شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/150733
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 7
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 27 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (عالی)
- تعداد برگ و سطر:
- 203 برگ • 27 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 18/5×21سم
- کاغذ و جلد:
- سمرقندی • تیماج قرمز
آغاز نسخه
« باب نخستین اندر درستی و بیماری اجناس آن، بباید دانست که تن درستی مطلق آن است که مزاج هر اندامی از اندامها ... کتاب سوم: بسمله کتاب سیوم از ذخیره اندر تدبیر نگاه <!-- page: 56 --> داشتن تن درستی و این کتاب چهارده گفتار است ...؛ کتاب چهارم: بسمله گفتار نخستین، اندر شناختن و بیرون آوردن کی هر بیماری کدام بیماری است و این گفتار سه باب است ...؛ کتاب پنجم: بسمله گفتار نخستین اندر آنک تب چیست و چند نوع است و چگونه پدید آید. باب نخستین اندر آنک تب چیست تب حرارتی غریب است که اندر دل بر افروزد و به میانجی روح و خون اندر رگها بگذرد »
انجام نسخه
« قسطا بن لوقا گوید من دیدم مردی را کی بشتاب برخاست تا نعلین اندر پوشد بزودی یکپای نعلین اندر پوشید و فرو برد تا دیگر پای راست کند اندرین فرو بردن بیفتاد و بمرد و الله اعلم بالصواب؛ انجام (بخش نخستین): ... و سوزش روده ها و مثانه و دردسر را کی از گرمی باشد زایل کند ان شاء الله تعالی و الحمدلله رب العالمین ... سپری شد نخستین بخش از کتاب ذخیره خوارزمشاهی بعد ازین بخش دوم باشد از کتاب سیوم و الله اعلم بالصواب ... و اگر علامتهای بد، نه اندر چنین وقتها که باید کرده آمده پدید آید حکم باید کرد که بخواهد مرد نص کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام تمام شد کتاب چهارم اندر ... از جمله کتاب ذخیره خوارزم شاهی و بتمامی این کتاب، بخش علمی از کتاب ذخیره خوارزمشاهی تمام شد بحمدالله ... چون قرص گل و گل انگبین و غیر آن سبب نکس شود و الله اعلم و هو خیر الحاکمین تمام شد کتاب پنجم از ذخیره خوارزم شاهی بحمدالله »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
. ؛ هر کدام از ص 394 395 مشتمل بر تصویری آدمی است که مواضع فصد حجامت در نقاط مختلف بدن را مشخص کرده است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 16 • صفحه 55 • ردیف 27
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
27. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 990 ط
آغاز: باب نخستین اندر درستی و بیماری اجناس آن، بباید دانست که تن درستی مطلق آن است که مزاج هر اندامی از اندامها ... کتاب سوم: بسمله کتاب سیوم از ذخیره اندر تدبیر نگاه داشتن تن درستی و این کتاب چهارده گفتار است ...؛ کتاب چهارم: بسمله گفتار نخستین، اندر شناختن و بیرون آوردن کی هر بیماری کدام بیماری است و این گفتار سه باب است ...؛ کتاب پنجم: بسمله گفتار نخستین اندر آنک تب چیست و چند نوع است و چگونه پدید آید. باب نخستین اندر آنک تب چیست تب حرارتی غریب است که اندر دل بر افروزد و به میانجی روح و خون اندر رگها بگذرد؛ انجام: قسطا بن لوقا گوید من دیدم مردی را کی بشتاب برخاست تا نعلین اندر پوشد بزودی یکپای نعلین اندر پوشید و فرو برد تا دیگر پای راست کند اندرین فرو بردن بیفتاد و بمرد و الله اعلم بالصواب؛ انجام (بخش نخستین): ... و سوزش روده ها و مثانه و دردسر را کی از گرمی باشد زایل کند ان شاء الله تعالی و الحمدلله رب العالمین ... سپری شد نخستین بخش از کتاب ذخیره خوارزمشاهی بعد ازین بخش دوم باشد از کتاب سیوم و الله اعلم بالصواب ... و اگر علامتهای بد، نه اندر چنین وقتها که باید کرده آمده پدید آید حکم باید کرد که بخواهد مرد نص کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام تمام شد کتاب چهارم اندر ... از جمله کتاب ذخیره خوارزم شاهی و بتمامی این کتاب، بخش علمی از کتاب ذخیره خوارزمشاهی تمام شد بحمدالله ... چون قرص گل و گل انگبین و غیر آن سبب نکس شود و الله اعلم و هو خیر الحاکمین تمام شد کتاب پنجم از ذخیره خوارزم شاهی بحمدالله.
خط: نسخ عالی، بیکا، تا: قرن 7؛ هر کدام از ص 394 و 395 مشتمل بر تصویری آدمی است که مواضع فصد و حجامت در نقاط مختلف بدن را مشخص کرده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قرمز، 203گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×21سم [ف: 24/2-98]