شناسنامه کتابشناختی اثر
تشریح الافلاک
tašrīḥ-ul aflāk
270
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/15193
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #15193
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
قرن 11
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 8، ص 252
تا 267
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
هیئت
اهدا / به درخواست:
شاه طهماسب صفوی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز اثر
« بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... »
انجام اثر
« فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11)
قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11)
حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083)
تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12)
تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12)
معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100)
شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100)
التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145)
ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151)
نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188)
شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13)
لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14)
شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14)
شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338)
حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355)
التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن
شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن
معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود
شرح تشریح الافلاک
حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس)
تشریح الافلاک (ترجمه)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149
ريحانة الأدب 308/3 و 301/3
معجم المطبوعات 2: 1263
مشترک پاکستان 195/1-201
علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)
علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29
بروکلمان 415/2
كشف الحجب 123
ايضاح المكنون 290/1
مكتبة اميرالمومنين 225/1
معجم المؤلفين 242/9
کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202
دنا 1191/2-1197
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تشریح الافلاک / هیأت / عربی
tašrīḥ-ul aflāk
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تألیف: قرن 11
رسالهای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز: بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ...
انجام: فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً.
چاپ: مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
[الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149؛ ريحانة الأدب 308/3 و 301/3؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ مشترک پاکستان 195/1-201؛ علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)؛ علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29؛ بروکلمان 415/2؛ كشف الحجب 123؛ ايضاح المكنون 290/1؛ مكتبة اميرالمومنين 225/1؛ معجم المؤلفين 242/9؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202؛ دنا 1191/2-1197]
شرح و حواشی:
1- شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11)
2- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11)
3- قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)
4- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11)
5- حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
6- شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083)
7- تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12)
8- تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12)
9- معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100)
10- شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100)
11- التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145)
12- ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151)
13- نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175)
14- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188)
15- شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13)
16- لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13)
17- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14)
18- شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14)
19- شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338)
20- حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355)
21- التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن
22- شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن
23- معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود
24- شرح تشریح الافلاک
25- حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس)
26- تشریح الافلاک (ترجمه)
نسخههای خطی این اثر
270 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 241 |
ملی
شیراز
|
32-ش/501/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 242 |
دانشگاه
تهران
|
1278/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 243 |
مرکز مطالعات
قم
|
217/9 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 244 |
مجلس
تهران
|
1/17 خوئی | بیکاتب | بیتاریخ | - | 8 | شناسنامه ← |
| 245 |
ادبیات
تهران
|
1713 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 246 |
مجلس
تهران
|
1233 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 247 |
ملی
تهران
|
4265/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 11 | شناسنامه ← |
| 248 |
دانشگاه
تهران
|
4009/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 14 | شناسنامه ← |
| 249 |
مجلس
تهران
|
1194/23-طباطبائی | سید محمد صادق طباطبائی | بیتاریخ | - | 10 | شناسنامه ← |
| 250 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
89/8 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 251 |
دانشگاه
تهران
|
3621/5 | عبدالرحیم بن حاجی محمد شریف نهاوندی | بیتاریخ | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 252 |
دانشگاه
تهران
|
1923/4 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 253 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
95/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 254 |
دانشگاه
تهران
|
2618/21 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 255 |
معصومیه
قم
|
5961-4/103/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 256 |
رضوی
مشهد
|
9978 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 257 |
ملی
تهران
|
6700 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 44 | شناسنامه ← |
| 258 |
ملی
تهران
|
7312 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 259 |
بغایری، عبدالرزاق
شیراز
|
بدون شماره/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 260 |
رضوی
مشهد
|
ض9978 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 261 |
ملی
تهران
|
19154 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 27 | شناسنامه ← |
| 262 |
ملی
تهران
|
21039 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 263 |
ملی
تهران
|
21236 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 264 |
ملی
تهران
|
25288 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 265 |
مرعشی
قم
|
10511/1 | طالب علی بن حسین سرکانی | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 266 |
مرعشی
قم
|
5/10252/1 | زین العابدین بن ابیطالب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 267 |
رضوی
مشهد
|
133/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 268 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
891/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 269 |
مجلس
تهران
|
6979/1 | سید نعمت مشهور به میرآصف بن محمد باقر | بیتاریخ | نستعلیق | 35 | شناسنامه ← |
| 270 |
رضوی
مشهد
|
133/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |