انیس الطالبین و عدة السالکین
از بخارائی، صلاح بن مبارک (د. ۷۸۵ ق)
کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران ·
کتابت صفر ۹۱۰ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #49416
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- صفر ۹۱۰ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق (تحریری) کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۶۰ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- —
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم دارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۱۲
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 274-عکسی آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۲۷۴/۲-عکسی والدیه · احرار، عبیدالله بن محمود ۲۰ برگ
- ۲۷۴/۳-عکسی الهی نامه · انصاری، عبدالله بن محمد ۶ برگ
- ۲۷۴/۴-عکسی السائر الحائر الواجد الى الساتر الواحد الماجد · نجم الدین کبری، احمد بن عمر ۷ برگ
- ۲۷۴/۵-عکسی عرفانیه (رساله) · ابن رودلعکی، محمد بن محمد ۵ برگ
- ۲۷۴/۶-عکسی سخنان زین الدین خوافی · خوافی برآبادی، محمد بن محمد ۳ برگ
- ۲۷۴/۷-عکسی مراتب التوحید · جامی، عبدالرحمن بن احمد ۲ برگ
- ۲۷۴/۸-عکسی لوامع انوار الکشف و الشهود علی قلوب ارباب الذوق و الجود · جامی، عبدالرحمن بن احمد ۵۰ برگ
- ۲۷۴/۹-عکسی کنز الرموز · حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم ۳ برگ
- ۲۷۴/۱۰-عکسی انیس الطالبین و عدة السالکین (همین نسخه) · بخارائی، صلاح بن مبارک ۶۰ برگ
- ۲۷۴/۱۱-عکسی علاج الامراض · یوسفی هروی، یوسف بن محمد ۲۵ برگ
- ۲۷۴/۱۲-عکسی شرح نظم الدرر · ترکه اصفهانی، علی بن محمد ۱۹ برگ
- ۲۷۴/۱۴-عکسی انسیه · چرخی، یعقوب بن عثمان ۱۵ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
برابر1
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
مشترک ۸۱۰/۱۱)
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۵، ص ۲۹۳، ردیف ۶
● انیس الطالبین و عدة السالکین = انیس الطالبین و قدوة السالکین = مقامات خواجه بهاء الدین نقشبند / عرفان و تصوف / فارسی
anīs-ot tālebīn va ‘oddat-os sālekīn = anīs-ot tālebīn va qodvat-os sālekīn = maqāmāt-e xāje bahā’-od-dīn-e naqšband
بخارائی، صلاح بن مبارک، -785 قمری
boxārā’ī, salāh ebn-e mobārak (- 1384)
تاریخ تألیف: 785ق
کتابی است در مقامات و احوال و سخنان خواجه بهاء الدین نقشبند که خود مؤلف از وی دیده یا بین درویشان مصاحب وی معروف بوده، شامل چهار «قسم»: 1. تعریف ولایت و ولی؛ 2. ابتدای احوال خواجه و سلسله خواجگان؛ 3. احوال خواجه و طریقه سلوک و سخنان ایشان؛ 4. کرامات و احوال و آثار خواجه. او در دیباچه تاریخچه تألیف این کتاب را چنین می‌آورد: «در سنه خمس و ثمانین و سبعمائه به خدمت ... خواجه علاء الدین ... رسیده به واسطه ایشان به نظر قبول ... حضرت سید بهاء الحق و الدین المشهور به نقشبند ... مشرف گشتم و چون طریقه ایشان صحبت بود به درویشان مصاحب شدم به واسطه آن هر یکی از ایشان ... انوار ولایت و آثار کرامت ... بسیار ذکر می‌کردند ... این ضعیف را داعیه قوی و رغبت عظیم پیدا شد به جمع آن آیات بینات ... اما صدیقی اشارت فرمود که خدمت مولانا حسام الدین خواجه یوسف که از فرزندان مولانا حافظ الدین کبیر بخاری بودند رحمه اله و استاد علماء بخارا و شرف مجالس و صحبت خواجه را بسیار دریافته بودند و می‌خواستند به جمع مقامات مشغول