسنامه ←
95
امام صادق
قم
22 عبدالله بن ابی تراب بن عبدالفتاح حسنی سه‌شنبه 1 محرم 1225ق نسخ 176 شناسنامه ←
96
حسینی قهستانی
قائن
29/1 محمد بن علی اکبر بهلجردی قائنی خراسانی 1225ق نسخ 145 شناسنامه ←
97
مجلس
تهران
8087/1 عبدالله بن خان بابا 1224ق شکسته نستعلیق 97 شناسنامه ←
98
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره علی محمد لنجانی 1221ق - - شناسنامه ←
99
مدرسه غرب
همدان
4717/2 محمد علی بن عبد الرحیم چهارشنبه شوال 1218ق - - شناسنامه ←
100
فاضل
خوانسار
155 زین العابدین بن کربلائی اسماعیل 1217ق نسخ 97 شناسنامه ←
101
نمازی
خوی
313/2 صادق بن باقر ربیع الثانی 1215ق نستعلیق - شناسنامه ←
102
دهگان
اراک
298/1 محمد بن میر علی محمد بن فخرالدین کزازی 11 محرم 1211ق نستعلیق 223 شناسنامه ←
103
علامه طباطبائی
شیراز
90/9 عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی 1210ق نستعلیق، شکسته 85 شناسنامه ←
104
رضوی
مشهد
15174 محمد بن محمد رفیع نوری جمعه 8 رمضان 1210ق نستعلیق 138 شناسنامه ←
105
دانشگاه
اصفهان
417 ابراهیم بن عبدالکریم موسوی وشتانی فیروز کوهی مازندرانی صفر 1209ق نستعلیق - شناسنامه ←
106
مدرسه غرب
همدان
4694 شیخ خلف بن عسگر کربلایی 1 شعبان 1208ق نسخ - شناسنامه ←
107
مرکز احیاء
قم
3317 احمد بن حسین جمادی الثانی 1205ق نستعلیق 94 شناسنامه ←
108
رضوی
مشهد
15772 آقا محمد بن محمد فصیح مراغی رجب 1204ق نستعلیق 165 شناسنامه ←
109
رضوی
مشهد
25469 فاضل بن حسنخان 1202ق نستعلیق - شناسنامه ←
110
رضوی
مشهد
17430 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 40 شناسنامه ←
111
دائرة المعارف
تهران
915 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 261 شناسنامه ←
112
رضوی
مشهد
15796 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 135 شناسنامه ←
113
رضوی
مشهد
17713 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 270 شناسنامه ←
114
مرعشی
قم
14657/11 بی‌کاتب حدود قرن 13 نسخ 4 شناسنامه ←
115
دانشگاه
اصفهان
559 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
116
دیانی
بیرجند
131 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 90 شناسنامه ←
117
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
342/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 117 شناسنامه ←
118
مرکز احیاء
قم
1251/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 130 شناسنامه ←
119
رضوی
مشهد
17711 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 134 شناسنامه ←
120
گوهرشاد
مشهد
1526 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←