نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تحریر الاحکام الشرعية على مذهب الامامية

taḥrīr-ul aḥkām-iš šar‘īyya ‘alā maḏhab-il imāmīya
200 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/12766
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #12766
تاریخ و سده تألیف: 690 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 7، ص 108 تا 125
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

یکی از متون جامع و موجز فقه امامیه است که تنها به ذکر فتوای پرداخته است بدون استدلال و شامل دوره کامل فقه است بی ذکر دلیل، و به کثرت فروع و حسن تبویب، ممتاز است تا آنجا که گویند این کتاب حاوی چهل هزار فرع است. مشتمل بر چهار قاعده: 1. عبادات، 2. معاملات، 3. ایقاعات، 4. احکام. مصدر به دیباچه‌ای که در آن از معنی فقه و فضیلت و آداب و معرفت آن بحث شده است و اینکه روا نباشد که آن را پنهان سازند و برای ادله آنها به دو کتاب دیگر خود «منتهی المطلب فی تحقیق المذهب» و «تذکرة الفقهاء» ارجاع می‌دهد. تاریخ ختم قاعده اول: شب سه‌شنبه 10 ربیع الاول 690، قاعده دوم: غره جمادی الثانی 691، قاعده سوم: صفر 697، قاعده چهارم: 8 شوال 697.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله المتقدس بكماله عن مشابهة المخلوقات ... فان هذا الكتاب ... قد جمعنا فيه معظم المسائل الفقهيه »
سوابق و چاپ‌های اثر
طهران، سنگی، 1314ق.، رحلی، 281+311صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ فخرالمحققین، محمد بن حسن (771-682) حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ محقق کرکی، علی بن حسین (940-890) المصانع بأمر قدیم الصانع؛ بجستانی خراسانی، حسین بن محمد (-13) حاشية تحرير الاحكام الشرعية فضيلة العلم و العالم شرح تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 37/3 و 378/3 و 1375 مكتبة العلامة الحلی، طباطبائی ره ص 77-95 (79 نسخه را معرفی کرده) ذخائر التراث العربی الاسلامی 241/1 کشف الحجب و الاستار ص 98 دنا 836/2-874 (202 نسخه) مشار عربی ص 163

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تحریر الاحکام الشرعية على مذهب الامامية / فقه / عربی taḥrīr-ul aḥkām-iš šar‘īyya ‘alā maḏhab-il imāmīya علامه حلی، حسن بن یوسف، 648-726 قمری ‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251-1326) تاریخ تألیف: 10 ربیع الاول 690-8 شوال 697ق یکی از متون جامع و موجز فقه امامیه است که تنها به ذکر فتوای پرداخته است بدون استدلال و شامل دوره کامل فقه است بی ذکر دلیل، و به کثرت فروع و حسن تبویب، ممتاز است تا آنجا که گویند این کتاب حاوی چهل هزار فرع است. مشتمل بر چهار قاعده: 1. عبادات، 2. معاملات، 3. ایقاعات، 4. احکام. مصدر به دیباچه‌ای که در آن از معنی فقه و فضیلت و آداب و معرفت آن بحث شده است و اینکه روا نباشد که آن را پنهان سازند و برای ادله آنها به دو کتاب دیگر خود «منتهی المطلب فی تحقیق المذهب» و «تذکرة الفقهاء» ارجاع می‌دهد. تاریخ ختم قاعده اول: شب سه‌شنبه 10 ربیع الاول 690، قاعده دوم: غره جمادی الثانی 691، قاعده سوم: صفر 697، قاعده چهارم: 8 شوال 697. آغاز: بسمله الحمدلله المتقدس بكماله عن مشابهة المخلوقات ... فان هذا الكتاب ... قد جمعنا فيه معظم المسائل الفقهيه چاپ: طهران، سنگی، 1314ق.، رحلی، 281+311صص [الذریعة 37/3 و 378/3 و 1375؛ مكتبة العلامة الحلی، طباطبائی ره ص 77-95 (79 نسخه را معرفی کرده)؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 241/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 98؛ دنا 836/2-874 (202 نسخه)؛ مشار عربی ص 163] شرح و حواشی: 1- حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ فخرالمحققین، محمد بن حسن (771-682) 2- حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ محقق کرکی، علی بن حسین (940-890) 3- المصانع بأمر قدیم الصانع؛ بجستانی خراسانی، حسین بن محمد (-13) 4- حاشية تحرير الاحكام الشرعية 5- فضيلة العلم و العالم 6- شرح تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية

