الانتفاء عما نسب اليه من معارضه القرآن
از ابن سینا، حسین بن عبدالله (۳۷۰–۴۲۸ ق)
کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران ·
کتابت مقابله شده ۶۹۷ق، در کناره پایان نسخه آمده که نامه خطاب به ابوعبید جوزجانی است
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #46626
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- مقابله شده ۶۹۷ق، در کناره پایان نسخه آمده که نامه خطاب به ابوعبید جوزجانی است
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ (کهن) کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۴ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- —
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ دارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم دارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
رسالة الشيخ ابى عبيد الجوجانی (كذا و ظاهراً الى ابی عبید الجوزجانی) جوابا عما كتب الى الشيخ الرئيس روح الله رمسه فی الانتفاء عما نسب اليه من معارضته القرآن بسمله عونک یا لطیف وصل خطاب الشيخ و وقف على مضمونه و استجمعت حظ الانس بما بشرنی فی من خبر سلامته و ماصمم علیه من مرافقة الصحه الى اصفهان ... و اما ذلك الحديث الذی بلغه من الانسان الذی ذکر فلا تلفتن ... فان من عرف قدری و وزنی ذاد امثال هذا الفن عنی.
انجام نسخه
ولی من مثله شغل شاغل و ليس فی الاشتغال به طائل و الشيخ يتامل هذا و يعرفه ... و ليعلم ان البرىء جرىء و ان الكذب لاجريه و ان الباطل لانهار لليله و العقول قاعدة للتمييز بمرصد و السلام.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۴، ص ۹۷۳، ردیف ۱
● الانتفاء عما نسب اليه من معارضه القرآن / کلام و اعتقادات / عربی
al-intifā’ ‘ammā nusib-a ilayh min mu‘āriḍat-il qur‘ān
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟-428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038)
رساله خطاب به شیخ فقیه (؟) ابوعبید جوزجانی است که می‌خواست با او به سپاهان برود و در پاسخ نامه او از دشمنان خویش که از آنها به نام «حمقی همدان» یاد می‌کند و از کسی که بسیار با او ستیزه کرد می‌نالد و می‌گوید که دیگران او را بر این گستاخی برانگیخته‌اند (گویا این کار هم در همدان شده بود). او در اینجا از خطبه‌های خود که در خدا و پیامبرشناسی ساخته و در آنها از صابئیان و مجوس و نصارا و جبریان و کسانی که قدر را نمی‌پذیرند خرده گرفته است ــ و گویا همینها بود که دستاویز همان دشمنان در کافر و معارض قرآن خواندن او شده بود ــ یاد می‌کند و می‌گوید که نسخه‌های آنها از میان رفت ولی برخی از شاگردان نسخه‌ای از آنها دارند و شایسته است نسخه آنها را به ری بری تا بزرگان آنجا بدانها بنگرند و بدانند که با خرد و دین ناسازگار نیست. باز می‌گوید که این دشمنان چون این خطبه‌ها را بدیدند گفته‌اند که سجع فراوان در آنها هست ولی معانی آنها پاکیزه است و نمی‌توان از آنها خرده گرفت مگر این که با چیزهای دیگری از آن چیزها که یکی از بی خردترین آنها ساخته و در آن به برخی از صابئیان و ترسایان تاخته است بیامیخت و به او بست تا مایه رسوایی او گردد. چنین هم کردند و پاره از این خطبه‌های ساختگی را در همدان من بدیدم و بسیار زشت و ناپسند یافتم و ساختگی بودن آنها هم آشکار و هویدا بوده است. آن بی خردترین مرد را هم من و هم تو دیده‌ایم. آن دشمن مرا هم من بیزارم که زبانم را به دشنام او بیالایم و سودی هم نخواهد داشت ــ می‌دانیم که شیخ از این‌گونه خطبه‌ها بسیار دارد و چندتایی را هم شناخته‌ایم و گویا همینها بود که بهانه بدست دشمنان او داده و او ناگزیر شده بود در پاسخ جوزجانی این گفتار را بسازد. (دانش پژوه)
آغاز: رسالة الشيخ ابى عبيد الجوجانی (كذا و ظاهراً الى ابی عبید الجوزجانی) جوابا عما كتب الى الشيخ الرئيس روح الله رمسه فی الانتفاء عما نسب اليه من معارضته القرآن بسمله عونک یا لطیف وصل خطاب الشيخ و وقف على مضمونه و استجمعت حظ الانس بما بشرنی فی من خبر سلامته و ماصمم علیه من مرافقة الصحه الى اصفهان ... و اما ذلك الحديث الذی بلغه من الانسان الذی ذکر فلا تلفتن ... فان من عرف قدری و وزنی ذاد امثال هذا الفن عنی.
انجام: ولی من مثله شغل شاغل و ليس فی الاشتغال به طائل و الشيخ يتامل هذا و يعرفه ... و ليعلم ان البرىء جرىء و ان الكذب لاجريه و ان الباطل لانهار لليله و العقول قاعدة للتمييز بمرصد و السلام.
چاپ: در رسائل ابن سینا (استانبول: 1953م)
[فهرست دکتر مهدوی: 44-45؛ قنواتی ص 259 و 310]
1. تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 359/5-عکسی و 371/5-عکسی و 437/5-عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: برابر
نسخه اصل: ایاصوفیا، ش 4849؛ خط: نسخ کهن، بی‌کا، تا: مقابله شده 697ق، در کناره پایان نسخه آمده که نامه خطاب به ابوعبید جوزجانی است؛ 4ص (53-56) [عکسی: 2-35]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.