نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية

tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
192 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
تاریخ و سده تألیف: 958 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 237 تا 249
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو اصول فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تمهيد القواعد (tamhīd-ul qawā‘id)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپ‌های اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
مشار عربی 217 الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13 مكتبة امیر المومنین 269/1 دنا 322/3- 328 (193 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یک‌صد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده می‌شود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم می‌باشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخه‌ها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سه‌شنبه 8 رجب 958ق می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ... انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب. چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)] شرح و حواشی: 1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104) 2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356) 3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

192 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
7244 عبدالله نصار بن محمد حویزاوى شنبه 10 جمادی الاول 1036ق نسخ 199 شناسنامه ←
32
مجلس
تهران
7515/1 میرزا صالح سه‌شنبه 14 ربیع الاول 1037ق نسخ 140 شناسنامه ←
33
مرعشی
قم
3483/1 عبدالمهدی بن حسین بن عبدالحسین بن ابی سمیط سمیطی بحرینی شیرازی چهارشنبه 11 رجب 1038ق نسخ 130 شناسنامه ←
34
وزیری
یزد
2023/2 حاج محمد بن محمد حسین طبسی 1040ق نسخ 159 شناسنامه ←
35
مرکز احیاء
قم
765 رکن الدین محمد بن معز الدین محمد حسینی هادی ادهمی گلناری پنج‌شنبه دهه سوم صفر 1040ق نسخ 188 شناسنامه ←
36
فیضیه
قم
1948 بی‌کاتب 1044ق نستعلیق 148 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
3358/1 سلطان مراد بن محمد جعفر بن دوست محمد بن علی دوست بجستانی 1044ق نسخ 318 شناسنامه ←
38
مرعشی
قم
5173 شمس الدین حسین بن محمد شیرازی 3 ذیحجه 1055ق نستعلیق 168 شناسنامه ←
39
موقوفه میرزا ابوطالب قمی
قم
21 عوض بن حیدر موکئی ربیع الثانی 1057ق نسخ 118 شناسنامه ←
40
جلیلی
کرمانشاه
125 قطب الدین محمد بن کمال الدین ابوالمعالی سه‌شنبه 10ربیع الاول 1059ق نسخ 263 شناسنامه ←
41
حجتیه
قم
467 محمد حسن نیسابوری 1063ق نسخ - شناسنامه ←
42
الهیات
مشهد
22375 محمد تقی بن شمس الدین محمد سه‌شنبه 22 شعبان 1064ق - - شناسنامه ←
43
مرکز احیاء
قم
358 محمد صالح 10 رمضان 1065ق نسخ 225 شناسنامه ←
44
سپهسالار
تهران
6216/1 حسین بن احمد بحرانی سماهجی عرادی جدحفصی پنج‌شنبه 9 ذیقعده 1074ق نسخ 190 شناسنامه ←
45
الهیات
مشهد
22782 محمد حسین بن اسماعیل نوری 2 رجب 1075ق نسخ 230 شناسنامه ←
46
الهیات
مشهد
22692 محمد امین بن محمد کاظم رازی دوشنبه 25 ربیع الاول 1077ق، تاریخ کتابت فهرست این کتاب 6 محرم 1075ق، به خط محمد صادق بن محمد کاظم ورامینی که گویا همان محمد امین بن محمد کاظم رازی باشد چون خط شبیه یکدیگر است نستعلیق، شکسته 203 شناسنامه ←
47
الهیات
تهران
693 محمد سعید حسینی جمادی الاول 1078ق نستعلیق، نسخ 272 شناسنامه ←
48
مجلس
تهران
1339 بی‌کاتب 1081ق نسخ 352 شناسنامه ←
49
امام صادق
اردکان یزد
245 بی‌کاتب 25 شوال 1082ق نسخ 205 شناسنامه ←
50
مجلس
تهران
8075/1 علی بن زین الدین بن محمد بن حسن بن شهید الثانی (نوه مؤلف) 9 صفر 1087ق نسخ 160 شناسنامه ←
51
جلیلی
کرمانشاه
95 محمد جعفر بن سلطانعلی اهری سه‌شنبه 7 جمادی الثانی 1087ق نسخ 195 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
26118 حسینی تبریزی، غیاث الدین بن امیر جعفر 1090ق نستعلیق - شناسنامه ←
53
رضوی
مشهد
27225 بی‌کاتب 1091ق نسخ - شناسنامه ←
54
صدوقی یزدی
یزد
176 محمد شریف بن محمد رضا لاهیجانی اواسط جمادی الاول 1092ق نسخ 160 شناسنامه ←
55
مجلس
تهران
1100 ط عبدالعظیم بن عاشور تبریزی 1092ق نستعلیق 166 شناسنامه ←
56
دانشگاه
تهران
7734/3 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق - شناسنامه ←
57
مرکز احیاء
قم
1007 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 191 شناسنامه ←
58
الهیات
تهران
112 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 160 شناسنامه ←
59
نبوی، سید محمد
دزفول
بدون شماره بی‌کاتب قرن 12 - - شناسنامه ←
60
عبدالعظیم
تهران
668/2 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 135 شناسنامه ←