نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- 1211ق (1211 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 466 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 376 برگ • 15 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 27×16سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ و سرلوح کشمیری • تیماج قهوهای
آغاز نسخه
آغاز 1
« بعد از حمد باریتعالی عز اسمه درود بر بهترین کاینات محمد مصطفی صلی الله »
آغاز 2
« مجلس اول –سؤال عزیز آن که اول و آخر فقر چیست؟ جواب کامل آن که اول فنا و آخر فنا »
آغاز 3
« روزی از روزهای میمون بطالع فرخنده و همایون خسرو پرویز با حرم خاص خود که شیرین دلاویزست ... الخ »
انجام نسخه
انجام 1
« مجمع القصه بوقلمون
منتخباتی است مفصل از نظم و نثر فارسی تألیف یکی از فضلای نیمه اول قرن سیزدهم هندوستان »
انجام 2
« هیچ گنجی بی دد و بی دام نیست ×× جز بخلوتگاه حق آرام نیست» (408-759)؛ چهل قصه کلیله و دمنه که بزرگ امید به شیرین گفت، (نثرست و نظم، و نظم آن از نظامی است، و کاتب سی و چهار قصه بیشتر ننوشته است) »
انجام 3
« گل مهر گذشت ور وفا رفت ×× حق نمک از میان کجا رفت» (460-611)؛ حکایت دهقان زاده نادان تصنیف منشی بهوانیداس (612-621)؛ دو پروانه و یک مکتوب ایضاً از منشی بهو انیداس (622-627)؛ پنج بید متضمن بر حکایت برهمن ساده لوح و مکر زن او (از بهار دانش تألیف عنایت الله کنبوی لاهوری است و تمام آن کتاب بهسال 1279 هجری قمری در لکهنو بهطبع سنگی رسیده است) (628-653)؛ بحر طویل اثر طبع ملامحمد توفیق کشمیری (654-658)؛ بحر طویل اثر طبع منشی بهو انیداس (658-681)؛ النامه من تصنیف ملادو پیازه (682-692)؛ بی بوج نامه از حمیدالله شاه آبادی (692-706)؛ پندنامه از حمیدالله شاه آبادی (706-719)؛ نقلیات متضمن بر هزلیات (719-755)؛ حجام نامه (755-756)، آغاز جنگ: «ثنا بر قادر بیچون و دانای کاف و نون که بهار دانش سخن را بهآب ذهن بها طبعان معنی رس آب داده »
انجام 4
« ... چه کاسه چه استر همه بشکنم، تمام شد السلام بر چنین حجام، شد رقم قصههای گوناگون ×× رشته یی شد پر از در مکنون. باد بر صاحبی که شوقش کرد ذوق خواندن مبارک و میمون. سمت اختتام تحریرش ×× گفت هاتف بلهجه موزون. «با» فزونش کن و سه بار بخوان ×× «مجمع القصه های بوقلمون» (ازین ماده تاریخ که با تعمیه گفته شده است، سال 1893 میلادی استخراج میشود که برابرست با 1211 هجری قمری) »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر گذشت ور وفا رفت ×× حق نمک از میان کجا رفت» (460-611)
واقف: نایینی
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
. دیباچه (ص1)؛ فهرست مطالب (ص2-4)؛ خلاصة الخمسة (خلاصه خمسه نظامی است مشتمل بر سی پنج باب در موضوعات مختلف با یک دیباچه) (81-7)؛ منتخب خمسه نظامی (شامل داستانهای گوناگون است) (187-82)؛ مصاف کردن رستم سهراب (منقول از شاهنامه فردوسی) (188-211)؛ رباعیات (از گویندگان مختلف) (212-223)؛ حکایات منظوم (224-234)؛ وفات نامه شاه رنجیت سنگ من کلام مجرم شمیری (234-245)؛ تاریخات وفات شاه رنجیت (سال 1255 از آن ها استخراج میشود) (246)؛ ؛ قصاید از عرفی شیرازی، خاقانی شیروانی، سلمان ساوجی، مجرم کشمیری خسرو دهلوی، مظهری کشمیری، خالص مشهدی، طالب آملی، انوری ابیوردی، (313-248)؛ مثنوی اشرف (از ملامحمد سعید اشرف مازندرانی است در نصیحت به فرزند خردش امینا که در ذیل دیوان اشرف مذکور خواهد افتاد): «ای نور چراغ دیده من ×× آرام دل رمیده من، ... زیبا خلف سپهر مینا / مینای بی هنر امینا» (314-323)؛ قصیده از انوری (324-326)؛ سیزده بند شفائی (ترکیببندی از حکیم شرف الدین حسن شفائی اصفهانی در هجو مؤمنای کرمانی بسیار مستهجن رکیک است) (326-339)؛ داستان صافی نیت پادشاهان از گفته شکر جیوشوقی تخلص (339-347)؛ صد پند لقمان (بارها بهطبع رسیده است) (374-407)؛ ؛ منتخب گلستان (حکایات حکم مواعظ است) (374-407)؛ سؤال جواب شاه درویش (مشتمل است بر هفت مجلس در سؤال جواب لال بیراک هند دارا شکوه بن شاهجهان پادشاه مغولی هند)
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 748 • ردیف 466
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
466. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4490
