نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
/m/21599
کتابخانه و مخزن نگهداری: دائرة المعارف
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 461

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
سه‌شنبه 5 صفر 1307ق (1307 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 3 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق، شکسته
تعداد برگ و سطر:
39 برگ • 12 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
10/5×16/5سم
کاغذ و جلد:
کاغذ نامشخص • تیماج عنابی سرخ مجدول

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله. الحمد الله الذی جعلنا من الذين اتبعوا الحق و نصروه و اجتنبوا الباطل و انکروه ... اما بعد من که مسود این اوراقم ... حقیقت احوال جناب حاج محمد کریم خان ابن ظهیر الدوله ابراهیم خان قاجار را می‌نگارم تا بعضی از عوام کالانعام که ایشان را رکن رابع می‌دانند که باصطلاح و عقیده او این شخص رابع خدا و رسول و امام است از این خیال منصرف شده و از این طریقه منحرف گشته او را مانند سایر خلق تصور کنند و اگر کلمه کفرآمیزی از عباراتش براید و قابل تأویل است تأویل نمایند والا تکفیر کنند و مرا در این رساله مقصودی نیست که بگویم فلان کلام را در ارشاد العوام بر خلاف ظاهر شرع گفته یا فلان بیان را در هداية الصبيان مخالف شرع انور رانده. و وجه عدم تعرض دو چیز است اول آنکه رد و قبول آن کلامی مبسوط و کتابی مشروح می‌خواهد و ثانی آنکه مرا چندان با علمای ظاهر الفتی نیست و با شیخیه کلفتی [نه] غرض بیان حق است بدون مقصود و منظوری و آنچه در مجلس دار الخلافه سوال و جواب با وی شده یا محرر حضور داشته یا آنکه از ثقات شنیده می‌نگارد ... حال در این سال که یکهزار و دویست و هفتاد و پنج هجری است جناب حاجی محمد کریم خان بدار الخلافه باهره آمد و شرف حضور ... ناصرالدین شاه قاجار ... را ادراک نموده علمای شرع دار الخلافه ... بجهت فساد عقاید که از عبارات و تصانیف او که باعتقاد خود استنباط نموده بودند ملاقات وی را حرام دانسته از دیدن او دوری جستند ولی جمعی از ملک زادگان ... با وی ملاقات کرده. »

انجام نسخه

منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« ولی این رأی را آن دو بزرگوار نداشتند مدة العمر عمل به رؤیت می‌نمودند این اعتقاد مخصوص اجتهاد ابن عم بزرگوار است والسلام »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 2 • صفحه 308 • ردیف 3
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
3. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 461 آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی‌کا، تا: سه‌شنبه 5 صفر 1307ق؛ جلد: تیماج عنابی سرخ مجدول، 39گ، 12 سطر (12/5×6)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 1 - 10]