دیوان طغرای تفرشی

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3039 آغاز: بسمله. حمدالله المتعال که جمال دولت و اقبال کمال خلود وجود مسعود شاهنشاهی زینت کمال یافته ... حرره اسدالله ولد محمد در اول ماه صوم سال 1296 (ص 9) شیخ سعدی راست: این روی بین که حسن بپوشیده ما را ×× و ان دام زلف و دانه خال سیاه را؛ فی الجواب: ای جلوه‌ها ز سر و قدت خاک راه را ×× بر چهره داغ از غم روی تو ماه را / نرگس بباغ عشوه چشم تو گر ندید ×× آموخت از که شیوه چشم سیاه را؛ انجام: لیسند و زنند اینان ته سوخته و ته کاسه ×× زین روی همی باشند پیوسته بتلواسه از اسدالله بن محمد حسینی طغرای تفرشی مستوفی دربار ناصری که در زمان نوشتن این دیوان در 1296 پنجاه سالی در دیوان و دربار گذرانده بود و به خارج هم رفته است. دیباچه‌ای از او به نثر در آغاز هست در سرگذشت او (1-7)، در دیوان غزل و قصیده و رباعی است (11-178)، در ص 7-9 نثری است بی نقطه از خود او. او در غزل‌ها که به ترتیب تهجی است در بیشتر آنها شعر یکی از استادان آورده و به همان وزن و قافیه آن را دنبال کرده است (ص 11-96)، قطعه‌های هجو و شوخی و درخواست و مطالب دیگران هم به ترتیب تهجی است (99-149)، مسمطات (ص 151-154) و رباعیات (ص 157-174) و مثنوی هجوی و جز آن (ص 177-178) و مفردات (ص 185-188) است. در ص 181-183 که دو برگی است به اندازه کوچکتر نثر است و تاریخ 1309 دارد. نثر او را بالاتر از نثر قائم مقام و فاضل خان دانسته‌اند. در دیباچه از ناصرالدین یاد شده است. بیشتر غزل‌های او تتبع سعدی و حافظ است و هم از قاآنی و معشوق ترکستانی و حکیم انوری و فروغ و ذوالفقار شیروانی و مظفر هروی. در آن یاد شده از امین الملک و شاهدی مهوش تخلص و ظل سلطان و خود شاه و صادق نامی نوری و احمد ظلی پسر موسی خان و احمد نامی و ابوالقاسم و عیسی خان پسر موسی خان و بیان الملک و سنگلاخ و کاظمخان میر آخور و عبدالعظیم (شاه زاده) و کتاب مجمع العشاق و دانش در ستایش و نکوهشها که کرده است. شعر اثیر اخسیکثی و پاسخ او از کمال اسماعیل و پاسخ او از سلطان ساوجی در آن هست (ص 67)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ بیتی از میرزای ساوجی در بالای ص 71 هست؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 94گ، 12 سطر (6×15)، اندازه: 12×22سم [ف: 10 - 1984]