جنگ

94. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13871/2 آغاز: ... الغیث فی الجمرة و جعلت اکثر مدائحی لامیرالمونین علیه السلام ... و صنفوا کتبا علی آیات و اخبار من الکتاب و السنة ... منهاج الکرامة للفاضل البارع العلامة و حدیقة الامة لارشاد العامة للفقیر الراجی للشفاعة التامة فی یوم الطامة و قد بسطت فیها الاحادیث الدالة علی امامة الائمة الاثناعشر ... اما المدح فلمولف فی مدح علی علیه السلام: قم ساقی احرق سور الکتاب ×× و لراسی اهرق سور الشراب؛ انجام: و کان یقلبه سبعون من رجل ×× صعب فیا للذی تقلع به الالم / الله یغفر قوماً زل ارجلهم ×× فی امره اذا بهذا یزلق الجرم مجموعه گوناگونی از اشعار یکی از ادیبان و شاعران ناشناخته نیمه دوم قرن 13 هجری است که اشعاری بسیار ارزنده در قالب‌های گوناگون عروضی سروده و در این اثر که آن را دیوان ... نامیده آورده است. شاعر از مریدان و شاگردان میرزا علی اکبر بن بابا تبریزی (درگذشته بعد از سال 1259ق) صاحب ریاض المصائب فی رزایا آل ابی طالب (43ر-109پ) بوده و در اثر خود قصاید بسیاری همراه برخی شروح آنها از خودش سروده است از آنجا که اشعار خود شاعر در این دیوان ممزوج با قصائد دیگران آمده لذا به طور صریح نمی‌توان این اثر را مجموعه یا جنگ به شمار آورد برخی قصاید معروف را که در این مجموعه آمده تنها در این کتاب‌شناسی اشاره خواهیم نمود بیشتر اشعار شاعر ظاهرا در مقابل ابیات حریری سروده شده که البته نیاز به تحقیق دارد از آن جهت که مرید شاعر که از وی با عنوان «شیخنا الکامل و العالم العامل سمی علی اکبر الشهید ...» یاد می‌نماید به نظر می‌رسد شاعر یا مقیم تبریز بوده و یا مشهد (میرزا علی اکبر بن بابا تبریزی استاد شاعر مدتی نیز مقیم مشهد بوده است) مولف و شاعر در مقدمه این دیوان از اثری به نام حدیقة الامة لارشاد العامة یاد کرده که از تالیفات شاعر است متاسفانه هیچ منبعی در این مورد ما را رهنمون نگردید. فهرست مطالب قصاید ابیات و ... این مجموعه نفیس که همگی آن به خط شاعر این قصاید و ابیات می‌باشد چنین است نخست به برخی سر عنوانها و مطلع ابیات و اشعار خود شاعر اشاره می‌کنیم که مشتمل و بالغ بر 25 قصیده است: برگ 34ر: «قم ساقی احرق سور الکتاب ×× و لراسی اهرق سور الشراب»؛ برگ 34ر: «اساقی ادر اعطنی خندریسا ×× انلنی بصرف لصرف الصروف»؛ برگ 35ر: «و لو آجال خاله فی الناس من بخاله ×× یسقی هو و خاله خال الغزا فی الخدمة»؛ برگ 36ر: «یا کائنا تحت لوائه غدا ×× کل نبی و الذی استشهدا»؛ برگ 37ر: «صلی علی من بین صاحبی الفخر ×× کالشمس فی الضحو و هم مثل القمر»؛ برگ 38ر: «یا قوم قوموا عند المغنی ×× لو حین عن نخلا یحنی»؛ مولف و شاعر در برگ 43پ چنین آورده: و لنختم مدائح الائمة و فیها تبائع بعض الامة بما قلته من الابیات فی نظم الرباعیات؛ برگ 55ر: «یا صاح صاحب صحباً کراماً ×× خالول کترب تبرا قداما»؛ برگ 58ر: «اقم المرمل اذا سقط ×× و من المغانم ما لقط»؛ برگ 58ر: «اعتبر یا صاح و انظر من يدع ×× ما من الدنيا و للدنيا جمع»؛ برگ 59پ: «ربنا سلم علی زین الثری خیر الوری ×× سید للکل حتی من حب الثری»، و اخیر المرتضی بالوصف و الاسم علی ×× من