نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

جوهر مسمی

پدیدآور اثر: سیمی نیشابوری
/m/100971
کتابخانه و مخزن نگهداری: ملک
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 3831/3

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
قرن 9 و 10
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
- • 11 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13/5×22/9سم
کاغذ و جلد:
ترمه • میشن

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« حمد بی حد و قیاس و سپاس بی عدد و احساس بوجه سرادقات بارقات و کمال جلال بی شبه و مثال صانعی را که روضات محاسن کلام را به ریاحین بساتین زبانهای فصحاء به یاد است و مبدعی که صحائف صفایح و لوایح احوال انام ایام را به لطایف و طرایف بیانهای بلغاء بر او است ... »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
باب دوم در انواع مخاطبات ... مجابات؛ باب سوم در عرض عرائض مصنوعه که به مشاهیر نوشته شده؛ باب در بیان حجت قبالات شرعیه اصلیه فرعیه تمسکات: یابم ز بی وفائی ایام چون وفات ×× باشد حیات حاصلم از حاصل الحیات / سی روز با ضمیر پریشان با چهل صباح ×× کردم صفات جمع در آن مجمع الصفات / تاریخ سال هشتصد سی هفت بود ×× کاین روز نامچه رقم در شب برات / دستم نمی‌رسد به ملکی غیر کلک ×× پیدا نبود هم ادواتی به جز دوات / آوردم از سواد سیاهی زلال خضر ×× در کام نی چو ریختم از نیشکر نبات / تسلیم کرد بهر سلیمی دل سلیم ×× جانها در این رساله که هست از مسلمات / از کیمیای فقر میا «سیمیا» به تنگ ×× هذا الرفيق منه طريق الى النجات
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
• چهارم
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 11 • صفحه 178 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3831/3 آغاز: برابر؛ ... نظم: به نام ایزد داننده ابتدای سخن ×× که ابتدای سخن زوست و انتهای سخن / کمال حکمت احکام او برون از فکر ×× صفات حضرت بیچون او ورای سخن / همو دهد به ثناگوی خود به معرض عرض ×× نعیم هر دو جهان از پی عطای سخن / صفات حسن غزالان بیان قدرت اوست ×× برآمده به زبان غزل سرای سخن / به قدر خویش سخن می‌کنم ز روی دگر ×× به وصف او نکند کس ادای سخن. و جواهر زواهر صلوات نثار مضجع معطر و ایثار مرقد منور سردفتر معشر بشر نور بصر اهل (ارباب) نظر صدر جریده مکونات ... ابوالقاسم محمد ... بدانکه قسم انشاء و فن استدعا و استیفاء طرازی شریف و عنصری لطیف است و مقیمان هر مقام را از خاص و عام دانستن و کار بستن و به قول و فعل در آوردن لازم و جازم است. علی الخصوص در این دور که طور تقاضای آن می‌کند ... و آن انتخاب از کتاب حاصل الحق (الحیوة) و جواهر الصفات از تصنیف و تألیف این ضعیف النحیف المحتاج الی العفو الغفور سیمی النیشابوری مبنی بر قواعد مترسلان و منشیان تا مبتدیان را از مطالعه عبارات آن شروعی تمام و منتهیان را از ملاحظه استعارات آن شعوری مالاکلام به حصول موصول گردد و آن مجموع و مسموع در صورت احسن تحریر و کسوت ایمن تقریر ... جلوه می‌دهد و آن مجموعه مطبوعه را به «جوهر مسمی» (جوهریه سیمی) مسمی شده و از چهار کتاب آداب مرکب و مزین و منتخب به سه (چهار) باب مبوب گردانید (ه است، والله اعلم بالصواب و تلک هذه الابواب) باب اول در قواعد ابواب و قوانین آداب ملوک و سلاطین و امراء و وزراء و اتقیاء و نجبا و سادات و قضات و علماء و مشایخ و اصول و اعیان و اجداد و اولاد و احفاد و دیگران و سایر ایشان (باب اول در بیان تعلیم و تعلم ضوابط و روابط که در طور معتبر است)؛ باب دوم در انواع مخاطبات ... و مجابات؛ باب سوم در عرض عرائض مصنوعه که به مشاهیر نوشته شده؛ باب [چهارم] در بیان حجت و قبالات شرعیه اصلیه و فرعیه و تمسکات: یابم ز بی وفائی ایام چون وفات ×× باشد حیات حاصلم از حاصل الحیات / سی روز با ضمیر پریشان با چهل صباح ×× کردم صفات جمع در آن مجمع الصفات / تاریخ سال هشتصد و سی و هفت بود ×× کاین روز نامچه رقم در شب برات / دستم نمی‌رسد به ملکی غیر کلک ×× پیدا نبود هم ادواتی به جز دوات / آوردم از سواد سیاهی زلال خضر ×× در کام نی چو ریختم از نیشکر نبات / تسلیم کرد بهر سلیمی دل سلیم ×× جانها در این رساله که هست از مسلمات / از کیمیای فقر میا «سیمیا» به تنگ ×× هذا الرفيق منه طريق الى النجات خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11 سطر، اندازه: 13/5×22/9سم [ف: 7 - 64]