شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مجلس
تهران
|
7244 | عبدالله نصار بن محمد حویزاوى | شنبه 10 جمادی الاول 1036ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
7515/1 | میرزا صالح | سهشنبه 14 ربیع الاول 1037ق | نسخ | 140 | شناسنامه ← |
| 33 |
مرعشی
قم
|
3483/1 | عبدالمهدی بن حسین بن عبدالحسین بن ابی سمیط سمیطی بحرینی شیرازی | چهارشنبه 11 رجب 1038ق | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 34 |
وزیری
یزد
|
2023/2 | حاج محمد بن محمد حسین طبسی | 1040ق | نسخ | 159 | شناسنامه ← |
| 35 |
مرکز احیاء
قم
|
765 | رکن الدین محمد بن معز الدین محمد حسینی هادی ادهمی گلناری | پنجشنبه دهه سوم صفر 1040ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 36 |
فیضیه
قم
|
1948 | بیکاتب | 1044ق | نستعلیق | 148 | شناسنامه ← |
| 37 |
مجلس
تهران
|
3358/1 | سلطان مراد بن محمد جعفر بن دوست محمد بن علی دوست بجستانی | 1044ق | نسخ | 318 | شناسنامه ← |
| 38 |
مرعشی
قم
|
5173 | شمس الدین حسین بن محمد شیرازی | 3 ذیحجه 1055ق | نستعلیق | 168 | شناسنامه ← |
| 39 |
موقوفه میرزا ابوطالب قمی
قم
|
21 | عوض بن حیدر موکئی | ربیع الثانی 1057ق | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 40 |
جلیلی
کرمانشاه
|
125 | قطب الدین محمد بن کمال الدین ابوالمعالی | سهشنبه 10ربیع الاول 1059ق | نسخ | 263 | شناسنامه ← |
| 41 |
حجتیه
قم
|
467 | محمد حسن نیسابوری | 1063ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 42 |
الهیات
مشهد
|
22375 | محمد تقی بن شمس الدین محمد | سهشنبه 22 شعبان 1064ق | - | - | شناسنامه ← |
| 43 |
مرکز احیاء
قم
|
358 | محمد صالح | 10 رمضان 1065ق | نسخ | 225 | شناسنامه ← |
| 44 |
سپهسالار
تهران
|
6216/1 | حسین بن احمد بحرانی سماهجی عرادی جدحفصی | پنجشنبه 9 ذیقعده 1074ق | نسخ | 190 | شناسنامه ← |
| 45 |
الهیات
مشهد
|
22782 | محمد حسین بن اسماعیل نوری | 2 رجب 1075ق | نسخ | 230 | شناسنامه ← |
| 46 |
الهیات
مشهد
|
22692 | محمد امین بن محمد کاظم رازی | دوشنبه 25 ربیع الاول 1077ق، تاریخ کتابت فهرست این کتاب 6 محرم 1075ق، به خط محمد صادق بن محمد کاظم ورامینی که گویا همان محمد امین بن محمد کاظم رازی باشد چون خط شبیه یکدیگر است | نستعلیق، شکسته | 203 | شناسنامه ← |
| 47 |
الهیات
تهران
|
693 | محمد سعید حسینی | جمادی الاول 1078ق | نستعلیق، نسخ | 272 | شناسنامه ← |
| 48 |
مجلس
تهران
|
1339 | بیکاتب | 1081ق | نسخ | 352 | شناسنامه ← |
| 49 |
امام صادق
اردکان یزد
|
245 | بیکاتب | 25 شوال 1082ق | نسخ | 205 | شناسنامه ← |
| 50 |
مجلس
تهران
|
8075/1 | علی بن زین الدین بن محمد بن حسن بن شهید الثانی (نوه مؤلف) | 9 صفر 1087ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 51 |
جلیلی
کرمانشاه
|
95 | محمد جعفر بن سلطانعلی اهری | سهشنبه 7 جمادی الثانی 1087ق | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 52 |
رضوی
مشهد
|
26118 | حسینی تبریزی، غیاث الدین بن امیر جعفر | 1090ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 53 |
رضوی
مشهد
|
27225 | بیکاتب | 1091ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 54 |
صدوقی یزدی
یزد
|
176 | محمد شریف بن محمد رضا لاهیجانی | اواسط جمادی الاول 1092ق | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 55 |
مجلس
تهران
|
1100 ط | عبدالعظیم بن عاشور تبریزی | 1092ق | نستعلیق | 166 | شناسنامه ← |
| 56 |
دانشگاه
تهران
|
7734/3 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 57 |
مرکز احیاء
قم
|
1007 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 191 | شناسنامه ← |
| 58 |
الهیات
تهران
|
112 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 160 | شناسنامه ← |
| 59 |
نبوی، سید محمد
دزفول
|
بدون شماره | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 60 |
عبدالعظیم
تهران
|
668/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 135 | شناسنامه ← |