الاصول الآصفیة
از تبریزی، رجبعلی (د. ۱۰۸۰ ق)
کتابخانه حوزه علمیه امام صادق، اردکان یزد ·
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #39010
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۵۸ برگ
- شمار سطر
- ۱۲ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۰×۱۷سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج قهوه‌ای بدون مقوا
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۴
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 275 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۲۷۵/۱ لمعات · عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر ۳۴ برگ
- ۲۷۵/۲ حق الیقین فی معرفة رب العالمین · شبستری، محمود بن عبدالکریم ۳۷ برگ
- ۲۷۵/۳ ناحیه در معارف طایفه ناجیه ۲۵ برگ
- ۲۷۵/۴ الاصول الآصفیة (همین نسخه) · تبریزی، رجبعلی ۵۸ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
انجام نسخه
فافهم مع هذه كلها و مع غيرها من الاسباب المعينة في تحصيل المعارف
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۴، ص ۱۴۱، ردیف ۱۴
● الاصول الآصفیة = الواحد لایصدر عنه الا الواحد = الاصل الاصيل / فلسفه / عربی
al-uṣūl-ul āṣifīyya = al-wāḥid lā-yaṣdur-u ‘an-hu illa-l wāḥid = al-aṣl-ul aṣīl
تبریزی، رجبعلی، - 1080 قمری
tabrīzī, rajab-‘alī (- 1670)
رساله‌ای است در مسائل مهم فلسفی و اصول آن و بیان بعضی فروع که بر اصول مترتب می‌شوند و آن را به نام «آصف میرزا» یکی از ارکان دولتی شاه عباس نگاشته است. تبریزی در این رساله درباره ده اصل بحث می‌کند و نخستین و مهمترین آنها را اصل اول (قاعده الواحد لا یصدر عنه الاالواحد) می‌داند. بسیاری از فیلسوفان درباره این قاعده رساله نگاشته‌اند. کهن‌ترین ایشان بنا بر آنچه در الذریعه معرفی شده است از آن ابن سینا (370- 428) است، دومین آنها از نظر تاریخی از آن خواجه نصیر طوسی (597-672) است و سومین آنها نگارش ابراهیم همدانی معاصر شیخ بهائی (953-1030) است. چهارمین رساله در این موضوع بنا بر فهرست الذریعه (ج25ص5-7ش25) رساله‌ای بی‌نام از مؤلفی ناشناس است که آغاز و خصوصیات آن برابر نسخه جای گفتگو ما است. با بررسی مطالب کتاب به نظر می‌رسد که تألیف ملارجبعلی تبریزی باشد، هرچند این رساله به شمسای گیلانی و نعیمای طالقانی و ... نیز نسبت داده شده است. ملارجبعلی تبریزی در برابر اصالت وجود صدرا به اصالت ماهیت قائل شده است و آشکارا از سخنان استاد بزرگ خودش صدرا ناخشنودی نشان می‌دهد. در قرن سیزدهم ملا هادی سبزواری (1212-1289) در منظومه خود نظر صدرا را بر رجبعلی تبریزی ترجیح داد و در قرن 14 ملا علی زنوری (-1307ق) کتابی به نام «بدائع الحکم» در دفاع از صدرا و سبزواری برضد مکتب تبریزی نگاشت لیکن اخیراً ملا صالح مازندرانی سمنانی کتابی به نام «ودائع الحکم فی رد بدائع الحکم» نگاشت و در آن نظر صدرا را مردود دانست و از اصالت ماهیت دفاع نموده است.
مؤلف بی‌آنکه از خویشتن نام ببرد در دیباچه می‌گوید: «می‌خواستم در این مقالت چند اصل مهم فلسفی را بیان دارم. اصل اول که آن را «الاصل الاصيل» نامیدم در بیان آن است که از یک واحد محض جز یکی نزاید». بنابراین «اصل الاصيل» یا قاعدة الصدور «لايصدر من الواحد الا واحد» در اصل نام بخش اول این کتاب بوده است که به کل کتاب نیز اسناد داده شده است. برخی سرعنوان‌های این رساله چنین است: الشيء الشريف و الشيء الخسيس، المعلول الواحد لا يصدر الا من علة واحدة، تشکیک ابن کمونة ضد التوحید (العددی)، اثبات الهيولى، لا اتصال فی غیر جسم، تجدد امثال، حد الحرکه فی رای ارسطو، و الرای الحق، امتناع الحركة في الجوهر، الجوهر و العرض، الماهية من حيث هی لیست الا هی، الوجود لازم الماهية في الخارج و ابطال الوجود الذهنی، یجب ان یعلم ان المعلول لایمکن بینها امر مشترک، اصل آخر العدد لایمکن ان یکون متناهیا.
آغاز: بسمله، و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم سبحانک لاعلم لنا الا ما علمتنا انک انت العلیم الحکیم ... و بعد، فانا اردنا فی هذه المقالة اولا ذکر اصل المشهور بين
...
14. اردکان یزد؛ حوزه علمیه امام صادق؛ شماره نسخه: 275/4
انجام: فافهم مع هذه كلها و مع غيرها من الاسباب المعينة في تحصيل المعارف
خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه‌ای بدون مقوا، 58گ (96پ-154پ)، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2-24]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.