اختیارات منظوم

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5381 آغاز: دایره اتصالات قمر بکواکب دیگر در برج ثور؛ انجام: مجاسده شمس - قطعه سی و چهارم: چون اوفتد مجاسده در حوت مهر و مه را ×× نبود بهیچ کاری اندر جهان خیاره / آن به که گیری از همه کاری کنار گرچه ×× اندر خبر میانه گزیده است بر کناره / و آنرا دهی شراب که داند زدن بصنعت ×× با ساز اوستادان در رقص چارپاره / یا نه بدان دهی که بشب بازی از حریفان ×× بر اسب چابکی نبود کس چنو سواره در اتصالات قمر است به کواکب دیگر در بروج اثنا عشر مشتمل بر دوازده دایره و هر دایره مذیل به سی و شش قطعه چهار بیتی در اوزان مختلف عروضی [در فهرست منزوی ذکرش نیامده است و به نظر می‌رسد که نسخه منحصر باشد]. قطعات سی‌وشش‌گانه مربوط به هر برجی به‌ترتیب دارای عناوین ذیل است: 1. مقارنه زحل، 2. مقارنه مشتری، 3. مقارنه مریخ، 4. مقارنه شمس، 5. مقارنه زهره، 6. مقارنه عطارد، 7. تسدیس زحل، 8. تسدیس مشتری، 9. تسدیس مریخ، 10. تسدیس شمس، 11. تسدیس زهره، 12. تسدیس عطارد، 13. تربیع زحل، 14. تربیع مشتری، 15. تربیع مریخ، 16. تربیع شمس، 17. تربیع زهره، 18. تربیع عطارد، 19. تثلیث زحل، 20. تثلیث مشتری، 21. تثلیث مریخ، 22. تثلیث شمس، 23. تثلیث زهره، 24. تثلیث عطارد، 25. مقابله شمس، 26. مقابله مشتری، 27. مقابله مریخ، 28. مقابله شمس، 29. مقابله زهره، 30. مقابله عطارد، 31. مجاسده زحل، 32. مجاسده مشتری، 33. مجاسده مریخ، 34. مجاسده شمس، 35. مجاسده زهره، 36. مجاسده عطارد. نمونه قطعات: مقابله زهره - قطعه بیست و نهم: چو افتد در برابر زهره را ماه ×× زثور آنگه که مه دیدار باشد / زراه حکم چون نیکو ببینی ×× بتزویج و سفر مختار باشد / بدین و آن نگه کن تا ز یاران ×× کرایا بی کش این کردار باشد / وزان کس جور بستان و بدان ده ×× کجا او را جزین گفتار باشد. مقابله عطارد - قطعه سی‌ام: چو مه مقابل تیر اوفتد بثور اندر ×× میانه باشد در وی مناظره کردن / چنانکه باشد تزویج اگر چه در تزویج ×× بسی به آید زی من معاشره کردن / اگرت رای فتد با سخنوران خرد ×× ببرگ خواستن زن مذاکره کردن / چو بونواس دوم پنج رطل باده بده ×× بدانکه نیکی داند مصادره کردن. مجاسده عطارد - قطعه سی و ششم: چون ماه و عطارد ببرج میزان ×× با یکدگر افتند شادمانه / دیدار وزیران و کاتبان را ×× دارند حکیمان همه میانه / چون ساختن کیمیا و کردن ×× تدبیر امور می‌مغانه / باید که دو ساغر شراب نوشد ×× آنکس که بود در ادب یگانه. مقابله زهره - قطعه بیست و نهم: چون اوفتد ببرج اسد زهره آنگهی ×× کز برج دلو ماه منور دهد فروغ / در وی بنا وبیع و جواری و کشت و زرع ×× بستان بمی زگردن گاو نشاط یوغ / زیرا که هم عمارت و هم بیع بردگان ×× هستند صالح و سره از قول سیمروغ / بستان سه جام باده جور و یکی بخور ×× وان هر سه ده بدانکه نگوید بجز دروغ. تثلیث مشتری - قطعه بیستم: چو اندر قوس تثلیث اوفتد با مشتری مه را ×× زتقدیر خدای لم یزل وز گردش عالم / ز راه حکمت و دانش گزین دانند شرکت را ×× چو در تعلیم هر علمی بنا افگندنی محکم / نگر تا مدمین الخمر از میانه کیست در مجلس ×× ز کرد و گرجی و تازی و ترک و شهری و دیلم / پس آنگاهی بدوده می‌زبهر خوردن و دادن ×× که رستم را نداند برد، الا باره رستم. مقارنه شمس - قطعه چهارم: چون بجوزا بهم افتند ماه و آفتاب ×× هیچ کاری را نشاید جز فسون و رنگ را / گر ترا زی رنگ و افسون میل باشد در مجاز ×× اندران مگذار ضایع خیره نام و ننگ را / آنقدر کن رنگ و افسون در میان دوستان ×× کزپیت دشمن نگیرد هر کسی نیرنگ را / و آنکسی راده شراب جور بی رنگ و فسون ×× کو بداند زد چو بربط نای و چون دف چنگ را. مجاسده مریخ - قطعه سی و سوم: ماه و مری چون فتند بهم ×× بطریق مجاسده یکجای / سفر و فصد و دیدن سلطان ×× باشد اندروى آدمی فرسای / ز آنکه این هر سه کار بد دارند ×× از حساب مه فلک پیمای / آنکسی راده از میان می‌جور ×× کو زند به زناییان همه نای. مقابله زهره - قطعه بیست و نهم: چون ماه بخرچنگ بود زهره برابرش ×× اندر سفر و برده خریدن ندهد رنج / گر باشد میلت بسوی برده خریدن ×× از بهر سفر کردن انده دهدت خنج / هر وقت که این حال بود زهره و مه را ×× از فضل بمعیار خرد زر هنر سنج / وین باده بدان ده که بدست آمده باشدش ×× بی رنج زالفغده غیری بخوشی گنج؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: اوایل قرن 7؛ از آغاز نسخه خطبه و دیباچه با دایره اتصالات قمر به کواکب دیگر در برج حمل و قطعات و سی و شش گانه آن افتاده است و از پایان نسخه یک صفحه که شامل دو قطعه است ساقط است؛ رسم الخطی دارد که کمتر نظیر آن را می‌توان یافت، اشعار از قرن پنجم و ششم به‌نظر می‌رسد، از سال 1105 تا 1389 هجری قمری (= 1348 شمسی) شانزده نوبت داخل عرض شده است؛ واقف: نادرشاه افشار، تاریخ وقف 1145؛ کاغذ: حنایی سمرقندی و مجدول، جلد: تیماج ضربی ترنج‌دار، 104گ، 10 سطر، اندازه: 19/5×27/3سم [ف: 8 - 14]