شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
اختیارات النجوم
پیوند کوتاه:
/m/23090
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- محتملاً قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 93 برگ • 13 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 12/5×18/5سم
- کاغذ و جلد:
- اصفهانی • تیماج مشکی یکلا عطف تیماج الحاقی
آغاز نسخه
« شود بعد از این اختیاری که رود در ملک موافق »
انجام نسخه
« پیش از یکی افتد و نحوست هم
مؤلف در آغاز این رساله میگوید چون آن کس که به عمل اختیارات میپردازد باید بهره نجومی چندی داشته باشد لذا تعدادی از مسائل از برای آگاهاندن اهل اختیار میآورم. بعد میگوید آنان که اختیارات نجومی تصنیف کردهاند ابواب کار خود را بر ترتیب دوازه خانه طالع نهاده اند ولی من صواب چنان دیدم که آنچه را تعلق به ملوک و مهمات ملوک دارد از اختیارات نجومی فهرستی جداگانه سازم و بر دیگر بابها مقدم دارم و در آن اطنابی و مبالغتی زیاده نمایم و هر چه مهمتر و ملک <!-- page: 458 --> بدان محتاجتر در آن تاملی بیشتر کنم و چون از این مهم فارغ شوم فهرستی دیگر سازم و به هر بابی از ابواب اختیارات اشارتی نمایم تا فایده این کتاب به خاص و عام رسد، فهرست ابوابی که تعلق بملوک دارد و مهمات ایشان این است: 1. جامه بریدن و پوشیدن، 2. در نامه نوشتن، 3. سفر بر و بحر و نقل و تحویل، 4. روی به حرب آوردن، 5. قلعه و شهر گرفتن، 6. طلب وقت دعا، 7. علم بربستن، 8 بیعت کردن و تاج نهادن و اساس بنا نهادن، 9. دوست گرفتن، 10. نکاح کردن و زفاف، 11. برده و ستور خریدن، 12. طلب گریختگان، 13. بیرون رفتن به شکار صحرا، 14. شکار کوه، 15. شکار دریا، 16. استفتاح خراج، 17. ضیاع خریدن، 18. آمدن یکی از خدم پادشاه، 19. حوائج خواستن از ملوک و اکابر »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 2 • صفحه 457 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2914
آغاز: شود بعد از این اختیاری که رود در ملک موافق؛ انجام: پیش از یکی افتد و نحوست هم
مؤلف در آغاز این رساله میگوید چون آن کس که به عمل اختیارات میپردازد باید بهره نجومی چندی داشته باشد لذا تعدادی از مسائل از برای آگاهاندن اهل اختیار میآورم. بعد میگوید آنان که اختیارات نجومی تصنیف کردهاند ابواب کار خود را بر ترتیب دوازه خانه طالع نهاده اند ولی من صواب چنان دیدم که آنچه را تعلق به ملوک و مهمات ملوک دارد از اختیارات نجومی فهرستی جداگانه سازم و بر دیگر بابها مقدم دارم و در آن اطنابی و مبالغتی زیاده نمایم و هر چه مهمتر و ملک بدان محتاجتر در آن تاملی بیشتر کنم و چون از این مهم فارغ شوم فهرستی دیگر سازم و به هر بابی از ابواب اختیارات اشارتی نمایم تا فایده این کتاب به خاص و عام رسد، فهرست ابوابی که تعلق بملوک دارد و مهمات ایشان این است: 1. جامه بریدن و پوشیدن، 2. در نامه نوشتن، 3. سفر بر و بحر و نقل و تحویل، 4. روی به حرب آوردن، 5. قلعه و شهر گرفتن، 6. طلب وقت دعا، 7. علم بربستن، 8 بیعت کردن و تاج نهادن و اساس بنا نهادن، 9. دوست گرفتن، 10. نکاح کردن و زفاف، 11. برده و ستور خریدن، 12. طلب گریختگان، 13. بیرون رفتن به شکار صحرا، 14. شکار کوه، 15. شکار دریا، 16. استفتاح خراج، 17. ضیاع خریدن، 18. آمدن یکی از خدم پادشاه، 19. حوائج خواستن از ملوک و اکابر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی یکلا عطف تیماج الحاقی، 93گ، 13 سطر (7×12)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 6 - 634]