العوامل فی النحو
از قزوینی، محسن بن محمد طاهر (د. ۱۱۵۰ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #217678
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۳۰ برگ
- شمار سطر
- ۱۲ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۸×۲۳سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) دارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۴
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 1292 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۱۲۹۲/۱ اعراب البسملة ۶ برگ
- ۱۲۹۲/۲ العوامل فی النحو · قزوینی، محسن بن محمد طاهر ۵۳ برگ
- ۱۲۹۲/۳ الوضعية · رستمی، ابوبکر ۷ برگ
- ۱۲۹۲/۴ العوامل فی النحو (همین نسخه) · قزوینی، محسن بن محمد طاهر ۳۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
احمدک یا من يرفع صالح العمل و اصلی علی نبیک و آله المبنى لهم كرامة المحل و بعد النحو علم يعرف بها احوال اواخر الكلمات اعراباً و بناء. الكلمة اسم و ...
انجام نسخه
والسادس حروف استثناء نحو عدا وخلا وحاشا اذا خفض بها وتركنا تعلیل الکل خوفا من الاطالة
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۵۰
۴ ـ العوامل «۷۳ ـ ۱۲۲» (نحو ـ عربی)
از: ملا محسن بن محمد طاهر قزوینی (ق ۱۲).
( ۱۲۹۲ )
رساله سوم نسخ ۱۳۰۷ و سه کتاب دیگر بدون تاریخ.
رساله دوم عوامل با حاشیه احمد است و رساله چهارم همان کتاب با حواشی مختلف است.
در پایان کتاب اول تاریخ وفات شرف الملک در ۵ شوال در حکومت امیر نظام در سنه ۱۳۱۱ و تاریخ رفتن ملا عبدالرزاق شیخ الاسلام با ملاها به طهران در ۲ جمادی الثانی ۱۳۲۴ هست. و تاریخ وفات ملا محمد صالح فخر العلماء.
۱۲۲ برگ، ۱۸ × ۲۳
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۳، ص ۸۳، ردیف ۲۱۸
● العوامل فی النحو = عوامل ملامحسن / نحو / عربی
al-‘awāmil fi-n naḥw = ‘awāmil-i mu‘lāmuḥsin
قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری
qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad ṭāher (- 1738)
از ملا محسن فیض کاشانی [که ظاهراً نسبت آن به فیض خطاست] یا ملا محسن بن محمد طاهر قزوینی معروف به ملا محسن نحوی شاگرد قوام الدین سیفی قزوینی که «رمع الخط» او را شرح کرده و «تقویم الخط» نامیده است (الذریعة 398/4). مؤلف جد خاندان نحوی در قزوین است و شاگرد سیفی قزوینی است و منظومه‌های کلاسیک این استاد را شرح کرده است. عواملی که در آخر کلمات اثر اعرابی می‌گذارند، در این رساله مختصر به بیست نوع تقسیم شده، عوامل سماعی سیزده نوع و قیاسی هفت نوع. این رساله به روشی آسان برای مبتدیان تألیف شده است.
آغاز: احمدک یا من يرفع صالح العمل و اصلی علی نبیک و آله المبنى لهم كرامة المحل و بعد النحو علم يعرف بها احوال اواخر الكلمات اعراباً و بناء. الكلمة اسم و ...
انجام: هذا بحسبك و بحسبك هذا و الحمدلله خلاصة ما اردناه و هی خير مما يدخرون ليوم لاينفع مال و لابنون و لمثل هذا فليعمل العاملون.
