نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية

tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
192 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
تاریخ و سده تألیف: 958 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 237 تا 249
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تمهيد القواعد (tamhīd-ul qawā‘id)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مشار عربی 217 الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13 مكتبة امیر المومنین 269/1 دنا 322/3- 328 (193 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ... انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب. چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) 2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) 3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

192 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
دانشگاه
اصفهان
152 سید ابراهیم بن محمد کریم موسوی وشتانی ذیقعده 1253ق نستعلیق 155 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
23534 بی‌کاتب 1253ق نستعلیق - شناسنامه ←
63
سپهسالار
تهران
2220 محمد رحیم بن محمد هادی نائینی 1250ق نسخ 178 شناسنامه ←
64
عبدالعظیم
تهران
667/1 محمد ابراهیم بن بهرام خرقانی 1247ق نستعلیق 64 شناسنامه ←
65
مرعشی
قم
7320/1 محمد بن میرزا ابوالقاسم بن ملا احمد بن ملا علی بن ملا دولتعلی بن علی انجوئی قراچه داغی 1245ق نستعلیق 117 شناسنامه ←
66
دستغیب، بدرالدین
شیراز
بدون شماره عبدالله بن حیدر حسینی سه شنبه 28 صفر 1244ق نستعلیق - شناسنامه ←
67
خاتم الانبیاء
بابل
295 هادی استر آبادی 1243ق نسخ - شناسنامه ←
68
عمومی
ساری
90 ابن محمد باقر خراسانی ذیقعده 1242ق نسخ - شناسنامه ←
69
رضوی
مشهد
20738 محمد علی بن ابو تراب ابن عبدالفتاح ابن جعفر حسینی (احتمالاً) 1242ق نسخ 155 شناسنامه ←
70
گلپایگانی
قم
2934/1-15/174 میرزا محمد بن اسماعیل کربلایی 17رمضان 1242ق تحریری 53 شناسنامه ←
71
گوهرشاد
مشهد
1441/3 محمد حسین بن محمد علی بن محمد حسین ساروی جمعه 16 رجب 1241ق نسخ - شناسنامه ←
72
ملک
تهران
2584 محمد حسین بن محمد بن معصوم رضوی مشهدی ماه هفتم 1241ق نسخ 149 شناسنامه ←
73
امام جمعه
زنجان
بدون شماره بی‌کاتب ذیقعده 1241ق - - شناسنامه ←
74
فاضل قائینی
قم
بدون شماره یوسف بن محمد باقر 1240ق - - شناسنامه ←
75
شیخ علی حیدر
مشهد
729 علی بن حسین قمی شنبه 25 رمضان 1240ق نسخ 173 شناسنامه ←
76
مرکز مطالعات
قم
670/1 بی‌کاتب 1239ق نسخ 133 شناسنامه ←
77
مسجد اعظم
قم
451 بی‌کاتب 1237ق نستعلیق 93 شناسنامه ←
78
گلپایگانی
قم
9010-59/230 ابوطالب سه‌شنبه 4 شوال 1237ق نسخ 202 شناسنامه ←
79
مدرسه خان
یزد
116/2 قاسم بن محمد نصرآبادی سه‌شنبه 7 شعبان 1237ق نسخ - شناسنامه ←
80
فیضیه
قم
1517/2 بی‌کاتب 1236ق نسخ - شناسنامه ←
81
ملی
تهران
4042/2 حاجی محمد بن عبدالکریم هروی 1236ق نسخ 248 شناسنامه ←
82
رضوی
مشهد
21295 ابراهیم بن کریم جمعه سلخ محرم 1235ق نستعلیق، شکسته 93 شناسنامه ←
83
مخطوطات و اسناد میبد
میبد
22 محمد باقر بن حاجی محمد علی ندوشنی جمعه 18 جمادی الثانی 1235ق نستعلیق، نسخ 171 شناسنامه ←
84
مرعشی
قم
8603 محمد کریم بن مهدیقلی سرابی تبریزی یک‌شنبه 3 جمادی الاول 1234ق نسخ 131 شناسنامه ←
85
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
61/1 محمد رفیع بن محمد رضا گلپایگانی پنج‌شنبه از جمادی الاول 1234ق نسخ 125 شناسنامه ←
86
موزه پارس
شیراز
بدون شماره محمد لطیف بن عباس علی هاشمی ذیحجه 1232ق نستعلیق - شناسنامه ←
87
ادبیات
تهران
208/1 بی‌کاتب 9 رمضان 1232ق نسخ - شناسنامه ←
88
مرعشی
قم
7163/2 حسن بن ابو المعصوم گلپایگانی کوکدی 1231ق نسخ 118 شناسنامه ←
89
مدرسه صدر بازار
اصفهان
327 محمد علی جمعه از رجب 1231ق نستعلیق 200 شناسنامه ←
90
مفتی الشیعه
قم
25/1 میرزا بابا بن حسینقلی اردبیلی 19 رمضان 1229ق نستعلیق 90 شناسنامه ←