نسخه‌های خطی این اثر

200 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
ملی
تهران
3906 کامران بن محمد 1054ق نسخ 242 شناسنامه ←
62
رضوی
مشهد
2707 رشیدالدین بن صفی الدین سهری مرشدی (باب النکاح) و قاسم علی بن حاج حسین قصاب استرآبادی (بقیه) ذیقعده 1053ق نسخ 241 شناسنامه ←
63
دانشگاه
تهران
7632 نادر محمد بن عبدالرحیم نوقانی 29 رمضان 1051ق (در میانه) و سعد بن اسکندر طبری در شنبه 28 ربیع الاول 852 در (در پایان) نستعلیق، نسخ 216 شناسنامه ←
64
مرعشی
قم
5203 بی‌کاتب نسخه قدیم و نزدیک عصر مؤلف نسخ 188 شناسنامه ←
65
دائرة المعارف
تهران
823 عبدالقیوم 22 شوال 1050ق نسخ 274 شناسنامه ←
66
رضوی
مشهد
17003 محمد افضل بن تاج الدین حسن شریف جمادی الثانی 1044ق نستعلیق، نسخ 221 شناسنامه ←
67
رضوی
مشهد
21319 محمد بن علی حسینی خوراسکانی چی چهارشنبه 17 ذیقعده 1044ق نسخ 326 شناسنامه ←
68
گلپایگانی
قم
3718-19/48 بی‌کاتب با تاریخ 1044ق نستعلیق 257 شناسنامه ←
69
مدرسه باقریه
مشهد
35 حاج محمد أفضل واعظ ولد تاج الدین حسن شریف جمعه 20 جمادی الاول 1041ق نستعلیق - شناسنامه ←
70
الهیات
مشهد
19222 بی‌کاتب با تاریخ 1037ق نسخ 295 شناسنامه ←
71
رضوی
مشهد
7237 احمد بن محمد بن علی سه‌شنبه 18 محرم 1035ق نسخ 306 شناسنامه ←
72
دائرة المعارف
تهران
1524-عکسی ابن قطب الدین محمد امین 1034ق نسخ 620 شناسنامه ←
73
مدرسه صدر بازار
اصفهان
915 حسن بن حیدر بروجردی شنبه 12 رجب 1032 (پایان قاعده اول)، کتاب الله بن حبیب الله برجر دی در پنج‌شنبه روز عرفه 1032ق نستعلیق، نسخ 478 شناسنامه ←
74
رضوی
مشهد
14327 محمد حی بن حافظ قریشی اواسط صفر 1031ق نسخ 294 شناسنامه ←
75
ملک
تهران
3053 حاجی محمد بن علاء الدین حسینی گلپایگانی 10 ربیع الاول 1026ق نستعلیق 376 شناسنامه ←
76
مروی
تهران
480 بی‌کاتب 1025ق - - شناسنامه ←
77
مدرسه صدر بازار
اصفهان
463 حمزة بن محمد بن محمود سه‌شنبه 4 محرم 1014ق (موافق با جمله «نیمه تحریر الاحکام») نستعلیق 286 شناسنامه ←
78
مرعشی
قم
6494 درویش علی بن شمس الدین کاکا سه‌شنبه 19 ذیحجه 1007ق نستعلیق 214 شناسنامه ←
79
رضوی
مشهد
19768 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 195 شناسنامه ←
80
رضوی
مشهد
21396 بی‌کاتب اوایل قرن 11 نسخ 383 شناسنامه ←
81
مرعشی
قم
6788 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 308 شناسنامه ←
82
گلپایگانی
قم
269-2/89 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 562 شناسنامه ←
83
گلپایگانی
قم
8845/2-59/65 ابوطالب بن محمد تقی طباطبائی یک‌شنبه 23 ربیع الاول 1236ق نسخ 8 شناسنامه ←
84
رضوی
مشهد
17002 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
85
مجلس
تهران
5010 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 589 شناسنامه ←
86
مروی
تهران
488 بی‌کاتب قرن 10 و 11 - - شناسنامه ←
87
مجلس
تهران
14862 بی‌کاتب 11 ربیع الثانی 1000ق نسخ 336 شناسنامه ←
88
مجلس
تهران
16319 بی‌کاتب احتمالاً قرن 11 نستعلیق، نسخ 376 شناسنامه ←
89
امام عصر
شیراز
103 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 120 شناسنامه ←
90
امام عصر
شیراز
338 عباد الله بن عبد الصمد حسینی کوبنانی سه‌شنبه 11 رجب سال 1066ق (جزء اول) و سه‌شنبه نیمه جمادی الاول 1067ق (جزء دوم) نستعلیق 221 شناسنامه ←