شناسنامه‌ی نسخه‌ی خطی

عروض

از ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم (۱۲۲۰–۱۲۹۴ ق)

کتابخانه مسجد اعظم، قم · شماره‌ی ۲۴۹۱/۳

کتابت قرن ۱۳ نسخ
/m/213192
شناسه‌ی فهارس: #213192

کاتب و کتابت

کاتب
بی‌کاتب
تاریخ کتابت
قرن ۱۳
محل کتابت
نامشخص
سفارش‌دهنده
—

ویژگی‌های ظاهری

خط
نسخ کیفیت خط:
شمار برگ
۳۵ برگ
شمار سطر
۱۳ سطر
اندازه (سانتی‌متر)
۱۳×۲۱سم
کاغذ
—
جلد
—

نشان‌های نسخه‌شناسی

  • اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
  • حواشی به خط مؤلف ندارد
  • تذهیب و سرلوح ندارد
  • نگاره و نقاشی ندارد
  • تصحیح‌شده ندارد
  • حواشی (محشّی) ندارد
  • جدول‌کشی ندارد
  • رکابه ندارد
  • مقابله و بلاغ ندارد
  • نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد

اشخاص مرتبط با نسخه

مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.

رساله‌های این مجموعه ۴

نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 2491 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.

  1. ۲۴۹۱/۱ صرف ۳۵ برگ
  2. ۲۴۹۱/۲ کبری در منطق · جرجانی، علی بن محمد ۲۶ برگ
  3. ۲۴۹۱/۳ عروض (همین نسخه) · ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم ۳۵ برگ
  4. ۲۴۹۱/۴ تکمیل الصناعة (منتخب) · حسینی، عطاء الله بن محمود ۲۱ برگ

رابطه با نسخه‌های دیگر

اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
صدر وعروض سپاس وافر ومتدارک که ابتدا وضرب آن بارکان واوتاد خلود مقوم وسبب وقریب انسراح وتسبیغ نعم باشد وقف بارگه خداوندی است که عقل کامل را میزان نظم عالم کرد ...

انجام نسخه

انجام
وجه سیم مجزو مذال وجه چهارم مجزو مرفل واین دوبحر از دایره متفقه بیرون آید چرا که چهار فعولن را ..
بخش‌های خالیِ این نسخه: مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها

متن مأخذ

فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.

ج ۴، ص ۸۳
۳ ـ مختصر العروض «۶۳ ـ ۹۷» (عروض ـ فارسی) از: عبدالکریم بن قاسم تبریزی ایروانی ـ ملا باشی، ۱۲۲۰ ـ ۱۲۹۴ ق. مؤلف که از افاضل عصر محمد شاه قاجار است این رساله را در اصول و قواعد عروض و قافیه برای محمد علی میرزا پسر محمد شاه قاجار نگاشته و در یک مقدمه و دو فائده و یک خاتمه تنظیم ساخته است: مقدمه؛ در بیان شعر و شاعر. فایده اول؛ در بیان قواعد و اصطلاحات. فائده دویم؛ در بیان رحافات و تفصیل بحور نوزدهگانه مفرده. خاتمه؛ در بیان رحافات عروض عربی. [نسخه های خطی فارسی ۳-۲۱۷۳ ـ الذریعه ۲۰-۲۰۰ ـ مشار فارسی ۴-۴۶۴۰ ـ دانشگاه ۱۷-۱۶۲ ـ ملی تهران ۶/ ۴۵۶]. آغاز: «صدر و عروض سپاس وافر و متدارک....وقف بارگاه خداوندی است که عقل کامل را میزان نظم عالم کرد...».
( ۲۴۹۱ ) کتاب اول و دوم نسخ علی در ۱۲۶۷ در دارالسلطنه تبریز. کتاب سوم و چهارم بدون تاریخ. تحریر سده ۱۳ کتاب سوم یکی دو برگ از آخرش افتاده. کتاب چهارم تا اواخر حرف دوم را دارد. ۱۱۰ برگ، ۱۳ × ۲۱

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)

ج ۲۲، ص ۵۹۹، ردیف ۲
● عروض = مختصر العروض / عروض و قافیه / فارسی ‘arūz = moxtasar-ol ‘arūz ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم، 1220 - 1294 قمری īravānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e abe-l-qāsem (1806 - 1877) اهدا به: میرزا محمد علیمراد (فرزندش)؛ به نام: محمد شاه قاجار و بهمن میرزا مؤلف که از افاضل عصر محمد شاه قاجار است، این رساله را در اصول و قواعد عروض و قافیه در یک «مقدمه» و دو «فائده» و یک «خاتمه» نگاشته است: مقدمه در بیان شعر و شاعر؛ فایده 1. بیان قواعد و اصطلاحات در هشت «فصل»؛ فائده 2. بیان زحافات و تفصیل بحور نوزده گانه مفرده در هشت «فصل»؛ خاتمه در بیان زحافات عروض عربی در دو «فصل». آن را برای فرزند خود میرزا محمد علی در سن هفت سالگی او تألیف کرده چون فهم کتاب‌های عروض برای او مشکل بود. آغاز: صدر وعروض سپاس وافر ومتدارک که ابتدا وضرب آن بارکان واوتاد خلود مقوم وسبب وقریب انسراح وتسبیغ نعم باشد وقف بارگه خداوندی است که عقل کامل را میزان نظم عالم کرد ... چاپ: ایران، تبریز، 1262ق، سنگی؛ ایران، سنگی، رقعی، 22ص، بدون تاریخ [نسخه‌های منزوی 2173/3؛ الذریعة 200/20؛ مشار فارسی 4640/4؛ اعلام الشیعة 758/2]
...
2. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 2491/3 آغاز: برابر؛ انجام: وجه سیم مجزو مذال وجه چهارم مجزو مرفل واین دوبحر از دایره متفقه بیرون آید چرا که چهار فعولن را ... خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 35گ، 13 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 5 - 1956]

یادداشت‌ها و منابع پژوهشی

اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.

حالت پیشنهاد اصلاح. روی ✎ کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.

گزارش اشکال یا پیشنهاد