حاشية التجريد و شرحه القديم و الجديد

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2006 آغاز: بحسب الحمل على سبيل هوهو. قوله: ... و قوله و اتحاد مفهوم نقیضه. بیانه كما سیجیء انه حمل الوجود؛ انجام: قوله: و كذا ان اريد تحصيله نوعاً ... احتياجه الى النامى فلا يكون مافرض تجريد طوسی و کهن ترین شرح آن را علامه حلی و شرح جدید آن از قوشچی (-879) است. کشاکش میان دو مدرسه دشتکی و دوانی در شیراز و اصفهان تا قرن یازدهم درباره آنها ادامه داشت. اینک یکی دیگر از همین دست حاشیه‌ها، که تنها بر مقصد اول از شش مقصد تجرید در امور عامه است معرفی می‌شود. حاشیه‌ها شماره گذاری شده است، این شماره‌ها، بخش‌های کتاب حاشیه‌زده شده را نشان می‌دهد. چون از آغاز نسخه جای گفتگو 16 برگ افتاده است، با حاشیه‌های بخش 4 در برگ 17 آغاز شده و در برگ 201 (شماره گذاری قدیم) پایان نسخه که باز هم افتادگی دارد، به حاشیه‌های بخش 86 پایان می‌گیرد. از این رو برگ‌های 17 و 18 شماره‌های 4 دارد و برگهای 19 تا 21 شماره‌های 5 و تا برگ 27 شماره‌های 6 دارد و همچنان پیش می‌رود تا برگ‌های 178 تا 198 شماره‌های 85 و برگ‌های 199 تا 201 شماره‌های 86 دارد. برخی عنوانهای این حاشیه چنین است: «قوله ... بیانه ...» یا «قال الشارح ... اقول»، «قال الشارح في الحاشية ...»، «قال المصنف ...» و «قال الشارح في الشرح و الحاشيه ...» كما صرح به سید المحققين فى حاشيه المطالع (گ24ب) در برگ 132ب می‌بینیم: «قوله: المناقشة متجهة على عبارة الشارح الاصفهاني (القديم) من هذا انما يرد اواراد الشارح (الجديد) دفع المناقشة التي اوردها السيد (ظ: الشريف الجرجانى) على الشارح الاصفهاني و ليس كذلك» (برگ 133پ)، «قال الشيخ في تعليقاته ... قال في النمط الخامس من الاشارات لكن ذكر المصنف (خواجه نصيرطوسی) في شرح الاشارات» (گ140ر)؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ حاشیه‌هایی از شاگرد محشی نیز دارد که در آن می‌گوید: «و لعل هذا مراد الاستاد» (گ145) حاشیه «منه» بسیار دارد، نیز حاشیه‌هایی با نشان «قاضی»، «م»، «میر نظام الدین احمد» (گ171پ)، «م.ن»، «حاشية التجريد»؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، نخودی، جلد: پرزنت آبی رنگ، رویه کاغذ آبی، 184گ، 21 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 11 - 70]