الروح
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت با تاریخ ۱۰۸۹ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #157632
کاتب و کتابت
- کاتب
- محمد رضا بن حمید
- تاریخ کتابت
- با تاریخ ۱۰۸۹ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۳ برگ
- شمار سطر
- ۱۴ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۵/۸×۲۰/۸سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج کرم
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۲۵
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 15536 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۱۵۵۳۶/۱ الروح (همین نسخه) ۲۳ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲ المغالطات ۷ برگ
- ۱۵۵۳۶/۳ مغالطات بخاری ۳ برگ
- ۱۵۵۳۶/۴ معراج نامه · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۹ برگ
- ۱۵۵۳۶/۵ الحساب ۷ برگ
- ۱۵۵۳۶/۶ تفسیر آیة الکرسی · فخرالدین حسینی، محمد بن حسین ۴۱ برگ
- ۱۵۵۳۶/۷ ما خالف شیخ الطائفة اجماعات نفسه · شهید ثانی، زین الدین بن علی ۶ برگ
- ۱۵۵۳۶/۸ تفسیر المعوذتین · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۴ برگ
- ۱۵۵۳۶/۹ شرح ابیاتی از ناصر خسرو · تنکابنی، حسین بن ابراهیم ۴ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۰ علم الواجب · میرداماد، محمد باقر بن محمد ۳ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۱ ذبائح اهل الکتاب · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۶ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۲ اثبات حدوث العالم · تنکابنی، حسین بن ابراهیم ۸ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۳ الاعتقادات · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۶ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۴ تقسیم العلم · حنفی تبریزی، شمس الدین محمد ۶ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۵ بقاء النفس بعد خراب البدن · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۵ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۶ المغالطات · جرجانی، علی بن محمد ۱۵ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۷ تفسیر سورة الاخلاص · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۷ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۸ حاشية شرح الشمسية ۸ برگ
- ۱۵۵۳۶/۱۹ حاشية الطوالع ۹ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۰ شبهة الاستلزام · سلطان العلماء، حسین بن محمد ۳ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۲ لغز الزبدة · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۴ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۳ اوصاف الاشراف · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۴۱ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۴ مبدأ و معاد · نسفی، عزیزالدین بن محمد ۷۰ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۵ لمعات · عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر ۳۴ برگ
- ۱۵۵۳۶/۲۶ معما · سیفی بخارائی ۴ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
الحمدلله رب العالمین و بعد فهذه رسالة مشتمله علی فوائد جليلة فی ماهية الروح و النفس و العقل و اقسامها و توابعها و هی مرتبة علی فصلین و ستة عشر بحثا ... الفصل الاول فی الروح و فيه عشرة ابحاث الاول فی اطلاق لفظ الروح، يطلق الروح بحسب اللغه و بحسب الاستعمال فهو فی اللغه بمعنى الانبساط و الانتشار كما يقال راح فلان ای انتشر و انبسط و قال النبی (ص) من راح الى الجمعه فليغتسل و سمى بعض الملائكة بالروحانى لخفة ابدانهم و تحركهم و انبساطهم فی كل شىء و كذا يقال رجل روحانی ... و اما بحسب الاستعمال فقد جاء لمعان كثيرة 1- جبرئيل كما قال ... و ايدناه بروح القدس 2- قال امیرالمؤمنین علیه السلام الروح ملک ...
