نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

تسهیل معاش

پدیدآور اثر: ملکم
/m/74948
کتابخانه و مخزن نگهداری: مدرسه غرب
شهر و کشور: همدان
شماره نسخه: 4771

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) ✓
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
12 صفر 1336ق (1336 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 5 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
شکسته نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
- • -
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
-
کاغذ و جلد:
کاغذ نامشخص • جلد نامشخص

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« خدمت ارباب عقل و دانش که به مقتضای فطنت در امور آفرینش ... معروض می‌دارد که نگارنده این اوراق عبد ذلیل غیر مرغوب ملکم بن یعقوب از وقتیکه دیدار بصیرت گشود مایل به علم حکمت و عرفان شد ... و در پیش نفس خود فخرها می‌کرد چنان می‌پنداشت که حقایق اشیاء مطالب علیا را ... دریافته است ... (پس از 7 صفحه) و جمعی را که انبیاء نام داشتند اغلب را دارای این مقصود دیدم و در حالات ایشان خوض کلی کردم در بعضی این حالت قوی و در بعضی ضعیف بود تا به صاحب ناموس اعظم عقل کل خاتم پیغمبران محمد بن عبد الله قرشی ... رسیدم او را سپهسالار خیل انبیاء دیدم ... جواب از فقره اول آنکه از زمان رحلت آن بزرگوار تا اکنون که یک هزار و دویست و هشتاد سال است ... »

انجام نسخه

منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« و بقية السيف و باقی ماندگان قریش ز برق و باد سرعت سیری عاریت گرفته به جانب مکه گریختند و خال عار و شنار بر رخسار نا میمون خود نهادند. »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
صفحه آخر نوشته شده: «تمام شد کتاب اثبات نبوت حضرت خاتم محمد بن عبد الله از تصانیف پرنس میرزا ملکم خان نظام الدوله صاحب کتاب اصول آدمیت غیره ...»
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 8 • صفحه 224 • ردیف 5
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
5. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4771 آغاز و انجام: برابر خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد همدانی، تا: 12 صفر 1336ق؛ در حاشیه صفحه آخر نوشته شده: «تمام شد کتاب اثبات نبوت حضرت خاتم محمد بن عبد الله از تصانیف پرنس میرزا ملکم خان نظام الدوله صاحب کتاب اصول آدمیت و غیره ...»؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1241]