ثلاثون مسئلة فی معرفة الله
از شیخ طوسی، محمد بن حسن (۳۸۵–۴۶۰ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت ۱۵ جمادی الثانی ۱۲۶۰ق
شکسته نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #89147
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- ۱۵ جمادی الثانی ۱۲۶۰ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- شکسته نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲ برگ
- شمار سطر
- ۱۵ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۶×۲۲سم
- کاغذ
- فرنگی نباتی رنگ
- جلد
- تیماج مشکی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) دارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۹
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 578-طباطبائی آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۵۷۸/۱-طباطبائی النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر · فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله ۳۵ برگ
- ۵۷۸/۲-طباطبائی ثلاثون مسئلة فی معرفة الله (همین نسخه) · شیخ طوسی، محمد بن حسن ۲ برگ
- ۵۷۸/۳-طباطبائی الاحادیث القدسیة · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۷ برگ
- ۵۷۸/۴-طباطبائی الاعتقادات · شیخ صدوق، محمد بن علی ۱۴ برگ
- ۵۷۸/۵-طباطبائی حکایتی از ذوالنون مصری ۲ برگ
- ۵۷۸/۶-طباطبائی اقسام الفقر · احسائی، احمد بن زین الدین ۲ برگ
- ۵۷۸/۷-طباطبائی اقسام النفس · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۲ برگ
- ۵۷۸/۸-طباطبائی معالجه کمی حافظه ۱ برگ
- ۵۷۸/۹-طباطبائی جنات الخلود المعمور فی جداول النور · امامی خاتون آبادی، محمد رضا بن محمد مؤمن ۱۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله. الحمدلله رب العالمین ... اما بعد فهذه ثلاثون مسئله فی معرفة الله تعالى اثبتها الشيخ الامام ابو جعفر محمد الطوسى ... مسالة: معرفة الله تعالى واجبة على كل مكلف لدليل انه منعم فيجب شكره فتجب معرفته کی نشکره. مسالة: الله تعالى موجود بدليل انه صنع العالم و اعطاه الوجود و كل من كان كذلك فهو موجود ...
انجام نسخه
حق لا ريب فيه اخبر به المعصوم و كل ما اخبر به المعصوم فهو حق و صدق.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۷۱۵، ردیف ۳۸
● ثلاثون مسئلة فی معرفة الله = ثلاثون مسأله = سی مساله در معرفت خداوند = اعتقادات / کلام و اعتقادات / عربی
talātūn-a mas'alat-in fī ma'rifat-il lāh = talātūn-a mas'ala = sī masale dar ma'refat-e xodāvand = e'teqādāt
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
رساله‌ای است اعتقادی و کلامی از منظر تشیع که آن را به شیخ طوسی نسبت داده‌اند. خود شیخ در هیچیک از تألیفات خود به ویژه در دو کتاب «الفهرست» و «رجال طوسی» خود نامی از آن نبرده، بلکه معاصرین و شاگردان او نیز بالاخص نجاشی که رجال خود را بعد از فهرست شیخ طوسی تألیف کرده و به ترجمه خود شیخ نیز پرداخته و از 20 اثر او در این کتاب یاد کرده، اشاره‌ای به این رساله ندارد. لیکن به نظر می‌رسد نزد متاخرین انتساب آن به شیخ طوسی از مسلمات باشد. جز آن که متن رساله با دیگر تألیفات کلامی شیخ طوسی و آراء و نظرات او همخوانی دارد مثلاً در مسأله 28 نظریه مشهور شیخ راجع به علت غیبت ولی عصر (عج)، که آن را «کثرة الاعداء و قلة الناصر» دانسته نه خداوند، آمده است و می‌توان آن را قرینه بر صحت انتساب آن به شیخ طوسی دانست. این رساله دارای سی مسأله است بدین ترتیب: از مسأله 1 تا 20 درباره توحید؛ از 21 تا 24 درباره نبوت؛ از 25 تا 27 درباره امامت؛ از 28 تا 29 درباره غیبت امام زمان؛ مسأله 30 درباره قیامت و حوادث پس و پیش آن. وی در خلال این 30 مسأله به بحث عدل نیز پرداخته است. درباره تعداد مسائل میان نسخه‌ها اختلاف دیده می‌شود و در برخی از 30 مسأله تجاوز کرده که ناشی از شمارش و موضوع قرار داده برخی مطالب درون یک مسأله است. رساله ظاهراً نام خاصی نداشته و لذا در فهارس نام‌های گوناگون یافته و در بسیاری از فهارس ناشناس معرفی شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمین ... اما بعد فهذه ثلاثون مسئله فی معرفة الله تعالى اثبتها الشيخ الامام ابو جعفر محمد الطوسى ... مسالة: معرفة الله تعالى واجبة على كل مكلف لدليل انه منعم فيجب شكره فتجب معرفته کی نشکره. مسالة: الله تعالى موجود بدليل انه صنع العالم و اعطاه الوجود و كل من كان كذلك فهو موجود ...
انجام: حق لا ريب فيه اخبر به المعصوم و كل ما اخبر به المعصوم فهو حق و صدق.
چاپ: گنجینه بهارستان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، زیر نظر فدائی عراقی، تهیه و تنظیم میر هاشم محدث، جلد اول، تهران، 1377ش، به کوشش محمد رضا انصاری قمی؛ با تحقیق محمد علی روضاتی، ضمن الرسائل العشر، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، التابعة بجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1403ق.
[الذريعة 9/5 و 64/14 و 364/20؛ ریاض العلماء 314/3؛ اعیان الشیعه 144/8؛ دنا 503/3 (42 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح ثلاثون مسألة فی معرفة الله (2عنوان)
...
38. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 578/2-طباطبائی
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، بی‌کا، تا: 15 جمادی الثانی 1260ق؛ کاغذ: فرنگی نباتی رنگ، جلد: تیماج مشکی، 2گ (1پ-2پ حاشیه و متن)، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 22 - 269]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.