چاپ: مشار عربی، صص 246 و 641؛ مکرر در جامع المقدمات چاپ شده است؛ ایران، سنگی، 1312ق؛ وزیری، 13ص (جامع المقدمات: صص 55-67)؛ دارالسلطنه تبریز، محرم 1313، 14ص (جامع المقدمات: صص 136-149)؛ 1319ق
[دنا 658/7- 664 (209 نسخه)؛ الذريعة 359/15؛ أعيان الشيعة 46/9 و 56/9؛ ريحانة الأدب 454/4؛ معجم المؤلفين 186/8]
شرح و حواشی:
1- شرح عوامل ملامحسن؛ حسینی استرآبادی، زین العابدین بن حمزه (10-)
2- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ اردبیلی، نظام الدین بن احمد (-12)
3- شرح عوامل ملامحسن؛ محمد کاظم (-12)
4- شرح عوامل ملامحسن؛ طالقانی، جعفر بن محمد (-12)
5- شرح عوامل ملامحسن = تبصره یوسفیه؛ طالقانی، جعفر بن محمد (-12)
6- الفوائد السنیة فی شرح العوامل المحسنیة؛ حسینی شوشتری، عبدالکریم بن محمد هادی (-12)
7- شرح عوامل ملامحسن؛ گیلانی، نظر علی بن محسن (-1217)
8- الجواهر السنیة فی شرح العوامل لملا محسن؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177-1244)
9- شرح عوامل ملامحسن؛ حسینی، زین العابدین بن محمد باقر (-13)
10- الروضة المرضية فی شرح العوامل القياسية؛ حسینی تنکابنی، محمد صادق بن محمد هادی (-13)
11- شرح عوامل ملامحسن؛ لویمی، عبدالمحسن بن محمد (-13)
12- شرح عوامل ملامحسن؛ مازندرانی، یحیی بن محمد علی (-13)
13- شرح عوامل ملامحسن؛ نراقی، علی بن ابی القاسم (-13)
14- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ عبدالرزاق بن شیخ داود (-13)
15- شرح عوامل ملامحسن؛ تنکابنی، محمد بن سلیمان (1234-1302)
16- عوامل ملامحسن (ترجمه و شرح)؛ سپهر، ساره خاتون بنت عباسقلی خان (-1334)
17- عوامل ملامحسن (ترجمه)؛ سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی (1268-1342)
18- شرح عوامل ملامحسن؛ مدرس افغانی، محمد علی (1284-1365)
19- عوامل ملامحسن (ترجمه و شرح)؛ طالقانی، عبدالحسین (-14)
20- شرح عوامل ملامحسن؛ کرمانشاهی، محمد کریم بن علی اکبر (-14)
21- رضوان المتعلمین؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (1305-14)
22- شرح عوامل ملامحسن؛ بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد (-15)
23- شرح ابیات شرح عوامل ملا محسن «ثماناً بعد ما جاوزت الاثنین ...»؛ محمد باقر بن محمد تقی
24- شرح العوامل المائة؛ عبدالغافر بن امیرالحاج
25- شرح عوامل ملامحسن؛ ساوجی، محمد علی بن محمد رحیم
26- شرح «ثماناً بعد ما جاوزت الاثنین»؛ شکرکوهی، ملک محمد بن ابراهیم
27- شرح عوامل ملامحسن؛ دینائی نوری، صادق
28- شرح شواهد عوامل ملامحسن؛ مازندرانی، حسین
29- سراج الظالمین؛ حر قزوینی، احمد بن علی
30- ترکیب عوامل ملامحسن
31- حاشیة العوامل لملا محسن
32- شرح العوامل المائة (2 عنوان)
33- شرح شواهد عوامل ملامحسن (3 عنوان)
34- شرح عوامل ملامحسن (11 عنوان)
35- شرح و ترکیب عوامل ملامحسن
36- عوامل (ترجمه)
37- العوامل فی النحو (ترجمه)
38- عوامل ملامحسن (ترجمه و شرح)
...
218. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 1292/4
آغاز: برابر؛ انجام: والسادس حروف استثناء نحو عدا وخلا وحاشا اذا خفض بها وتركنا تعلیل الکل خوفا من الاطالة
خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 30گ، 12 سطر، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 3 - 1408]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.