حدایق المقربین

● حدایق المقربین / تاریخ معصومین / فارسی hadāyeq-ol moqarrabīn حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع، 1058 - 1126 ؟ قمری hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e 'abd-ol- vāse‘ (1648 - 1714) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135) تاریخ تألیف: ماه رمضان 1115ق در تفضیل بعضی از ملائکه بر بعضی دیگر و اینکه انبیاء و مرسلین بر آنها فضیلت دارند و حضرت پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت وی بر تمام موجودات فضیلت دارند، دارای پنج «حدیقه» و هر کدام در چند «باب»: حدیقه 1. تفضیل ملائکه بعضی بر بعضی، دارای هفت «باب»: 1) بیان کثرت ملئکه و عجایب خلقت ایشان، 2) اصناف ملائکه، 3) بیان آن‌که ملائکه معصومند از گناهان، 4) بیان مذاهب علماء در باب ملائکه، 5) بیان بعضی از احوال ملائکه، 6) بیان تفضیل بعضی از ملئکه بر بعضی، 7) بیان روح و اصناف آن، و در این باب مذکور می‌شود بعضی از سرادقات و حجب؛ حدیقه 2. تفضیل بعضی انبیاء بر بعضی، دارای هفت «باب»: 1) بیان عدد انبیاء و مرسلین، 2) بیان نبی و رسول و فرق میان آنها، 3) بیان اولوالعزم و معنی آن، 4) بیان آنکه همه پیغمبران معصومند از گناهان، 5) بیان عصمت ایشان از سهو و نسیان، 6) در بیان تفضیل همه پیغمبران بر ملائکه، 7) بیان تفضیل پیغمبران بعضی بر بعضی؛ حدیقه 3. تفضیل پیامبر و ائمه بر عالمیان، دارای چهارده «باب»: 1) تفضیل سید کاینات (ص) بر همه موجودات، 2) بیان تفضیل آن حضرت بر سایر انبیاء و مرسلین، 3) بیان تفضیل امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا و سایر ائمه طاهرین بر همه انبیا و مرسلین، 4) بیان آنکه علم حضرت سید المرسلین، 5) بیان آنکه ایشان عالم بودند به همه علوم و بیان اسباب حمول علم برای ایشان، 6) بیان آنکه کتب و آثار پیغمبران گذشته همه به ایشان به میراث رسیده، 7) بیان آنکه همه پیغمبران بولایت ایشان، و این طویل الذیل است، 8) بیان تفضیل حضرت سید المرسلین بر امیر المؤمنین و سایر ائمه طاهرین و در این باب مذکور می‌شود مناظره نواب گیتی‌ستان با حاتم بیک وزیر و محاکمه شیخ بهاء الدین محمد علیه الرحمه، 9) بیان آنکه امیرالمؤمنین و همه ائمه طاهرین (ص) امام بودند و نبی و رسول نبودند، 10. بیان آنکه حضرت امیرالمؤمنین تالی حضرت سید المرسلین است و بعد از آن حضرت افضل است از همه عالمین، 11) بیان تفضیل آن حضرت به خطاب مستطاب امیرالمؤمنین، 13) بیان تفضیل حسنین (ع) بر سایر ائمه طاهرین، 14) بیان مساوات سایر ائمه طاهرین (ع) با تفضیل حضرت صاحب الامر (ع) بر آن هشت امام دیگر؛ حدیقه 4. تفضیل حضرت زهرا بر زنان عالم، دارای هفت «باب»: باب 1) بیان فضیلت فاطمه زهراء، 2) بیان فضیلت خدیجه کبری، 3) بیان فضیلت حضرت مریم، 4- در بیان فضیلت آسیه، 5) بیان تفضیل فاطمه زهراء بر ایشان، 6) بیان بعض از نساء طاهرات و بقیه زوجات طاهرات حضرت رسالت (ص)، 7) بیان سایر نساء مکرمات که از تتبع اخبار و روایات ظاهر می‌گردد؛ حدیقه 5. جمعی از اخیار که درجه آنها بعد از انبیا و ائمه است، دارای هفت «باب»: 1) بیان گروهی از صدیقان که مقرب بودند نزد خداوند عالمیان، 2) بیان صحابه حضرت رسول (ص) و منازل ایشان، 