روح و بدن
از فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان (د. ۹۷۶ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت ۲۱ شعبان ۱۲۹۱ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #157857
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- ۲۱ شعبان ۱۲۹۱ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۳ برگ
- شمار سطر
- ۱۲ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۲/۹×۱۹/۳سم
- کاغذ
- فرنگی
- جلد
- تیماج قهوه‌ای
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۱۲
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 8899 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۸۸۹۹/۱ روح و بدن (همین نسخه) · فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان ۲۳ برگ
- ۸۸۹۹/۲ تحفة العشاق · خلیلی، خلیل ۳۸ برگ
- ۸۸۹۹/۳ قلندر نامه · انصاری، عبدالله بن محمد ۹ برگ
- ۸۸۹۹/۴ تحفة الملوک · شمس الدین ۲۲ برگ
- ۸۸۹۹/۵ پندنامه ۴ برگ
- ۸۸۹۹/۶ نصایح ۱ برگ
- ۸۸۹۹/۷ ظفرنامه ۶ برگ
- ۸۸۹۹/۸ از علاج مسیحا ۲ برگ
- ۸۸۹۹/۹ احادیث ۱ برگ
- ۸۸۹۹/۱۲ دیوان امیر المؤمنین علی علیه السلام · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۲ برگ
- ۸۸۹۹/۱۴ رباعیات بابا طاهر عریان · بابا طاهر ۶ برگ
- ۸۸۹۹/۱۵ حکایت هارون الرشید و کنیزک حبشی ۱ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله. حمد بی عدد احدی را سزاست که ریاض بدن را به آب روان پرورده و حسن را مظهر عشق و عشق را زیور حسن کرده و درود بیحد معتمدی را رواست که علم او عقل را پیرایه ای است و عقل را علم او سرمایه. اما بعد معتکف زاویه عجز و انکسار فضولی خاکسار از محرکان سلاسل حکایت و مؤسسان مبانی روایت چنین نقل دارد و بر رقم می‌آورد ...
انجام نسخه
چون روح به آن مقام رسید علانیت عالم جبروت و لاهوت دید به منزل اصلی پیوسته و از قید راهزنان رسته و عاقبة الامر خود را بخود رساند معشوقی و عاشقی از آن خلوت وحدت برون ماند. تمت
مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها ۱
- مهر: «نورالدین بن سیف الدین الموسوی ۱۳۱۵» (بیضی) که احتمالا از آن پسر کاتب نسخه است، کتابخانه <!-- page: ۸۷۳ --> جعفر سلطان القرایی
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱۶، ص ۸۷۲، ردیف ۹۴
● روح و بدن = صحت و مرض = حسن و عشق = روح نامه = روح و حسن = حسن و دل / عرفان و تصوف / فارسی
rūh- va badan = sehhat va maraz = hosn va 'ešq = rūh nāma = rūh va hosn = hosn va del
فضولی بغدادی، محمد بن سلیمان، 913؟-976؟ قمری
fozūlī baqdādī, mohammad ebn-e soleymān (1508 - 1569)
داستان آمدن «روح» از عالم لاهوت به عالم ناسوت و تعلق آن به بدن، با شرح و گزارش حواس ظاهره و باطنه و خوشی‌ها و ناخوشی‌های آنها. داستانی است عرفانی و در آن از عشق و عاشقی سخن رفته است. همان‌که صحت و مرض و حسن و عشق و روح نامه و روح و حسن هم خوانده شده است. در مجله ارمغان آمده که: «این کتاب یکی از شاهکارهای فضولی شاعر، و در واقع می‌توان گفت بهترین نمونه نثر فارسی است».
آغاز: بسمله. حمد بی عدد احدی را سزاست که ریاض بدن را به آب روان پرورده و حسن را مظهر عشق و عشق را زیور حسن کرده و درود بیحد معتمدی را رواست که علم او عقل را پیرایه ای است و عقل را علم او سرمایه. اما بعد معتکف زاویه عجز و انکسار فضولی خاکسار از محرکان سلاسل حکایت و مؤسسان مبانی روایت چنین نقل دارد و بر رقم می‌آورد ...
انجام: چون روح به آن مقام رسید علانیت عالم جبروت و لاهوت دید به منزل اصلی پیوسته و از قید راهزنان رسته و عاقبة الامر خود را بخود رساند معشوقی و عاشقی از آن خلوت وحدت برون ماند. تمت
چاپ: به نام «حسن و عشق» در گنجینه بهارستان، بخش حکمت، به کوشش علی دژاکام، تابستان 1379ش؛ به دستیاری استاد علی، مخصوص تلامیذ شیدیه، به درخواست حاجی میرزا احمد بن حسین آقا تاجر کتاب ملقب به «مؤید العلماء» (مدیر مدرسه رشیدیه تبریز)، (صص19-52)؛ ایران، 1311ق، سنگی، جیبی، 42ص (صص2-43)؛ ایران، تبریز، ماکنه جدیده فرنگی، 1320ق، سنگی، جیبی، 34ص
[نسخه‌های منزوی 1125/2 و 1266 و 795/2 و 3728/5؛ الذریعة 12/15 و 265/11 و 838/9؛ گنجینه بهارستان 503/1 و 509/1-524؛ مشار فارسی 3022/1؛ مشترک پاکستان 1675/3؛ ریحانه 222/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 473/2؛ فهرستواره منزوی ج1، ص 435-436 و ج7، ص 623؛ دنا، ج5، ص 926-929 (129 نسخه)]
...
94. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 8899/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سیف الدین بن شمس الدین، تا: 21 شعبان 1291ق؛ مجدول؛ مهر: «نورالدین بن سیف الدین الموسوی 1315» (بیضی) که احتمالا از آن پسر کاتب نسخه است، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه‌ای، 23ص (1پ-23پ)، 12 سطر (6/9×14/4)، اندازه: 12/9×19/3سم [ف: 29/1 - 264]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.