نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب

tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb
44 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/13450
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #13450
تاریخ و سده تألیف: 820 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 7، ص 558 تا 561
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب (tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb) شرح مغنی اللبیب (š.-i muġni-l labīb)
اهدا / به درخواست: ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند)
محل تألیف: نهر واله گجرات هند
اثر مرتبط / وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابی‌بکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگ‌تر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح می‌دهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم »
انجام اثر
« وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
اعلام زرکلی 282/6 معجم المطبوعات العربية 880/1 كشف الظنون 1752/2-1753 ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1 الاوقاف العامة موصل 62/2 دنا 984/2 (40 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تحفة الغریب فی الکلام علی مغنی اللبیب = تحفة الغریب بشرح مغنی اللبیب = شرح مغنی اللبیب / نحو / عربی tuḥfat-ul ġarīb fi-l kalām ‘alā muġni-l labīb = tuḥfat-ul ġarīb bi- š.-i muġni-l labīb = š.-i muġni-l labīb ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763-827؟ قمری ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362-1424) وابسته به: مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761) اهداء به: ناصرالدین ابوالفتح احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه (از سلاطین هند) تاریخ تألیف: 820ق؛ محل تألیف: نهر واله گجرات هند مؤلف کشف الظنون در ذیل معرفی کتاب مغنی گوید: دمامینی بدرالدین محمد بن ابی‌بکر شرحی بر «مغنی اللبیب» در مصر تألیف نمود و چون به هند رفت در آنجا نیز شرحی بزرگ‌تر از شرح پیشین بر این کتاب نگاشت و به سال 818 از آن فراغت یافت و پس از آن به شرحی مزجی بر مغنی اشتغال یافت و تا حرف الفاء آن تألیف گردید ولی به آخر نرسید و اگر تمام آن از قلم وی بیرون آمده بود بهترین شروح بود. این شرح بسیار مشهور است و آن را بر سایر شروح آن را ترجیح می‌دهند و این همان است که مؤلف در هندوستان به تألیف آن مبادرت نموده است و ضمناً در مقدمه شرح خویش از آن تجلیل نموده و در حدود 32000 بیت کتابت دارد. آغاز: بسمله الحمدلله الذی منح من لسان العرب الایادی الحسنه و جعله كنز الفصاحة فهو مغنی اللبیب عما سواه من الالسنة ... فيقول العبد الفقير الى الله الغنى ... عامله الله بلطفه الخفى و اجراه على عوايد بره الخفى ... اما بعد حمد الله الى آخره الحمد هو الثناء باللسان على قصد التعظيم انجام: وليكن انفصالی من الكلام فى الشرح على هذا الوجه الحسن و لنكف القلم عن شوطه ... و الصلوة على خاتم النبيين ... محمد ص بدر التمام و مسك الختام و آله و صحبه مصابیح الظلام و التحيات الطيبات واصلة اليه و اليهم السلام. چاپ: تهران، سنگی، 1271ق.، وزیری بزرگ، 362ص در هامش [اعلام زرکلی 282/6؛ معجم المطبوعات العربية 880/1؛ كشف الظنون 1752/2-1753؛ ذخاير التراث العربى الاسلامى 271/1؛ الاوقاف العامة موصل 62/2؛ دنا 984/2 (40 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

44 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
الهیات
تهران
231 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 143 شناسنامه ←
32
وزیری
یزد
2652 اسحاق بن نوروز شولستانی 24 جمادی الثانی 1100ق نسخ 359 شناسنامه ←
33
سپهسالار
تهران
6996 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 223 شناسنامه ←
34
سپهسالار
تهران
3226 بی‌کاتب 1099ق شکسته نستعلیق 284 شناسنامه ←
35
سپهسالار
تهران
3227 بی‌کاتب 1092ق نسخ 220 شناسنامه ←
36
نمازی
خوی
10 درویش عبدالنبی مولوی (امام جماعت تکیه علی پشابن علوان در شهر حلب) 1043ق، برای شیخ ابراهیم پسر شیخ صلاح الدین ثلث 190 شناسنامه ←
37
سپهسالار
تهران
3225 عمر بن بهاء الدین بشیطی شافعی 1011ق نسخ 243 شناسنامه ←
38
مسجد اعظم
قم
3750 بی‌کاتب با تاریخ 943ق نسخ 225 شناسنامه ←
39
مرکز احیاء
قم
2474 یوسف رستوی قرن 10 نستعلیق 80 شناسنامه ←
40
مدرسه معمارباشی
تهران
100/2 بی‌کاتب قرن 10 نسخ - شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
12813 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 281 شناسنامه ←
42
وزیری
یزد
343 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 258 شناسنامه ←
43
سپهسالار
تهران
6742 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 146 شناسنامه ←
44
رضوی
مشهد
3924 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 140 شناسنامه ←