3) بیان اصحاب حضرت امیرالمؤمنین و سایر ائمه طاهرین، 4) بیان جمعی از اکابر دین که در زمان غیبت امام بوده‌اند و در نزد حق تعالی گرامی و مقربند، 5) بیان گروهی از مقربان از اهل این اعصار و أزمان و در این باب بیان می‌شود آثار و علامات مقربان، 6) بیان فضایل فضیلت مؤمنان. در حدیقه پنجم احوال گروهی از صحابه بزرگوار و یاران ائمه اطهار علیهم السلام و سی نفر از علماء نامدار شیعه که نخستین آنها شیخ کلینی صاحب «کافی» و آخرین علامه مجلسی باشند، ذکر شده و از این بابت کتاب مورد استفاده کسانی که در تراجم دانشمندان تألیف دارند نیز بوده است. مؤلف الذریعه (6: 289)» فرموده است که صاحب «روضات الجنات» و حاجی نوری در «الفیض القدسی» از آن نقل کرده‌اند. صاحب روضات مستقیماً از این کتاب استفاده و نقل کرده است، لکن حاجی نوری به آن دسترسی نیافته و حتی در «الفیض القدسی» (33 و چند جای دیگر) که به توسط روضات از این کتاب نقل نموده اشتباهاً مؤلف آن را میر محمد حسین خاتون آبادی (فرزند میر محمد صالح) معرفی کرده‌اند، اما در «مستدرک» (3: 386) استدراک این اشتباه شده است. (محمد علی روضاتی) آغاز: بسم ... هدیر کبوتران ملئکه مقربین در بروج مشیده سموات تسبیح و تقدیس خداوندی است که لآلی نعم و جواهر ایادیش افزونتر از آن است که به میزان عقول و مقیاس حواس توان سنجید ... اما بعد؛ تهی دست جواهر فضایل و معانی محمد صالح بن عبدالواسع الحسینی ... بعرض طالبان شوارع هدایت ... میرساند که اگر چه طبیعت امکان که عرض لازم هر فردی از افراد ممکنات است مشوب بجهات نقص است ... است، و شرافت و کرامت ذاتی مخصوص ذات کمال الصفات جناب اقدس الهی است؛ لیکن چون قامت قابلیت انسان بطراز «و لقد کرمنا بنی آدم» شرف امتیاز یافته ... این بنی نوع را بر سایر انواع موجودات تفضیل داده‌اند، و صنف پیغمبران و اوصیای عالیشان از أصناف نوع انسان بمزید کرامت ممتاز ... و از أشخاص این صنف باعز و تمکین، حضرات سید المرسلین و ائمه طاهرین ... بأعلی درجات کرامت ... رسیده ... لاجرم همه خلایق از اولین و آخرین و ملئکه مقربین و سایر انبیا و مرسلین مأمور باین إذعان و مکلف بتولای ایشانند ... و بر طبق این مطلب أخبار معتبره بسیار در کتب و آثار وارد شده، و با وجود آنکه حال بر این منوال است أساطین علما از متأخرین و قدما متعرض اینمطلب أسنی نشده ... و باین سبب این غرض اقصی بر اکثر طالبان طریق هدی مشتبه و مستور.. بوده تا در این زمان سعادت توأمان بندگان ثریا مکان نواب کامیاب ... الشاه سلطان حسین الصفوی الموسوی الحسینی ... که فیما بین سلاطین روزگار و خواقین معدلت آثار، بمزید حسن عقیدت و صفای طویت اختصاص دارند، ... لهذا این قلیل البضاعه بتألیف این رساله کثیر الفائده و تنقیح این مطلب ... پرداخت و بتفضیل انبیا و مرسلین و ملئکه مقربین و تفضیل صحابه أخیار حضرت سید أبرار و اصحاب ائمه اطهار و تفضیل سایر ناس از طبقات علمای کرام و سادات واجب الاحترام نیز عنان قلم را منعطف گردانید ... و این رساله نبیله به «حدائق المقربین» موسوم و به پنج حدیقه مرتب گردید ... انجام: و این حقیر خاطی نیز از آن مثوبات جزیله بهره مند باشم ... خداوند عاقبت امور همه را بخیر فرماید. [دنا 534/4؛ فهرستواره منزوی 1615/3 و 265/9]