شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
عنوان اثر:
الادلة العقلیة
پیوند کوتاه:
/m/26504
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
✓
حواشی به خط مؤلف
✓
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
✓
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- مؤلف (نسخه اصل)
- تاریخ کتابت:
- محتملاً قرن 13
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 3 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 147 برگ • 17 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 11×18/5سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • تیماج تریاکی روشن مقوایی
آغاز نسخه
« فى الأدلة العقلية و فيه مقدمة و مقاصد. أما المقدمة ففى نبذ مما يحتاج اليه قبل الخوض فى المسائل اعلم ان الدليل عبارة عما يمكن التوصل بصحيح النظر فيه الى مطلوب خبری و قید الامکان لادراج و الخبرى لاخراج الحد »
انجام نسخه
« فضلاً عن اعتقادها كيف يقدر ان يحكم بان ايجاب الوضوء عليه سبب لتضرره لأن الايجاب و عدمه سيان فى هذا التضرر، فافهم، تمت. بخشی از کتابی مفصل در اصول فقه شیعه است، که باید نگاشته یکی از فقها و اصولیون نیمه دوم قرن 13ق باشد، چرا که از این افراد نقل قول میکند: سید بحرالعلوم رحمه الله، محقق بهبهانی، صاحب ریاض، شریف العلماء، صاحب فصول، فاضل قمی رحمه الله، صاحب مدارک و فاضل نراقی. این بخش در بیان ادله عقلیه، شامل «مقدمه» و سه «مقصد» است و از عنوانهای («فصل»، «مسأله» «فائده» و «تبصرة») استفاده شده است: المقدمة: فی نبذ مما یحتاج الیه قبل الخوض فی المسائل (فی تعریف الدلیل الشرعی)، مقصد 1. الحسن و القبح (فی ان العقل هل یدرک الحسن و القبح أم لا)، مقصد 2. أصالة لاباحة (تنها چند سطر از این مقصد را نوشته و این بحث را ناتمام گذاشته است)، مقصد 3. الأصول الثلاثة العملیة و هی أصالة البرائة و الاشتغال و التخییر از ارجاعات مؤلف (بهکار بستن «قد ذکرنا» و «سیأتی»). مشخص میشود که وی مشغول نگاشتن دوره کامل اصول فقه بوده و بخش حاضر، قسمتی از کتاب مفصل اوست، چنانکه میگوید: «قد ذکرنا حقيقة هذا المعنى فی أوائل الباب السابع فی حجیة العلم الاجمالی» و «کما فصلناه فی بحث الاجزاء» و «فقد مرمنا فی مقصد العلم» و «سیأتی فی مقصد الاستصحاب» و «کما فصلناه فی تحریر دلیل الانسداد». فهرستگار کتابخانه ملی، این نسخه را به عنوان «تقریرات شیخ مرتضی» از شیخ مرتضی انصاری معرفی کرده است، گویا از یادداشت عطف کتاب برداشت کرده، که نوشته است: «تقریرات الشيخ في الحسن و القبح و أصالتی الاباحة و البراءة »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر: «داخل کتابخانه حاجی محتشم السلطنه شد»
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
دارای حواشی با نشان «منه عفی عنه»، در سر صفحهها این عبارت درج شده: «بسمه تعالی یا علی مدد ام ع ف ح ن یا ابا عبدالله ادرکنی یا رجال الغیب یا عبدالعظیم»
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
این نسخه را به عنوان «تقریرات شیخ مرتضی» از شیخ مرتضی انصاری معرفی کرده است، گویا از یادداشت عطف کتاب برداشت کرده، که نوشته است: «تقریرات الشيخ في الحسن و القبح و أصالتی الاباحة و البراءة»
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 2 • صفحه 823 • ردیف 3
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
3. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1374
آغاز: فى الأدلة العقلية و فيه مقدمة و مقاصد. أما المقدمة ففى نبذ مما يحتاج اليه قبل الخوض فى المسائل اعلم ان الدليل عبارة عما يمكن التوصل بصحيح النظر فيه الى مطلوب خبری و قید الامکان لادراج و الخبرى لاخراج الحد؛ انجام: فضلاً عن اعتقادها كيف يقدر ان يحكم بان ايجاب الوضوء عليه سبب لتضرره لأن الايجاب و عدمه سيان فى هذا التضرر، فافهم، تمت. بخشی از کتابی مفصل در اصول فقه شیعه است، که باید نگاشته یکی از فقها و اصولیون نیمه دوم قرن 13ق باشد، چرا که از این افراد نقل قول میکند: سید بحرالعلوم رحمه الله، محقق بهبهانی، صاحب ریاض، شریف العلماء، صاحب فصول، فاضل قمی رحمه الله، صاحب مدارک و فاضل نراقی. این بخش در بیان ادله عقلیه، شامل «مقدمه» و سه «مقصد» است و از عنوانهای («فصل»، «مسأله» «فائده» و «تبصرة») استفاده شده است: المقدمة: فی نبذ مما یحتاج الیه قبل الخوض فی المسائل (فی تعریف الدلیل الشرعی)، مقصد 1. الحسن و القبح (فی ان العقل هل یدرک الحسن و القبح أم لا)، مقصد 2. أصالة لاباحة (تنها چند سطر از این مقصد را نوشته و این بحث را ناتمام گذاشته است)، مقصد 3. الأصول الثلاثة العملیة و هی أصالة البرائة و الاشتغال و التخییر از ارجاعات مؤلف (بهکار بستن «قد ذکرنا» و «سیأتی»). مشخص میشود که وی مشغول نگاشتن دوره کامل اصول فقه بوده و بخش حاضر، قسمتی از کتاب مفصل اوست، چنانکه میگوید: «قد ذکرنا حقيقة هذا المعنى فی أوائل الباب السابع فی حجیة العلم الاجمالی» و «کما فصلناه فی بحث الاجزاء» و «فقد مرمنا فی مقصد العلم» و «سیأتی فی مقصد الاستصحاب» و «کما فصلناه فی تحریر دلیل الانسداد». فهرستگار کتابخانه ملی، این نسخه را به عنوان «تقریرات شیخ مرتضی» از شیخ مرتضی انصاری معرفی کرده است، گویا از یادداشت عطف کتاب برداشت کرده، که نوشته است: «تقریرات الشيخ في الحسن و القبح و أصالتی الاباحة و البراءة»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محتملاً قرن 13؛ مصحح، دارای حواشی با نشان «منه عفی عنه»، در سر صفحهها این عبارت درج شده: «بسمه تعالی یا علی مدد ام ع ف ح ن یا ابا عبدالله ادرکنی یا رجال الغیب یا عبدالعظیم»؛ مهر: «داخل کتابخانه حاجی محتشم السلطنه شد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی روشن مقوایی، 147گ، 17سطر (7×12)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 9 - 372]