پنجاه باب سلطانی

● پنجاه باب سلطانی / اسطرلاب / فارسی panjāh bāb-e soltānī رکن الدین آملی، رکن الدین بن اشرف، 800-9ق قمری rokn-o-dīn-e āmolī, rokn-o-dīn ebn-e ašraf (1398-15c) اهدا به: ابوالقاسم بابر بهادر بن بایسنقر بن شاهرخ بن تیمور گورکان تاریخ تألیف: 6 ربیع الثانی 840ق؛ محل تألیف: دار السلطنه هرات در دو «مقالت» و 50 «باب»، در اسطرلاب و استخراج تقویم. مؤلف در دیباچه از چند کار پیشینیان در اسطرلاب نام می‌برد و می‌نویسد که خود چند اسطرلاب تمام و غیر تمام جهت امرا و سلاطین ساخت و کره فلک را با اسطرلاب کری و ربع مجیب و مقنطرات و اسطرلاب مسطح به طریقه اختراع ... نوشت و زیج مفتاح الاعمال را به رصد مراغه و افق شیراز تصنیف کرد ... و مدت بیست سال است که رساله کره مرکب و زیج مذکور به اتمام رسیده است. سپس از سفر خود به هند و اینکه از محنت آباد رهایی یافته و آنگاه از سفر به کرمان و دولت آباد هرات یاد می‌کند. فهرست مقالات و باب‌ها: مقالت یکم، در ذکر مسائل و اعمال اسطرلاب بر صفایح بلاد، در سی و هشت «باب»: 1. تعریف القاب آلات و خطوط و دوایر اسطرلاب، ... 5. معرفت ارتفاع کواکب از طالع وقت، ... 10. استخراج تقویم قمر و زحل و مشتری، ... 15. معرفت تسییرات، ... 20. بیان ساعات مستوی و معوج و اجزای آن، ... 25. معرفت درجات طلوع و غروب و مطالع کواکب به بلد، ... 30. معرفت ارتفاع قطب فلک البروج و جهات آن، ... 35. معرفت خط نصف النهار و سمت قبله و مساحت آن، ... 38. معرفت پهنای رود و خندق؛ مقالت دوم، در ذکر مسائل و اعمال گذشته بر صحیفه آفاقی، در دوازده «باب»: 1. سبب وضع صحیفه آفاقی، ... 5. معرفت طالع از دایره ساعات، ... 10. معرفت طلوع و غروب معکوس و مقدمات آن، ... 12. معرفت بعضی از کواکب ثابته از جهت ارتفاع گرفتن. (احمد منزوی) آغاز: بسمله، و به ثقتی، است و ثنای بی عد حضرت واجب التعظیمی راجل جلاله که آسمان ... اما بعد چنین گوید محرر این رساله و مقرر این مقاله افقر عبادالله الولی رکن [الدین] بن شرف الدین الحسینی الآملی. انجام: هم توان شناخت چنانکه در اشتباه نیفتد و جدول اینست و الله اعلم بحقایق الموجودات. [الذریعة198/3؛ نسخه‌های منزوی 249/1 (13 نسخه)؛ مشترک پاکستان 251/1؛ فهرستواره منزوی 2837/4؛ دنا 636/2 (32 نسخه)]