له رب العلى للمومنين امرا»؛ برگ 60 الف: «یا صاح کم رایت من مر منه الابطال ×× اذا اذ اتى بحججة ما قابلوا بالابطال»؛ برگ 60پ: «یا ایها المغرور مه ×× هذا التعامی و العمه»؛ برگ 70ر: «اعین اهرقی للذی و اروا من الوری ×× بقض و قبر قعره للکری اری»؛ برگ 70پ: «عوا عندی یا قوم حدیث جدید ×× للواعی یجدی عبرة کالردید»؛ برگ 129ر: در مدح مولی الموحدین و امام الثقلین: «ما بال عینک منها الدمع منسجم ×× هام کینبوعة فیها دم سجم»؛ اما فهرست قصاید و ... دیگران که شاعر در دیوان خود گنجانده چنین است که البته برخی از این آثار به صورت جداگانه نیز فهرست و معرفی گردیده اند: برگ 38پ: عباراتی تفسیر گونه در باره آیه شریفه «انما ولیکم الله و ...» مطالبی منقول از آیات الاحکام مقدس اردبیلی در باره ولایت حضرت امیرالمومنین علیه السلام؛ برگ 39ر: قصیده میمیه فرزدق در مدح حضرت زین العابدین علیه السلام؛ برگ 41ر: قصیده یائیه حسان بن ثابت درباره یوم غدیر خم؛ برگ 41ر: قصیده دالیه مهر علی خویی فدوی در فضائل حضرت امیرالمونین علیه السلام؛ برگ 42پ: قصیده دالیه میرزا علی اکبر بن بابا تبریزی در مدح حضرت ولی عصر علیه السلام؛ برگ 48پ: قصیده عینیه صاحب مقامات حریری؛ برگ 49پ: قصیده ضادیه از همو همراه با چند قصیده دیگر؛ برگ 50ر: قصیده مناجاتیه کافیه از مجذوب تبریزی(مقدمه دیوان مجذوب)؛ «الهی عبدک العاصی اتاکا مقرا بالذنوب قد دعاکا»؛ برگ 50پ-54پ: مناجات‌ها، قصاید و ابیاتی که در دیوان منسوب به حضرت امیرالمومنین علیه السلام آمده است: «لک الحمد یا ذا الجود و المجد و العلی ×× تبارکت تعطی من تشا و تمنع»؛ برگ 61ر: قصیده نونیه منسوب به ابو الفتح علی بستی؛ برگ 63ر: قصیده میمیه و ... از صاحب مقامات حریری؛ برگ 74ر: قصائد سبع علویات از ابن ابی الحدید معتزلی (قصیده نخست) بائیه؛ برگ 76ر: شرح قصائد سبع الویات از شاعر و مولف ناشناس این مجموعه؛ برگ 79ر: قصیده لامیه از امری القیس (یکی از معلقههای هفت گانه)؛ برگ 81ر: شرح قصیده لامیه امری القیس از شاعر و مولف ناشناس این مجموعه؛ برگ 89ر: قصائد سبع علویات از ابن ابی الحدید معتزلی(قصیده ثانی رائیه)؛ برگ 90پ: شرح قصیده رائیه ابن ابی الحدید از شاعر و مولف ناشناس این مجموعه نفیس؛ برگ 92ر: قصیده دالیه از طرفة بن عبد البکری (قصیده دوم معلقات سبع)؛ برگ 94پ: شرح قصیده داله بکری از شاعر و مولف این مجموعه؛ برگ 105پ: قصیده کافیه (قصیده ثالثه از قصائد سبع علویات ابن ابی الحدید)؛ برگ 106ر: شرح قصیده کافیه ابن ابی الحدید معتزلی از شاعر و مولف این مجموعه؛ برگ 107پ: بخشی از قصیده میمه زهیر بن سلمی (قصیده ثالثه معلقات سبع) که بعد از چند بیت بقیه افتاده است؛ برگ 108پ: قصیده میمه از ملا محمد علی خوئی؛ برگ 109پ: قصیده میمه از میرزا علی اکبر بن بابا تبریزی صاحب ریاض المصاحب فی رزایا آل ابی طالب؛ برگ 110پ: بخشی از قصیده رائیه دعبل خزاعی در مدح علی بن موسی الرضا علیه السلام؛ برگ 111ر: قصیده میمیه به نقل از کتاب محمد بن حبیب الظبی؛ خط: نسخ، کا: مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه‌ای، 97گ (33ر-129پ)، 15 سطر (6/5×10/5)، اندازه: 11×15سم [ف: 35 - 235]