الجامع الصحيح
از بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۹۴–۲۵۶ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت پنج‌شنبه صفر ۷۹۱ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #90662
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- پنج‌شنبه صفر ۷۹۱ق
- محل کتابت
- اعزاز
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ (معرب) کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۹۱ برگ
- شمار سطر
- ۱۷ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۹×۲۷سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مشکی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده دارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه دارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله. باب حرق الدور و النخيل. مسدد يحيى عن اسمعيل حدثنى قيس بن ابی حازم قال لى جرير قال لى رسول الله صلى الله عليه و سلم الا تريحنى من ذى الخصلة
انجام نسخه
قال غزامع رسول الله صلى الله عليه و سلم ست عشرة غزوة. آخر الجزء الثالث ... و هو آخر الجزء السادس من ستة و ثلاثين جزو من اجزاء ستين و الحمدلله و يتلوه ان شاء الله تعالى فى الجز و الرابع كتاب تفسير جزء ثالث کتاب
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
کاتب خود را مودب اطفال المسلمین معرفی می‌کند
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۸۸۳، ردیف ۱۳
● الجامع الصحيح = صحیح البخاری = صحیح بخاری / حدیث / عربی
al-jāmi‘-uṣ ṣaḥīḥ = ṣaḥīḥ-ul buxārī = ṣaḥīḥ-u buxārī
بخاری، محمد بن اسماعیل، 194 - 256 قمری
boxārī, mohammad ebn-e esmā‘īl (811 - 871)
تاریخ تألیف: 256ق
اولین کتاب از کتب سته اهل سنت و به عقیده جمهور اهل سنت افضل و اصح آن در حدیث است. بخاری، 7275 حدیث صحیح را از میان 600 هزار حدیث انتخاب کرده و آن را در مدت 16 سال در صد و اندی کتاب و 1450 باب در «الجامع الصحيح» نگاشته است. وی در تهیه آن دقت کامل نموده ولی بسیاری از اخبار خوارج را در این کتاب نقل کرده و چنان که روضات در 160/4 از حاکم بن بیع نیشابوری که از علماء عامه است نقل نموده، قاضی بخارا از او سؤال نمود چرا در این کتاب خود (صحیح بخاری) از خوارج نقل روایت کرده‌ای جواب داد زیرا که آنها را ثقه می‌دانم، بدین سبب قاضی او را تا زنده بود در حبس داشت. صاحب کشف الظنون راجع به این کتاب در مجلد اول کتاب خود (صص 362-372) بیش از ده صفحه شرح و بسط داده و شراح آن را نام برده است. گویند عنوان صحیح کتاب چنین است: «الجامع المسند الصحيح المختصر من امور رسول الله و سننه و ایامه».
چاپ: این کتاب در هندوستان و بولاق و مصر و اسلامبول و اروپا چاپ‌های متعدد شده؛ السعودی، دار المنهاج للنشر و التوزيع، تصحيح الدكتور محمد زهير بن ناصر الناصر، المجلدات 4، الطبعة الثانية، 1430ق
[دنا 561/3 (76 نسخه)؛ معجم المطبوعات العربية 535/1؛ اوقاف بغداد 37؛ بروکلمان 158/1؛ کشف الظنون 541/1 «الجامع الصحيح»؛ دليل مؤلفات الحديث الشريف المطبوعة: 264/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوى الشريف و علومه: 493/1-573؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية)، الحديث و علومه: 235/1-290؛ موسوعة المصادر و المراجع: 318-320؛ الاوقاف العامة موصل 20/2 و 21/2 و 156/2 و 36/4 و 38/4 و 39/4]
برخی شروح و حواشی:
1- شواهد التوضيح و التصحيح لمشكلات الجامع الصحيح؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
2- جمع النهاية فى بدء الخير و غاية الغاية = مختصر ابن ابی جمرة؛ ابن ابی جمرة، عبدالله بن سعد (-675)
3- الكواكب الدراری فی شرح الجامع الصحيح للبخاری؛ کرمانی، محمد بن یوسف (717-786)
4- التنقيح لالفاظ الجامع الصحيح؛ زرکشی، محمد بن بهادر (745-794)
5- فتح الباری فی شرح صحيح البخاری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
6- هدى السارى لمقدمة فتح البارى = فتح الباری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
7- ارشاد السارى لشرح صحيح البخاری؛ قسطلانی، احمد بن محمد (851-923)
8- تعليقات القارى على ثلاثيات البخاری؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014)
9- تیسیر القاری فی شرح صحيح البخاری = شرح جامع الصحيح؛ دهلوی، نورالحق بن عبدالحق (-1073)
10- اضائة الدراری فی شرح صحيح البخاری؛ منینی، احمد بن علی (1172-1089)
11- صحیح بخاری (ترجمه و شرح)؛ عبدالحی بن ابوالخیر
12- فهرست کتب فتح البارى بشرح صحیح البخاری
13- خیر جاری شرح صحیح بخاری
14- شرح الصحیح البخاری (3عنوان)
15- فهرست فتح البارى فی شرح صحیح البخاری
16- صحیح البخاری و مسلم (منتخب)؛ مقدسی، عبدالغنی بن علی
...
13. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 9415
آغاز: بسمله. باب حرق الدور و النخيل. مسدد يحيى عن اسمعيل حدثنى قيس بن ابی حازم قال لى جرير قال لى رسول الله صلى الله عليه و سلم الا تريحنى من ذى الخصلة؛ انجام: قال غزامع رسول الله صلى الله عليه و سلم ست عشرة غزوة. آخر الجزء الثالث ... و هو آخر الجزء السادس من ستة و ثلاثين جزو من اجزاء ستين و الحمدلله و يتلوه ان شاء الله تعالى فى الجز و الرابع كتاب تفسير
جزء ثالث کتاب؛ خط: نسخ معرب، کا: عمر بن محمد بن حامد خلیلی شافعی، تا: پنج‌شنبه صفر 791ق، جا: اعزاز؛ مصحح، رکابه‌دار، کاتب خود را مودب اطفال المسلمین معرفی می‌کند؛ یادداشت مطالعه کتاب از حسن بن حاج خلیل ابن الکوده؛ جلد: تیماج مشکی، 191گ، 17 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 30- 118]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.