بقاء النفس بعد خراب البدن

● بقاء النفس بعد خراب البدن = بقاء النفس الانسانیة = بقاء النفس بعد فناء الجسد = بقاء النفس بعد بوار البدن / فلسفه / عربی baqā'-un nafs ba‘d-a xarāb-il badan = baqā'-un nafs-il insānīyya نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) به درخواست: موید الدین عرضی این رساله به نام‌های «رساله در بقاء نفس انسانی» و «بقاء النفس بعد فناء الجسد» و «بقاء النفس بعد خراب البدن» و «بقاء النفس بعد بوار البدن» آمده است. خواجه رساله را به در خواست مؤید الدین عرضی که از همکاران وی در بستن رصد مراغه بوده، تألیف کرده است. نام این رساله را ابن شاکر در کتاب فوات الوفیات در فهرست مؤلفات خواجه یاد کرده است. مدرس رضوی از رساله‌ای با عنوان «رساله بقاء النفس» یاد می‌کند که با توجه به آغازی که نقل کرده، همین رساله است و چرا جدا دیده معلوم نیست. آغاز: قال علامة العالم نصیرالملة و الدین رسم المولى العالم الفاضل (نسخه آستانه: رسم المولى الصدر الکبیر) مؤید الدولة و الدین نتیجة الحکماء الاکابر، قدوة المهندسین المدققین، ادام الله رفعته و حرس بهجته ـ ان اکتب شیئا مما افاد الحکماء المحققون فی بقاء النفس الانسانیة بعد بوار البدن فما وجدت بدا من امتثال مرسومه و ان کنت قلیل البضاعة فی هذه الصناعة ... فاقول: ان الموجودات تنقسم الى ما له وضع و الى ما لا وضع له البتة و نعنى بالوضع الکون فی جهة من الجهات او حیز من الاحیاز بحیث یمکن ان یشار الى الموصوف به اشارة حسیة ... انجام: فان قیل: لو کانت النفس مرکبة من حال و محل کالجسم لجار علیها العدم قلنا: لا یجوز العدم ... الذی هو المحل و نحن نعنى بالنفس ذلک الجزء دون ما یحل فیه فان النفس کما تقرر شیئ و یرتسم فیها کثیر من الصور بحیث محدث فیها و یزول عنها و هی لا ینعدم بانعدامها و اذا ثبت ان النفس لیست بصورة البدن و لا یعرض حال فیه و لا بمرکبه من حال و محل، ثبت ان الفناء لا یجوز علیها فهذا ما حضرنی فی الوقت مع اشتغال القلب مما استفدته من کلام العلماء فی هذا الباب و الله اعلم بحقیقة الحال. چاپ: به کوشش مرحوم حاج میرزا ابوعبدالله زنجانی (متوفی 1360ق)، با شرحی به نام رساله نفس ارسطو، 1342ق، 49ص؛ در نهایت تلخیص المحصل همراه با چند رساله دیگر خواجه نیز چاپ شده است؛ آقای زین العابدین کیا نژاد متن رساله و شرح آن را به فارسی نقل کرده و ابتدا در مجله جلوه و سپس مستقلاً به نام «بقاء روح پس از مرگ» در طهران طبع شده است. [ذخائر التراث العربی الاسلامی 666/2؛ احوال و آثار خواجه مدرس رضوی 460؛ کشف الحجب 427]