محمدتقی دانش‌پژوه
فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه
مجلدات فهارس: 75 جلد
سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش
زادگاه: آمل (مازندران)
آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:
دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک
مجموعه‌ها و فهارس شاخص:
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
شرح عبارت «لو كان الترك من طهارتين ...»
مؤلف: شیروانی، محمد بن حسن
دانشگاه • ش: 7191/10 و 2489/10-ف
فنخا: ج 20، ص 98
شرح عبارت «لو كان الترك من طهارتين ...»
مؤلف: شیروانی، محمد بن حسن
دانشگاه • ش: 7008/16
فنخا: ج 20، ص 98
شرح عبارتی از سهل شوشتری و صوفیان دیگر
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 414/4
فنخا: ج 20، ص 99
شرح عبور اسرای کربلا
مؤلف: اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی
ملک • ش: 6151/22
فنخا: ج 20، ص 99
شرح عدة الاصول
مؤلف: حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق
میر حسینا قزوینی • ش: 129
فنخا: ج 20، ص 100
شرح العروة الوثقی
مؤلف: حسنی کاظمینی، علی بن عطیفه
دانشگاه • ش: 1544
فنخا: ج 20، ص 101
شرح العروض
مؤلف: ناشناخته
سپهسالار • ش: 7211
فنخا: ج 20، ص 103
شرح العروض الساوية
مؤلف: اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن
جابری انصاری • ش: 2/1
فنخا: ج 20، ص 104
شرح عروض منظوم
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 4302/2
فنخا: ج 20، ص 104
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
جامع کبیر • ش: 138/6
فنخا: ج 20، ص 106
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
الهیات • ش: 336
فنخا: ج 20، ص 106
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
مفتاح • ش: 983
فنخا: ج 20، ص 108
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
ادبیات • ش: 75
فنخا: ج 20، ص 108
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
مولوی • ش: 278
فنخا: ج 20، ص 108
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
دانشگاه • ش: 9853
فنخا: ج 20، ص 108
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
دانشگاه • ش: 5002
فنخا: ج 20، ص 110
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
وزیری • ش: 4179
فنخا: ج 20، ص 110
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
ملک • ش: 2971
فنخا: ج 20، ص 112
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
ملک • ش: 5725
فنخا: ج 20، ص 112
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
ملک • ش: 2088
فنخا: ج 20، ص 112
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
دانشگاه • ش: 405
فنخا: ج 20، ص 113
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
گوهرشاد • ش: 1017/1
فنخا: ج 20، ص 113
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
دانشگاه • ش: 7326/4
فنخا: ج 20، ص 113
شرح العزى فى التصريف
مؤلف: تفتازانی، مسعود بن عمر
دانشگاه • ش: 7585/2
فنخا: ج 20، ص 113

گزارش اشکال یا پیشنهاد