نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

آداب الفلاسفة

پدیدآور اثر: حنین بن اسحاق
/m/11388
کتابخانه و مخزن نگهداری: دانشگاه
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 2165

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
بی‌تاریخ
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
کوفی
تعداد برگ و سطر:
51 برگ • 8 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13×28سم
کاغذ و جلد:
بغدادی • تیماج مشکی آراسته مقوایی گرد سرخ
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
• این نسخه ما که از حنین دانسته شده و در پایان آن آمده که او آن را در ذیحجه 249 نوشته است با دو نسخه اسکوریال و مونیخ چندان ربطی ندارد و به اندازه یک‌دهم آنها هم نمی‌شود. در آغاز این نسخه نخست خطبه‌ای است که به سخن فیلسوفی مسلمان بیشتر مانند است تا به گفتار دانشمندی نصرانی، سپس سخنان فیلسوفان است در مرگ اسکندر و سخنان برخی از دانشمندان و گفتار چهار حکیم نزد اسکندر و نیز چهار فیلسوف دیگر و مطالبی دیگر و بخش نخستین بدین گونه پایان می‌یابد: «تمت الرسالة ... كتبها حنين بن اسحاق العبادی ... » که درست خوانده نمی‌شود و گویا تاریخی در اینجا بوده است (27ر و پ). پس از این بخش دوم یا رساله دیگری بدین‌گونه آغاز می‌شود: «بسمله. قد بلغنا ان افلاطن الحکیم نظر الی بعض التلاميذ و هو يكتب ما يسمع» (28ر). در این بخش نقش نگین‌های انگشتری فیلسوفان آمده است. روی هم مطالب این کتاب که به ساخت دو رساله می‌ماند اگر چه با تغییری هم باشد در نوادر حنین و کتب دیگر جسته گریخته دیده می‌شود و به گواهی نسخه ما این یکی جزو یکم است و باید گفت که یا طرح و شالوده‌ای است که حنین ریخته و سپس کتاب نوادر بزرگ خود را ساخته است یا این که کسی دیگر این رساله ما را از روی کتاب حنین و کتاب‌های دیگر ساخته است. در این باره گویا نتوان درست داوری نمود مگر این که این نسخه ما به دقت با سه نسخه نوادر و نسخ منتخبات صوان الحکمه و کتاب‌های ابن فاتک و ابن هند و مشکویه رازی و شهرزوری و دیگران سنجیده شود تا دانسته شود که این رساله (نسخه ما) چیست و چگونه ساخته شده است. در پایان آن آمده «و کتبه حنین بن اسحق الطبيب العبادي في ذي الحجه من سنة تسع و اربعین و مأتین من الهجرة»، در صفحه عنوان امضای شیخ بهایی دیده می‌شود
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 1 • صفحه 138 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2165 خط: کوفی؛ بی‌کا، بی‌تا؛ این نسخه ما که از حنین دانسته شده و در پایان آن آمده که او آن را در ذیحجه 249 نوشته است با دو نسخه اسکوریال و مونیخ چندان ربطی ندارد و به اندازه یک‌دهم آنها هم نمی‌شود. در آغاز این نسخه نخست خطبه‌ای است که به سخن فیلسوفی مسلمان بیشتر مانند است تا به گفتار دانشمندی نصرانی، سپس سخنان فیلسوفان است در مرگ اسکندر و سخنان برخی از دانشمندان و گفتار چهار حکیم نزد اسکندر و نیز چهار فیلسوف دیگر و مطالبی دیگر و بخش نخستین بدین گونه پایان می‌یابد: «تمت الرسالة ... كتبها حنين بن اسحاق العبادی ... » که درست خوانده نمی‌شود و گویا تاریخی در اینجا بوده است (27ر و پ). پس از این بخش دوم یا رساله دیگری بدین‌گونه آغاز می‌شود: «بسمله. قد بلغنا ان افلاطن الحکیم نظر الی بعض التلاميذ و هو يكتب ما يسمع» (28ر). در این بخش نقش نگین‌های انگشتری فیلسوفان آمده است. روی هم مطالب این کتاب که به ساخت دو رساله می‌ماند اگر چه با تغییری هم باشد در نوادر حنین و کتب دیگر جسته گریخته دیده می‌شود و به گواهی نسخه ما این یکی جزو یکم است و باید گفت که یا طرح و شالوده‌ای است که حنین ریخته و سپس کتاب نوادر بزرگ خود را ساخته است یا این که کسی دیگر این رساله ما را از روی کتاب حنین و کتاب‌های دیگر ساخته است. در این باره گویا نتوان درست داوری نمود مگر این که این نسخه ما به دقت با سه نسخه نوادر و نسخ منتخبات صوان الحکمه و کتاب‌های ابن فاتک و ابن هند و مشکویه رازی و شهرزوری و دیگران سنجیده شود تا دانسته شود که این رساله (نسخه ما) چیست و چگونه ساخته شده است. در پایان آن آمده «و کتبه حنین بن اسحق الطبيب العبادي في ذي الحجه من سنة تسع و اربعین و مأتین من الهجرة»، در صفحه عنوان امضای شیخ بهایی دیده می‌شود؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج مشکی آراسته مقوایی گرد سرخ، 51گ، 8 سطر (9×14)، اندازه: 13×28سم [ف: 9-858]