آغاز: بعد از حمد باریتعالی عز اسمه درود بر بهترین کاینات محمد مصطفی صلی الله؛ انجام: مجمع القصه بوقلمون
منتخباتی است مفصل از نظم و نثر فارسی تألیف یکی از فضلای نیمه اول قرن سیزدهم هندوستان. شامل: دیباچه (ص1)؛ فهرست مطالب (ص2-4)؛ خلاصة الخمسة (خلاصه خمسه نظامی است مشتمل بر سی و پنج باب در موضوعات مختلف با یک دیباچه) (81-7)؛ منتخب خمسه نظامی (شامل داستانهای گوناگون است) (187-82)؛ مصاف کردن رستم و سهراب (منقول از شاهنامه فردوسی) (188-211)؛ رباعیات (از گویندگان مختلف) (212-223)؛ حکایات منظوم (224-234)؛ وفات نامه شاه رنجیت سنگ من کلام مجرم شمیری (234-245)؛ تاریخات وفات شاه رنجیت (سال 1255 از آن ها استخراج میشود) (246)؛ تاریخ وفات نادر (247): مترس از کسی و بگو بی دریغ ×× جدا شد سروپای نادر به تیغ=1160، در هامش این صفحه عبدالعلی میرزا احتشام الدوله پسر حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله، تعمیه تاریخ را حل کرده و نوشته است: «عدد سروپای لفظ نادر را که راء و نون و دویست و پنجاه است، وقتی که از عدد تیغ که هزار و چهار صد و ده است جدا بکنی، میماند هزار و صد و شصت که تاریخ وفات نادر طاب ثراه است، لمحرره عبدالعلی»؛ قصاید از عرفی شیرازی، خاقانی شیروانی، سلمان ساوجی، مجرم کشمیری خسرو دهلوی، مظهری کشمیری، خالص مشهدی، طالب آملی، انوری ابیوردی، (313-248)؛ مثنوی اشرف (از ملامحمد سعید اشرف مازندرانی است در نصیحت به فرزند خردش امینا که در ذیل دیوان اشرف مذکور خواهد افتاد): «ای نور چراغ دیده من ×× آرام دل رمیده من، ... زیبا خلف سپهر مینا / مینای بی هنر امینا» (314-323)؛ قصیده از انوری (324-326)؛ سیزده بند شفائی (ترکیببندی از حکیم شرف الدین حسن شفائی اصفهانی در هجو مؤمنای کرمانی و بسیار مستهجن و رکیک است) (326-339)؛ داستان صافی نیت پادشاهان از گفته شکر جیوشوقی تخلص (339-347)؛ صد پند لقمان (بارها بهطبع رسیده است) (374-407)؛ شقات عالمگیر (مشتمل بر شصت و دو شقه از نظم و نثر و مجموع آنها یادداشتهایی است که اورنگ زیب عالمگیر پادشاه مغولی هند نوشته است) (350-374)؛ منتخب گلستان (حکایات و حکم و مواعظ است) (374-407)؛ سؤال و جواب شاه و درویش (مشتمل است بر هفت مجلس در سؤال و جواب لال بیراک هند و دارا شکوه بن شاهجهان پادشاه مغولی هند) آغاز: «مجلس اول –سؤال عزیز آن که اول و آخر فقر چیست؟ جواب کامل آن که اول فنا و آخر فنا» انجام: «هیچ گنجی بی دد و بی دام نیست ×× جز بخلوتگاه حق آرام نیست» (408-759)؛ چهل قصه کلیله و دمنه که بزرگ امید به شیرین گفت، (نثرست و نظم، و نظم آن از نظامی است، و کاتب سی و چهار قصه بیشتر ننوشته است)، آغاز: «روزی از روزهای میمون بطالع فرخنده و همایون خسرو پرویز با حرم خاص خود که شیرین دلاویزست ... الخ» انجام: «گل مهر گذشت ور وفا رفت ×× حق نمک از میان کجا رفت» (460-611)؛ حکایت دهقان زاده نادان تصنیف منشی بهوانیداس (612-621)؛ دو پروانه و یک مکتوب ایضاً از منشی بهو انیداس (622-627)؛ پنج بید متضمن بر حکایت برهمن ساده لوح و مکر زن او (از بهار دانش تألیف عنایت الله کنبوی لاهوری است و تمام آن کتاب بهسال 1279 هجری قمری در لکهنو بهطبع سنگی رسیده است) (628-653)؛ بحر طویل اثر طبع ملامحمد توفیق کشمیری (654-658)؛ بحر طویل اثر طبع منشی بهو انیداس (658-681)؛ النامه من تصنیف ملادو پیازه (682-692)؛ بی بوج نامه از حمیدالله شاه آبادی (692-706)؛ پندنامه از حمیدالله شاه آبادی (706-719)؛ نقلیات متضمن بر هزلیات (719-755)؛ حجام نامه (755-756)، آغاز جنگ: «ثنا بر قادر بیچون و دانای کاف و نون که بهار دانش سخن را بهآب ذهن بها طبعان معنی رس آب داده» انجام: «... چه کاسه چه استر همه بشکنم، تمام شد السلام بر چنین حجام، شد رقم قصههای گوناگون ×× رشته یی شد پر از در مکنون. باد بر صاحبی که شوقش کرد ذوق خواندن مبارک و میمون. سمت اختتام تحریرش ×× گفت هاتف بلهجه موزون. «با» فزونش کن و سه بار بخوان ×× «مجمع القصه های بوقلمون» (ازین ماده تاریخ که با تعمیه گفته شده است، سال 1893 میلادی استخراج میشود که برابرست با 1211 هجری قمری)؛ خط: نستعلیق هندی، بیکا، تا: 1211ق، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: کاغذ و سرلوح کشمیری، جلد: تیماج قهوهای، 376گ، 15سطر (9×18/3)، اندازه: 27×16سم [ف: 7 - 269]