نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
امام صادق
قزوین
246 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 120 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
10945 بی‌کاتب رمضان 1280ق نستعلیق، شکسته 128 شناسنامه ←
33
وزیری
یزد
389 سید حسین بن حاجی سید عبدالکریم ابرقویی 1279ق نسخ 130 شناسنامه ←
34
مرکز احیاء
قم
1363 بی‌کاتب 1272ق، برای آقا میرزا فضل الله نسخ 216 شناسنامه ←
35
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
66 ملا نوروز علی کرمانشاهی 11 شعبان 1270ق نسخ 240 شناسنامه ←
36
قمر بنی هاشم
دامغان
77 احمد علی صفر 1270ق نسخ 185 شناسنامه ←
37
سریزدی
یزد
76 بی‌کاتب جمعه 26 شعبان 1267ق نسخ 231 شناسنامه ←
38
وزیری
یزد
827 محمد بن کربلایی حسن بیرجندی 1265ق نسخ 185 شناسنامه ←
39
ملی
تهران
6273 علیرضا بن عوض علی دیزادویزی 1263ق نسخ 112 شناسنامه ←
40
مسجد اعظم شهمیرزاد
سمنان
2 بی‌کاتب جمعه ربیع الثانی 1261ق نسخ 167 شناسنامه ←
41
ملی
تهران
2995 محمد کاظم نوری 1260ق نسخ 198 شناسنامه ←
42
مرکز احیاء
قم
707 محمد حسن بن محمد تقی ذیقعده 1260ق نستعلیق 221 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
20002 بی‌کاتب 1259ق نسخ - شناسنامه ←
44
ملک
تهران
2852 محمد علی بن خلیل بن غفار 15 ذیقعده 1257ق نستعلیق 135 شناسنامه ←
45
ملی
تهران
17212 ابن مرحوم علی رضا محمد 1256ق - - شناسنامه ←
46
نوربخش
تهران
850 بی‌کاتب 1255ق نستعلیق 144 شناسنامه ←
47
نواب
مشهد
413 مهدی بن حسن فنودی قاینی پنج‌شنبه 24 جمادی الاول 1255ق نسخ 139 شناسنامه ←
48
مسجد اعظم
قم
556 علی اکبر بن مهدی شیرازی 28 ذیقعده 1250ق نسخ 119 شناسنامه ←
49
مدرسه معمارباشی
تهران
62 بی‌کاتب 1249ق نسخ 320 شناسنامه ←
50
رضوی
مشهد
17009 بی‌کاتب 1248ق - - شناسنامه ←
51
ملی
تهران
3403 عبدالغفار بن محمد العطار شیرازی 1248ق نسخ 188 شناسنامه ←
52
مدرسه باقریه
مشهد
41 بی‌کاتب یک‌شنبه 11 ذیقعده 1246ق نسخ - شناسنامه ←
53
وزیری
یزد
1256 محمد باقر بن حاج شعبان محرم 1245ق نسخ 281 شناسنامه ←
54
فیاض
تهران
94 بی‌کاتب 1244ق نسخ - شناسنامه ←
55
ادبیات
مشهد
28032/17 فیاض بی‌کاتب سلخ ذیقعده 1244ق، کاغذ فستقی نسخ - شناسنامه ←
56
صادقیه
دامغان
126 کاظم بن صادق رازی 26 رجب 1243ق نسخ 110 شناسنامه ←
57
رضوی
مشهد
17010 بی‌کاتب 1241ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
58
شاهچراغ
شیراز
2441 محمد جعفر ابن حاجی مؤمن کازرونی ساکن شیراز ربیع الاول 1241ق نستعلیق - شناسنامه ←
59
عمومی
ساری
121 اسحاق الحسینی ابن اسماعیل ساروی المسکن بار فروشی الاصل ربیع الثانی 1240ق نستعلیق 387 شناسنامه ←
60
مدرسه غرب
همدان
4723 حسن علی کرازی 1237ق نسخ - شناسنامه ←