نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
/m/55491
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 6329/1

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
1304ق (1304 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 9 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
شکسته نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
21 برگ • 14 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13/5×21سم
کاغذ و جلد:
فرنگی آبی • تیماج قرمز

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« القول الاول من کتاب الاجل الاوحد کمال الدین ابوالفتوح احمد بن محمد بن السری المشتهر بابن الصلاح فی کیفیة تسطیح البسیط الکری و هو المعروف بالاصطرلاب (تا اینجا سخن قاضی زاده-یا ناقل دیگر-است و آغاز رساله از اینجاست): ان المعرفه و العم بنقل دوائر السطح الکری الى السطح المستوى لحقیق بالشرف ... اخرت الکلام فی القطوع المخروطیه لکتاب افرده فیها و هو الکلام فی الاصطرلاب المبطح و اما هذا الکتاب فانی تکلمت فیه فی السطح الذى یکون علی احد قطبی الشمال و الجنوب و هو الاصطرلاب الذى یکون خطوطه مستقیمه و مستدیره ... فی کل نوعی الاصطرلاب الشمالی و الجنوبی و جعلته مقالتین الاولى فی العلم و الثانیه فی کیفیة العمل و قسمة الصفایح و تخطیطها ... و اما کتاب حبش الحاسب و مقالة ابی ریحان و فصل کوشیار و کتاب ابی السمح القرطبی فلم یذکروا احد من هؤلاء العلم بل ذکر العمل متسلماً بصحه تلک الاصول ... و حین انتهینا بالتحلیل فی البرهان ... وجدنا ها تعود الى ثلث مقدمات من کتاب ابلونیوس فی المخروطات فذکرت هذا المقدمات و غیرها التی لایوجد فی الکتب المشهور ... و هذا الکتاب: اذا وصل فیما بین نقطه ما و بین محیط الدائره بخط مستقیم و لم یکن النقطة و الدائره فی سطح واحد. »

انجام نسخه

« (مقاله یکم): فی سطح الصفحه قسمه واحده و ذالک ما اردنا ان نبین قد فرغت من تسوید هذه النسخة الشریفه من خط بعض اجلاءالفضلاء المعاصرین (در کنار سطر: و هو میرزا عبدالله (1) دام فضله) المنقوله من كتابة الفاضل ... محمود بن محمد بن موسى البرسى المشتهر بقاضی زاده لارومی و انا اضعف العباد ... عبدالحسین بن محمد الفولادی ... سنه 1303 دارالخلافة الناصری طهران شماره 6364. مقاله نخستین، از رساله «تسطیح البسیط الکری» است (در كيفية علمی تسطیح) و چون مؤلف براهین را مبنی بر مقدماتی می‌داند که پاره‌ای از آنها در مخروطات ابلونیوس آمده نخست آن <!-- page: 947 --> مقدمات را می‌آورد و سپس بقیه دعاوی و براهین را و مجموع دعاوی در این مقاله، 14 دعوی است (با شماره کردن دعاوی مقدمات). از این رساله یک نسخه را کراوزه معرفی کرده و چند نسخه از جمله نسخه‌ای ناقص (اما کهن) در این کتابخانه است (و در این فهرست معرفی می‌گردد)، میرزا عبدالله ریاضی و استادش میرزا محمد علی قاینی اصفهانی بر این مقاله حواشی ارزنده‌ای دارند خاصه برای جبران اغلاط و سقطات نسخه »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
دو رساله را کاتب از نسخه‌ای به خط میرزا عبدالله ریاضی (ش 602 مجلس) رونویسی کرده حواشی او قاینی کاتب را دارد
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 5 • صفحه 946 • ردیف 9
ی
فهرست‌نگار مأخذ چاپی:
یوسف اعتصام الملک
مأخذ تفصیلی و جلد فهرست:
فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 19
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
9. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6329/1 آغاز: برابر؛ انجام: (مقاله یکم): فی سطح الصفحه قسمه واحده و ذالک ما اردنا ان نبین قد فرغت من تسوید هذه النسخة الشریفه من خط بعض اجلاءالفضلاء المعاصرین (در کنار سطر: و هو میرزا عبدالله (1) دام فضله) المنقوله من كتابة الفاضل ... محمود بن محمد بن موسى البرسى المشتهر بقاضی زاده لارومی و انا اضعف العباد ... عبدالحسین بن محمد الفولادی ... سنه 1303 دارالخلافة الناصری طهران شماره 6364. مقاله نخستین، از رساله «تسطیح البسیط الکری» است (در كيفية علمی تسطیح) و چون مؤلف براهین را مبنی بر مقدماتی می‌داند که پاره‌ای از آنها در مخروطات ابلونیوس آمده نخست آن مقدمات را می‌آورد و سپس بقیه دعاوی و براهین را و مجموع دعاوی در این مقاله، 14 دعوی است (با شماره کردن دعاوی مقدمات). از این رساله یک نسخه را کراوزه معرفی کرده و چند نسخه از جمله نسخه‌ای ناقص (اما کهن) در این کتابخانه است (و در این فهرست معرفی می‌گردد)، میرزا عبدالله ریاضی و استادش میرزا محمد علی قاینی اصفهانی بر این مقاله حواشی ارزنده‌ای دارند خاصه برای جبران اغلاط و سقطات نسخه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالحسین بن محمد فولادی، تا: 1304ق؛ دو رساله را کاتب از نسخه‌ای به خط میرزا عبدالله ریاضی (ش 602 مجلس) رونویسی کرده و حواشی او و قاینی و کاتب را دارد؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 21ص (2-22)، 14 سطر، قطع: خشتی، اندازه: 13/5×21سم [ف: 19-342]