نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
/m/50450
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 2992/4

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
1294ق (1294 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 121 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نامشخص
تعداد برگ و سطر:
74 برگ • -
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
10/5×17سم
کاغذ و جلد:
فرنگی • تیماج قرمز کتایونی بدون مقوا

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »

انجام نسخه

منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 5 • صفحه 395 • ردیف 121
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
121. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2992/4 آغاز و انجام: برابر کا: میرزا ابراهیم مشتری (شاعر عصر ناصری)، تا: 1294ق؛ کاتب در ذیل نسخه یادداشتی دارد: «تمام شد کتاب اوصاف الاشراف از تصنیفات زبدة الحکما و عمدة الوزراء دستور بی نظیر خواجه نصیرالدین محمد الطوسی غفرله بخط منحوس این بنده درگاه نوآموز دبستان سخن ریزه خوار نعمت استادان کهن محمد ابراهیم المتخلص بمشتری المشهدی و الطوسی در دارالخلافه ناصره در عهد شاهنشاه ناصرالدین خسرو صاحبقران بجهة رفع بطالت و کسالت از کسادی بازار شعر و شاعری و رواجی دکان فاسقی و فاجری و اوج داشتن زبان فرانسه و منسوخ شدن کمال و ادب و اشعار عجم و عرب خود را بوده نمودن این کتاب مستطاب مشغول نموده خاطر را ازین مراتب نفسیه تکمیل در بندگی گردن ساخت. مستدعی از خوانندگان و نویسندگان اینست که این ذره بی مقدار را بدعای خیر و طلب مغفرتی یاد و شاد نمایند چشم از معایب و سهولسانش فرو پوشند بتاریخ شهر جمیدی الثانی سنه 1294». در ذیل این صفحه (ص 288) که قسمتی از آن سفید مانده هشت بیت بخط تحریر قلم انداز نوشته شده که ظاهراً بخط مشتری و از اشعار اوست ابیات این است: «اینان که درین دولت ایران ورزانید ×× یکسر ز خرد عاری و بیگانه زرانید / جز حرص و طمع در دلشان نیست مودت ×× بر جان و تن خلق چو طاعون و وبایند/ بی دانش و بد گوهر و سرمایه بخلند ×× دون پرور و بی همت و کم عقل و ذکایند / بر صدر بزرگی چو نشینند ز نخوت ×× با خلق خدا بی سببی هرزه در آیند / در خواستن خواسته و جمع زر و سیم ×× با آنکه وزیر در شاهند گدایند / از بسکه ز نام بد خود جمله بننگند ×× در مدح شنیدن همه خصم شعرانیند/ رجاله عهدند تمامی نه رجالند ×× ابلیس صفت راهزن خلق خدایند / یا رب بجهان خواجه عمیدی و صاحب ×× تا داد دهند اهل سخن را بکجایند»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز کتایونی بدون مقوا، 74ص (155-228)، قطع: رقعی، اندازه: 10/5×17سم [ف: 10-440]