شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/43031
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد باقر (پسر مؤلف)
- تاریخ کتابت:
- شوال 996ق (996 هـ.ق)
- محل کتابت:
- دیلمان
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 35 برگ • 25 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 15×23/5سم
- کاغذ و جلد:
- سپاهانی • تیماج مشکی ضربی مقوایی
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
19 سطر (5/ ابا نمود از کیفیت آن استفسار کرد گفت این عرق را دو نوع میگیرند ) پس از خطبه آمده: «بعد بنا بر ذوق وجدان عقیده غیر مرضیه بعض مردمان که: افیون مفرحی است که در کاینات نیست اما فقیر محتاج محمود بن مسعود شیرازی با آن که خود سالها به حسب اضطرار گرفتار بودهام ظنم برین قرار یافته یافته که تریاک آدمی را از فطرة انسانی بیرون میآورد » اصفهانی مقوایی زرد (1-35)
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 4 • صفحه 593 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8246/1
چنین است فهرست مطلبهای آن: باب 1. ماهیت و طبیعت و خواص افیون از قول اطباء در سه مساله: تهیه افیون، طبیعت افیون، کیفیت استخراج، 2. صفات افیون، 3. منافع و مضار او، 4. علاج آنکه افیون مقدار قابل خورد، 5. سبب و نشان و کیفیت آن و منشاء اعتیاد، 6. منافع افیون، 7. مضار افیون، 8. دفع مضرتها به قدر امکان، 9. رفع عادت افیون، 10. حالاتی که بعد از ترک معتاد عارض میشود، 11. معالجات این حالات، 12. افیون در وقت بیماریها، 13. طریق خوردن افیون قبل از طعام یا بعد از آن، 14. طریق استعمال افیون در شبهای رمضان: اصل در تراکیبی که افیون در آن داخل است در چند فصل: 1. تعداد مرکبات مشهوره که در آن افیون داخل است، 2. منافع برشعثا (سریانی) یا برء الساعة (به عربی) (از الموازنه بین اللغتین حمزه اصفهانی)، 3. خواص چهل گانه برشعثا از خط ابن هبل، 4. مجمل منافع برشعثا، 5. نسخه مجریه و دواهای خوب، 6. بعضی نسخ برشعثا (در اینجا از شیخ بهاءالدین یاد میشود)، 7. طریق استعمال این ترکیب، 8 یافتن ابوالبرکات، 9. منافع این ترکیب که ابوالبرکات آورده، 10. مضار تراکیب افیونی. در این فصل از این داروها بحث شده است: بنج، جوزماثل، شوکران، لقاح، یبروج الصنم، سراج القطرب. (در اینجا میان برگ 45 و 46 افتاده است). مطلوب هشتم در ذکر بعضی چیزها که درو تفریح و اسکار میباشد: زعفران، سمند، کاکنج، کندر، قمیز، قهوه. مطلوب نهم یا خاتمه در ذکر عرق مسکاو ...؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر (پسر مؤلف)، تا: شوال 996ق، جا: دیلمان؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی ضربی مقوایی، 51گ (2پ-52پ)، 19 سطر (5/ ابا نمود از کیفیت ... آن استفسار کرد گفت این عرق را دو نوع میگیرند ...). در حاشیه پس از خطبه آمده: «بعد بنا بر ذوق و وجدان و عقیده غیر مرضیه بعض مردمان که: افیون مفرحی است که در کاینات نیست ... اما فقیر محتاج ... محمود بن مسعود شیرازی با آن که خود سالها به حسب اضطرار ... گرفتار بودهام ظنم برین قرار یافته و یافته که تریاک آدمی را از فطرة انسانی بیرون میآورد ...»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی زرد، 35گ (1-35)، 25سطر، قطع: وزیری، اندازه: 15×23/5سم [ف: 22-117]