روح و بدن
از فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان (د. ۹۷۶ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت ۱۳۳۳ق
شناسه‌ی فهارس: #157877
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- ۱۳۳۳ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نامشخص کیفیت خط:
- شمار برگ
- —
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۳×۲۱/۵سم
- کاغذ
- فرنگی آبی و شکری
- جلد
- مقوا با روکش پارچه
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۷
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 582-طباطبائی آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۵۸۲/۱-طباطبائی روح و بدن (همین نسخه) · فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان
- ۵۸۲/۲-طباطبائی رد رساله ماشاءالله انشاءالله · میرزا آقا خان کرمانی، عبدالحسین ۹ برگ
- ۵۸۲/۳-طباطبائی حساب ۱۰ برگ
- ۵۸۲/۴-طباطبائی نسوان (کتابچه) · قزوینی، ابراهیم ۶ برگ
- ۵۸۲/۵-طباطبائی فکاهی انتقادی · نظام افشار، حبیب الله ۸ برگ
- ۵۸۲/۶-طباطبائی جواب مراسلة رئيس الطائفة الضالة البابية ۴ برگ
- ۵۸۲/۷-طباطبائی خواص لفظ الجلالة · حسینی، عزیز الله بن اسدالله ۱۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله. حمد بی عدد احدی را سزاست که ریاض بدن را به آب روان پرورده و حسن را مظهر عشق و عشق را زیور حسن کرده و درود بیحد معتمدی را رواست که علم او عقل را پیرایه ای است و عقل را علم او سرمایه. اما بعد معتکف زاویه عجز و انکسار فضولی خاکسار از محرکان سلاسل حکایت و مؤسسان مبانی روایت چنین نقل دارد و بر رقم می‌آورد ...
انجام نسخه
چون روح به آن مقام رسید علانیت عالم جبروت و لاهوت دید به منزل اصلی پیوسته و از قید راهزنان رسته و عاقبة الامر خود را بخود رساند معشوقی و عاشقی از آن خلوت وحدت برون ماند. تمت
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
کاتب افزوده: معروض رای انجمن آرای خرد دانش می‌دارد که این کتاب لطائف المعارف که حسن عباراتش لطف اشاراتش از بیان مستغنی است داروی نصیحتش به شهد ظرافت آمیخته باده حکمتش به ساغر مطایبت ریخته در پرده خفا مختفی بوده. در این وقت به تایید قادر ذوالجلال ... میرزا احمد ملک الکتاب نسخه آن را به دست آورده به زیور طبع در آورد. آن کس که ز شهر آشنایی است ×× داند که متاع ما کجایی است. روز دوشنبه ۷ شهر جمادی الاولی سنه ۱۳۳۰.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱۶، ص ۸۷۳، ردیف ۱۱۴
● روح و بدن = صحت و مرض = حسن و عشق = روح نامه = روح و حسن = حسن و دل / عرفان و تصوف / فارسی
rūh- va badan = sehhat va maraz = hosn va 'ešq = rūh nāma = rūh va hosn = hosn va del
فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟-976؟ قمری
fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508 - 1569)
داستان آمدن «روح» از عالم لاهوت به عالم ناسوت و تعلق آن به بدن، با شرح و گزارش حواس ظاهره و باطنه و خوشی‌ها و ناخوشی‌های آنها. داستانی است عرفانی و در آن از عشق و عاشقی سخن رفته است. همان‌که صحت و مرض و حسن و عشق و روح نامه و روح و حسن هم خوانده شده است. در مجله ارمغان آمده که: «این کتاب یکی از شاهکارهای فضولی شاعر، و در واقع می‌توان گفت بهترین نمونه نثر فارسی است».
آغاز: بسمله. حمد بی عدد احدی را سزاست که ریاض بدن را به آب روان پرورده و حسن را مظهر عشق و عشق را زیور حسن کرده و درود بیحد معتمدی را رواست که علم او عقل را پیرایه ای است و عقل را علم او سرمایه. اما بعد معتکف زاویه عجز و انکسار فضولی خاکسار از محرکان سلاسل حکایت و مؤسسان مبانی روایت چنین نقل دارد و بر رقم می‌آورد ...
انجام: چون روح به آن مقام رسید علانیت عالم جبروت و لاهوت دید به منزل اصلی پیوسته و از قید راهزنان رسته و عاقبة الامر خود را بخود رساند معشوقی و عاشقی از آن خلوت وحدت برون ماند. تمت
چاپ: به نام «حسن و عشق» در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، به کوشش علی دژاکام، تابستان 1379ش؛ به دستیاری استاد علی، مخصوص تلامیذ شیدیه، به درخواست حاجی میرزا احمد بن حسین آقا تاجر کتاب ملقب به «مؤید العلماء» (مدیر مدرسه رشیدیه تبریز)، (صص19-52)؛ ایران، 1311ق، سنگی، جیبی، 42ص (صص2-43)؛ ایران، تبریز، ماکنه جدیده فرنگی، 1320ق، سنگی، جیبی، 34ص
[نسخه‌های منزوی 1125/2 و 1266 و 795/2 و 3728/5؛ الذریعة 12/15 و 265/11 و 838/9؛ گنجینه بهارستان 503/1 و 509/1-524؛ مشار فارسی 3022/1؛ مشترک پاکستان 1675/3؛ ریحانه 222/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 473/2؛ فهرستواره منزوی ج1، ص 435-436 و ج7، ص 623؛ دنا، ج5، ص 926-929 (129 نسخه)]
...
114. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 582/1-طباطبائی
آغاز و انجام: برابر؛ کاتب افزوده: معروض رای انجمن آرای خرد و دانش می‌دارد که این کتاب لطائف المعارف که حسن عباراتش و لطف اشاراتش از بیان مستغنی است داروی نصیحتش به شهد ظرافت آمیخته و باده حکمتش به ساغر مطایبت ریخته در پرده خفا مختفی بوده. در این وقت به تایید قادر ذوالجلال ... میرزا احمد ملک الکتاب نسخه آن را به دست آورده به زیور طبع در آورد. آن کس که ز شهر آشنایی است ×× داند که متاع ما کجایی است. روز دوشنبه 7 شهر جمادی الاولی سنه 1330.
کا: میرزا محمد ملک الکتاب، تا: 1333ق؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه، اندازه: 13×21/5سم [ف: 22 - 271]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.