شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
رسائل اخوان الصفاء و خلان الوفاء
پیوند کوتاه:
/m/153814
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد بن محمد بن بهاءالدین انصاری هوی
- تاریخ کتابت:
- 18 شعبان 968ق (968 هـ.ق)
- محل کتابت:
- قاهره
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 9 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (درشت)
- تعداد برگ و سطر:
- 424 برگ • 29 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 17×25سم
- کاغذ و جلد:
- سمرقندی • تیماج سرخ
آغاز نسخه
« بسمله. به الحول و القوة. الحمدلله الذى لا تحسن الاشياء الا ان يكون بدوها حمده و كل ناطق و ساكت فهو عبده الذى تاهت الالباب فی عظمته و کلت عقول اهل معرفته عند مشاهدته من عز جبروته و صلى الله على المنتخب من خلقه من خیرته محمد النبى و عترته. اعلم انه لما كان من مذهبی طالبی العلم (النظر فی جمیع علوم الموجودات التى فى العالم من الجواهر و الاعراض و البسائط و المركبات ... مانند چلبی) »
انجام نسخه
« فانتبه يا اخي من نومة الغفلة و رقدة الجهالة ...
دارای چهار بخش است نخستین 13 دومی 17 سومی 10 چهارمی 11 و روی هم 51 کتاب میباشد (مانند نسخه 1278 مجلس) و دارد که 25 هزار بیت میشود »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
تملک: فرهاد میرزا مورخ یکشنبه 12 شعبان 1265 هست و عبدالله بن عبدالقادر ساوجبلاغی مکری چنانکه در همینجا مینویسد آن را در 1329 خریده است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 16 • صفحه 417 • ردیف 9
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
9. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1155
آغاز: بسمله. به الحول و القوة. الحمدلله الذى لا تحسن الاشياء الا ان يكون بدوها حمده و كل ناطق و ساكت فهو عبده الذى تاهت الالباب فی عظمته و کلت عقول اهل معرفته عند مشاهدته من عز جبروته و صلى الله على المنتخب من خلقه من خیرته محمد النبى و عترته. اعلم انه لما كان من مذهبی طالبی العلم (النظر فی جمیع علوم الموجودات التى فى العالم من الجواهر و الاعراض و البسائط و المركبات ... مانند چلبی)؛ انجام: فانتبه يا اخي من نومة الغفلة و رقدة الجهالة ...
دارای چهار بخش است نخستین 13 دومی 17 سومی 10 چهارمی 11 و روی هم 51 کتاب میباشد (مانند نسخه 1278 مجلس) و دارد که 25 هزار بیت میشود؛ خط: نسخ درشت، کا: محمد بن محمد بن بهاءالدین انصاری هوی، تا: 18 شعبان 968ق، جا: قاهره؛ در برخی از کتابها شماره رسالههای اخوان صفا پنجاه و یک دانسته شده و در نسخه ما هم 51 است بر خلاف چاپی که 52 است چه اینکه ریاضیات آن که در چاپی 14 رساله است در این نسخه 13 است و این هم برای این است که «باری ارمینیاس» رساله جدایی به شمار نیامده و با قیاس آمیخته شده و گویا کسی در آن دست برده و باید این رساله جداگانهای باشد چنانکه در چاپی آمده است. در این نسخه ما «صورة الارض و الاقالیم» چهارم است و موسیقی پنجم به عکس آنچه که در چاپی دیده میشود. در طبیعیات و عقلیات این نسخه با چاپی در شماره رسالهها جدایی ندارد. در الهیات هم همان یازده شماره را دارد مگر اینکه ترتیب آن با چاپی یکسان نیست. این نسخه در متن هم در بسیاری از جاها با چاپی یکسان نیست و فهرست آغاز چاپی هم در آن دیده نمیشود چنانکه خطبه آغاز آن در چاپی نیامده است؛ تملک: فرهاد میرزا مورخ یکشنبه 12 شعبان 1265 هست و عبدالله بن عبدالقادر ساوجبلاغی مکری چنانکه در همینجا مینویسد آن را در 1329 خریده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 424گ، 29 سطر (12×18/5)، اندازه: 17×25سم [ف: 6 - 2228]