گردند، حضرت خواجه ایشان را فرمودند این زمان اجازت نیست بعد از این اختیار شما راست. بنابرین فقیر متوقف شد و چون در شب شنبه سوم ربیع الاول سنه احد و تسعین و سبعمائه حضرت خواجه داعیه یا ایتها النفس ... ارجعی ... را اجابت فرمودند ... از خدمت ارشاد پناهی خواجه علاء الدین که خلیفه حضرت خواجه بودند ... استجازه کرده آمد». در سراسر کتاب نام عده‌ای از عارفان و کتاب‌ها یاد شده است که جای تحقیق دارد از آن جمله: شمس الدین اسکویی، اصول الطريقه و وصول الحقيقة تألیف سید ابوالقاسم گرگانی، درویش خلوتی (از کبار دراویش بخارا با نسبت خلوتی)، امیر محمود قصر معانی سمنانی، مولانا نجم الدین وادرک کفنی، مولانا محمد هروی، باغ زاغان هرات، شیخ شادی غدیوتی، پل علی سلیمان، قصر عارفان، مولانا حمیدالدین چاپی، خواجه داود نبیره سیف الدین باخرزی، درویشی از متابعان پهلوان محمود بکیار، درویش تات کنی باغ سفیدمون (مال خواجه یوسف بخاری)، مولانا عارف (از اولاد امیر سید کلال)، عبدالله قزغن حاکم ماوراءالنهر، شیخ خسرو کرمینی، درویش نیکشاه باغ ارسلانی، لالای ترک، اعوانه بخارا، سوخاری، مولانا حسام الدین اصیلی (از علماء بخارا) شرع آباد، مولانا ابوبکر افشنجی، مولانا جلال الدین خالدی، عبدالقدوس قرشی [در این کتاب از قرش به تکرار یاد شده و نسبت به آنجا را گاه قرشوی می‌آورد.]. چند کتاب به نام «انیس الطالبین» منسوب به چند تن در منابع آمده است که بایستی همه یکی و از همین صلاح بخارایی باشد. کتاب در نسخه‌ها به افراد مختلفی از جمله: صلاح بن مبارک بخارائی، حسام الدین خواجه یوسف حافظی بخارایی و خواجه محمد پارسا و ... نسبت داده شده است.
آغاز: 1: بسمله اما بعد چنانکه در ظهور احوال و آثار اولیا را اختیار نیست در اسباب وصول به صحبت مشایخ طریقت هیچ طالبی را اختیار نیست قائد
2: بسمله حمد بی منتها حضرت خدائی را جل سلطانه ... اما بعد بر ارباب بصایر پوشیده نیست ... این بنده ضعیف صلاح بن مبارک البخاری را در سنه خمس و ثمانین و سبعمائه به خدمت ... خواجه علاءالحق و الدین المشتهر بعطار ... رسانید و بواسطه ایشان بنظر قبول ... شیخ بهاءالحق و الدین المشتهر به نقشبند ... گشتم
انجام: 1: و مقصود ایشان فهم می‌شد که از آن عتاب تمام شد مقامات قطب الاقطاب حضرت خواجه بزرگ خواجه بهاء الحق و الدین المعروف بالنقشبند حضرت خواجه محمد پارسا نورالله تعالی مرقده جمع کرده اند ... غلام همت آن عارفان با کرمم ×× که یک ثواب نبینند وصد خطا بخشند
2: و آنچه می‌نمایند از کتاب و سنت و آثار صحابه ... و سیر سلف صالح است، قدس الله روحه و افاض علینا برکاته.
چاپ: به تصحیح خلیل ابراهیم صارمی اوغلی، تهران، کیهان: 1371؛ تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1383 شمسی [فهرست مشترک پاکستان 808/11 و 813؛ نسخه‌های خطی منزوی 1055/2 و 2024/3 (نشانی 3 کتاب بدین نام که بایستی همه یکی باشند)؛ هدیه العارفین 1/427؛ کشف الظنون 1/197؛ فهرستواره منزوی 2024/3 و 123/7؛ ریحانه الادب 1/294؛ دنا 276/2 (14 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- انیس الطالبین وعدة السالکین (ترجمه)؛ عزی نقش بندی، سلیمان
...
6. تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 274/10-عکسی
آغاز: برابر1
نسخه اصل: گنج بخش ش 393 (گنج 2084/4؛ مشترک 810/11)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی‌کا، تا: صفر 910ق؛ 60گ (100-159) [عکسی: 2-37]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.