انجام نسخه
لان من تزكية النفس تحصيل تصفية الباطن و من تصفية الروح بالانوار الالهيه و الوصول الى عالم الغيب و هذه التجليه بحسب التصفيه بقدر التزكيه و الاوضاع المحمديه و الاحكام الشرعيه هى معيار هذه العداله و قانونها رزقنا الله تعالى الفوز بها
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱۶، ص ۸۵۲، ردیف ۳
● الروح = الروحية = ماهية الروح و الحيات و النفس و العقل / فلسفه / عربی
ar-rūḥ =ar-rūḥīyya = māhīyyat-ur rūḥ wa-l ḥayāt wa-n nafs wa-l ‘aql
رساله‌ای است دارای دو «فصل» و شانزده بحث: فصل 1. در روح، دارای ده «بحث»: 1) اطلاقات لفظ روح، 2) ماهیت روح وابسته به بدن، 3) جسمانیت روح و نفی عرضیت و تجرد آن، 4) وحدت و تعدد روح، 5) جای تمرکز روح در بدن و راه خروج آن از بدن، 6) حدوث و قدم روح، 7) جاودان بودن روح، 8) ارواح دارای یک ماهیت‌اند یا هر روح را ماهیتی جداگانه است، 9) آغاز و انجام روح، 10) اختلاف و تباین روح و جسد؛ فصل
2. ماهیت نفس و حیات و عقل و برخی از مباحث مربوط به روح دارای شش «بحث»: 1) رؤیا، 2) فرق نفس و عقل و روح، 3) ماهیت حیوة و عقل، 4) حقیقت مرگ و سخنان فلاسفه و متکلمان درباره مرگ زندگی، 5) اجل مقدر و محتوم و قتل، 6) انسان مخاطب به شرائع و محکوم به تکالیف کیست. مؤلف این رساله در مباحث به اختصار رفته و اساساً رساله خالی از تحقیق است و در بسیاری از موارد به احادیث نبوی تمسک جسته است. در مسئله بقاء روح در پاسخ این سؤال که «روح تا قیامت باقی است و در قیامت به مصداق کل شیء هالک و کل نفس ذائقة الموت فانی می‌شود» می‌گوید: «کسانی که قائل به تجرد روحند عقیده دارند که روح سرمدیست و فناپذیر نیست و این عقیده بعض آل الرسول است». مؤلف از هیچیک از فلاسفه اسلام یاد نکرده است. مؤلف الذریعه این کتاب را با نام رسالة فی الروح و العقل شناسانده و مؤلف آن را نشناخته‌اند، در ذیل نسخه مجلس ش 1832/2 نام نورالدین فرزند مولا محمد صالح مازندرانی دیده می‌شود اما دور است که تألیف او باشد زیرا در ترجمه احوالش آثاری برای او یاد نشده (مرآة الاحوال نسخه مجلس ص 52) و باستنباط و نظر این نگارنده مؤلف از علماء عامه است. (عبدالحسین حائری)
نسخه‌ای از آن در مدرسه امام صادق چالوس معرفی شده که از آن خواجه نصیر دانسته است. البته رساله‌ای به فارسی و جز این به نام روحیه به خواجه نسبت داده‌اند.
آغاز: الحمدلله رب العالمین و بعد فهذه رسالة مشتمله علی فوائد جليلة فی ماهية الروح و النفس و العقل و اقسامها و توابعها و هی مرتبة علی فصلین و ستة عشر بحثا ... الفصل الاول فی الروح و فيه عشرة ابحاث الاول فی اطلاق لفظ الروح، يطلق الروح بحسب اللغه و بحسب الاستعمال فهو فی اللغه بمعنى الانبساط و الانتشار كما يقال راح فلان ای انتشر و انبسط و قال النبی (ص) من راح الى الجمعه فليغتسل و سمى بعض الملائكة بالروحانى لخفة ابدانهم و تحركهم و انبساطهم فی كل شىء و كذا يقال رجل روحانی ... و اما بحسب الاستعمال فقد جاء لمعان كثيرة 1- جبرئيل كما قال ... و ايدناه بروح القدس 2- قال امیرالمؤمنین علیه السلام الروح ملک ...
انجام: لان من تزكية النفس تحصيل تصفية الباطن و من تصفية الروح بالانوار الالهيه و الوصول الى عالم الغيب و هذه التجليه بحسب التصفيه بقدر التزكيه و الاوضاع المحمديه و الاحكام الشرعيه هى معيار هذه العداله و قانونها رزقنا الله تعالى الفوز بها
...
3. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 15536/1
آغاز و انجام: برابر
در دو فصل و شانزده بحث؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ جلد: تیماج کرم، 23ص (4-26)، 14-19 سطر، اندازه: 15/8×20/8سم [ف: 43 - 147]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.