فرهنگ عربی به فارسی

22. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1826 آغاز: بسمله. تمم یا کریم. «الف» «الله» عن اسمه انباء ×× الروح لحمده ابواء / خدای را از نام او خبر می‌دهم ×× و دل را از برای جای می‌سازم / یا مصلح بال کل عبد ×× اصلح لک بالنا و هینا / الله علم بود خدا را ×× اندر لغت عرب ز اسما؛ انجام: جرش شد در آی، و هم ادخل درای/ بکن دور از آخر با دل بگو / که واجب خدای است و الله خدای. تم الكتاب ... پیش از 874ق که تاریخ نسخه است. چنان می‌نماید که جز واژه‌نامه‌هایی است که در «فرهنگنامه‌های عربی به فارسی» (تهران 1337خ) نشان داده است. در ص.ع. یادداشتی است: «در للمولی المحقق المدقق مولانا احمدالدین البردعی (؟)» نسخه در دست: بی دیباچه، نظم است و نثر، سربندهای «فصل» (فصل بی شماره) نیز دارد. واژه نامه است به ترتیب الفبایی از پایان واژه ها: نخست چند بیت به تغزل آورده سپس در پیوند به آن نثر آورده شده است. نخستین عنوان «الالف» است و واژه «الله»، دومین عنوان «الباء» است و واژه «کتاب». انبیا: پیغمبران، مفرد نبی، نامه کتاب / نسخه آنچه از وی نویسند و نبشتن الکتاب (ص 11)، «التاء» واژه «کاینات» عالم و کون، تکو، محدث و هم کاینات (ص 14) ... «السین»: ورد: گل، صد برگ گل باشد مضاعف رند آس / یاسمن پیدا جو تاریخ و ترنج سناس (ص 156)، فصل [1]: چنانکه در فلک شمسی در فلک بروج دوازده بخش ... فصل [2]: اسبوع، هفته آسابیع ... «فصل» [3]: شهر ماه عدد در روزهای هر ماه سی روز باشد، اسماء الشهور، الاثنى عشر بالعربيه، اسماء الايام المشهور عند العرب فی السنة، اسماء الليالي، اسماء الشهور الاثنى عشر بالروميه، اسماء الشهور الاثنى عشر بالفارسيه (: فروردین، اردیبهشت ... ) «فصل» حروف ابجد: ا یکی، ب دو، ج سه ... «فصل» [4] طایفه از علماء علم طبیعی و علم حساب از برای عدد تعاریف چند آورد (28-48)، چاپی دیگر: فصل فی الضمائر (: ضمیر منفصل مرفوع ... منفصل منصوب)، فصل فی الموصولات، فصل فی اسماء الاشاره. فصل فی اسماء الافعال، فصل فی الظروف (ص 222-228). برای نشانی: منزلات ماه و اسبوع و شهور ×× کز ز نظم دلکشم یابد ظهور / با حساب جهل و نقش عدد ×× یاد کن در پنج فصل ای معتمد. برای نشانی: «فصل» چنانک دور فلک شمسی را در فلک البروج، دوازده بخش متساوی کرده اند، و هر بخش را برج نام کرده اند، و هر بخش را منزل ماه گفتند، زیرا که ماه هر روز در یکی از این منازل نزول کند (ص 28)؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: 10 شوال 974ق؛ با شیوه کهن فارسی‌نویسی (: ب = پ، ج = چ، ک = گ، بدانک = بدانکه ...)، محشی؛ یادداشت «کنز اللغه» به گونه نام کتاب و محقق مولانا احمدالدین بردعی به گونه نگارنده؛ تملک: عبدالعزیز؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا چرم، 282ص، 7 سطر (10/5×5/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 3 - 241]