الارشاد فی معرفة حجج الله على العباد
از مفید، محمد بن محمد (۳۳۶–۴۱۳ ق)
کتابخانه مدرسه مروی، تهران ·
کتابت قرن ۱۳
شناسه‌ی فهارس: #29362
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۳
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نامشخص کیفیت خط:
- شمار برگ
- —
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- —
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۲
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 576 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۵۷۶/۱ الارشاد فی معرفة حجج الله على العباد (همین نسخه) · مفید، محمد بن محمد
- ۵۷۶/۲ ارشاد القلوب الى الصواب المنجى من عمل به من اليم العقاب · دیلمی، حسن بن محمد
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۳، ص ۱۰۸، ردیف ۴۷
● الارشاد فی معرفة حجج الله على العباد / تاریخ معصومین / عربی
al-iršād fī maʿrifat-i ḥujaj-il-lāh ʿal-al-ʿibād
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
تاریخ تألیف: 411ق
کتابی است کلامی و تاریخی از متکلم بزرگ شیعی شیخ مفید در تاریخ زندگی و حقانیت و معجزات ائمه اطهار (ع) که از بهترین و کهن‌ترین کتاب‌ها در موضوع خود به‌شمار می‌رود. چون شیخ مفید با سه چهار واسطه از ائمه (ع) نقل خبر و روایت می‌کند، از این رو می‌توان «الارشاد» را در عداد منابع مهم روایتی شیعه به‌شمار آورد. کتاب شامل دو بخش است: 1. شرح احوال و ذکر فضایل و سخنان حکمت‌آمیز و براهین امامت امام علی بن ابی طالب (ع)؛ 2. شرح زندگانی و فضایل دیگر ائمه (ع) با شرحی در علایم ظهور و قیام حضرت مهدی (عج). بیش از یک سوم از بخش دوم کتاب به شرح زندگانی سید الشهداء (ع)، احوال مسلم در کوفه، واقعه کربلا و شهادت حضرت ابی عبدالله الحسین (ع) و یارانش می‌پردازد.
شیخ حسن بن الحسین بن علی دورستی که در کاشان می‌زیسته است بر پشت نسخه‌ای از کتاب ارشاد العباد مفید به خط خود در 576 ق چنین نوشته است که مجدالدین ابوالعلا سراسر آن را نزد من خوانده و تا می‌توانست آن را درست نمود و من به او اجازه دادم که آن را از من از سید مرتضی بن الداعی بن القسم حسنی از شیخ ابی عبدالله جعفر بن محمد دورستی از مفید روایت کند (اجازات بحار ص 16- ذریعه 170/1). این کتاب به زبان‌های فارسی، انگلیسی و اردو ترجمه شده و ترجمه‌های گوناگون آن نیز به چاپ رسیده است. استاد فقید مرحوم سید عبدالعزیز طباطبایی در کتاب شریف «الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد» خصوصیات 30 نسخه خطی کهن و 17 چاپ و 2 شرح و یک تلخیص و 6 ترجمه فارسی و چند ترجمه انگلیسی و اردو از کتاب «ارشاد» را ارائه داده است. مولی مسیح کاشانی که به «مولا مسیحا» نامبردار بوده و شاگرد و شوهر دختر آقا حسین خوانساری بوده است و پیش از مرگ آقا جمال خوانساری درگذشت، «ارشاد» را به نام شاه سلیمان صفوی (1077-1105) به فارسی درآورده و بدان نام «تحفه سلیمانی» داده است.
آغاز: (آغاز جلد اول:) بسمله، الحمد لله على ما ألهم من معرفته و هدی و اليه من سبيل طاعته. .. و بعد فانی مثبت بتوفيق الله و معرفته ما سألت أيدك الله اثباته من اسماء أولادهم و طرف من أخبارهم
انجام: (انجام جلد 1:) فصل و من ذلك ما رواه على بن مسهر عن الاعمش عن موسى بن طريف عن عبابة و موسى بن اكيل النميرى. .. و الله نسئل التوفيق و اياه نستهدی الى سبيل الرشاد. تمّ الجزء الاول من كتاب الارشاد.
(انجام جلد 2:) و فيما رسمناه من موجز الاحتجاج على امامة الائمة (ع) و مختصر من اخبارهم كفاية فيما قصدناه و الله ولى التوفيق و هو حسبنا و نعم الوكيل و الحمدلله رب العالمين.
چاپ: این اثر بارها در ایران به چاپ رسیده است برای نمونه قم، موسسه آل البيت لاحياء التراث، 1371ش؛ تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1364؛ ایران، سنگی، بی ناشر، 1308ق، وزیری، 400+3ص؛ تهران، 1320ق، رقعی، 335ص؛ ایران، سنگی، 1295، جیبی، بدون شماره صفحه [الذريعة 509/1 و 510 رقم 2506؛ مشار عربی، صص 41-42]
شرح و حواشی:
1- المستجاد من كتاب الارشاد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
2- تحفه سلیمانی = ترجمه ارشاد مفید؛ مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل (1037-1127)
3- الارشاد (ترجمه)؛ اردکانی، احمد بن محمد ابراهیم (1175-1238)
4- ذخيرة المعاد في ترجمة الارشاد؛ یزدی اردکانی، محمد رضا بن عبدالله (-14)
5- الارشاد (ترجمه)؛ علی بخش میرزا قاجار (1254-)
6- الارشاد (منتخب)
...
47. تهران؛ مدرسه مروی؛ شماره نسخه: 576/1
با ترجمه فارسی؛ بی‌کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [ف: 286]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.