شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
انوار الفصاحة و اسرار البلاغة (البراعة) فی شرح نهج البلاغة
پدیدآور اثر: نظام الدین گیلانی، احمد بن علی
پیوند کوتاه:
/m/48925
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد جعفر بن محراب هروی
- تاریخ کتابت:
- 13 رجب 1034ق (بخش یکم) (1034 هـ.ق)
- محل کتابت:
- قندهار
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق، نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 244 برگ • 22 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13×20سم
- کاغذ و جلد:
- اصفهانی • تیماج مشکی
آغاز نسخه
بخش اول
« الحمدلله الذی دل على ذاته بذاته، و جل عن مغايرة صفاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته و تقدس عن ملائمة كيفياته. توحدت في ذاتك فلا يدركك عارف، و تفردت فی صفاتك فلا يبلغ مدحتك واصف. تقدست اسمائك ... »
بخش دوم
« و من كلامه (ع): اما بعد فان الامر نزل من السماء الى الارض كقطرات المطر »
انجام نسخه
« (انجام بخش نخست:) لا سبيل لا حد من اهل الشرق و الغرب تهديدى و تخويفى بالحرب قط. و انى على يقين من ربى الحق و على صراط مستقيم ... (انجام بخش دوم:) فاصبروا فی البلايا و المصائب، فان الله مع الصابرين. (آخرین خطبه این بخش:) و الله لا يزالون حتى لايدعو الله محرما الا استحلوه و لا عقداً.
آخرین خطبه این بخش، خطبه نود و ششم باب نخست از نهج البلاغة است و بنابراین تا پایان بخش دوم فقط اندکی بیش از یک سوم نهج البلاغة شرح شده است. انجام بخش سوم به نقل الذریعه در شرح این کلام است که: «ایها الناس لا تستو حشوا فی طریق الهدى لقلة اهله ...» و آن خطبه 199 باب اول نهج البلاغة است، و بنابراین تا پایان این بخش نزدیک چهار هفتم نهج شرح شده است و روی این زمینه میتوان حدس زد که این کتاب در شش جلد بوده است. نسخه حاضر دارای هر دو بخش است، بخش یکم در برگهای (1-187) و دوم از آنجا تا پایان جلد »
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
پشت برگ 1 با خط شنگرف نام کتاب را «اسرار البراعة و انوار الفصاحه» نوشته، لیکن همانگونه که در پایان نسخه آمده و در فهرستها یاد شده: «انوار الفصاحة و أسرار البراعه» درست است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 5 • صفحه 229 • ردیف 2
مأخذ تفصیلی و جلد فهرست:
فهرست کتابخانه اهدائی آقای سید محمد مشکوة به کتابخانه دانشگاه تهران - 2/3
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 168
آغاز: آغاز بخش اول: الحمدلله الذی دل على ذاته بذاته، و جل عن مغايرة صفاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته و تقدس عن ملائمة كيفياته. توحدت في ذاتك فلا يدركك عارف، و تفردت فی صفاتك فلا يبلغ مدحتك واصف. تقدست اسمائك ... آغاز بخش دوم: و من كلامه (ع): اما بعد فان الامر نزل من السماء الى الارض كقطرات المطر؛ انجام: (انجام بخش نخست:) لا سبيل لا حد من اهل الشرق و الغرب تهديدى و تخويفى بالحرب قط. و انى على يقين من ربى الحق و على صراط مستقيم ... (انجام بخش دوم:) فاصبروا فی البلايا و المصائب، فان الله مع الصابرين. (آخرین خطبه این بخش:) و الله لا يزالون حتى لايدعو الله محرما الا استحلوه و لا عقداً.
آخرین خطبه این بخش، خطبه نود و ششم باب نخست از نهج البلاغة است و بنابراین تا پایان بخش دوم فقط اندکی بیش از یک سوم نهج البلاغة شرح شده است. انجام بخش سوم به نقل الذریعه در شرح این کلام است که: «ایها الناس لا تستو حشوا فی طریق الهدى لقلة اهله ...» و آن خطبه 199 باب اول نهج البلاغة است، و بنابراین تا پایان این بخش نزدیک چهار هفتم نهج شرح شده است و روی این زمینه میتوان حدس زد که این کتاب در شش جلد بوده است. نسخه حاضر دارای هر دو بخش است، بخش یکم در برگهای (1-187) و دوم از آنجا تا پایان جلد؛ خط: متن نسخ و شرح نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محراب هروی، تا: 13 رجب 1034ق (بخش یکم)، جا: قندهار؛ پشت برگ 1 با خط شنگرف نام کتاب را «اسرار البراعة و انوار الفصاحه» نوشته، لیکن همانگونه که در پایان نسخه آمده و در فهرستها یاد شده: «انوار الفصاحة و أسرار البراعه» درست است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 244گ، 22 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 2-4]