محمدتقی دانش‌پژوه
فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه
مجلدات فهارس: 75 جلد
سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش
زادگاه: آمل (مازندران)
آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:
دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک
مجموعه‌ها و فهارس شاخص:
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»
مؤلف: نیریزی، قطب الدین محمد
مجلس • ش: 5155/3
فنخا: ج 19، ص 507
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»
مؤلف: نیریزی، قطب الدین محمد
مجلس • ش: 4079/5
فنخا: ج 19، ص 507
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»
مؤلف: کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم
الهیات • ش: 439
فنخا: ج 19، ص 508
شرح حدیث «معرفتی بالنورانیة»
مؤلف: سبزواری، هادی بن مهدی
جمعیت نشر فرهنگ • ش: 50/4ر
فنخا: ج 19، ص 509
شرح حديث المفضل
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 6115/24
فنخا: ج 19، ص 509
شرح حدیث «ملعون من كمه اعمى»
مؤلف: شیروانی، محمد بن حسن
دانشگاه • ش: 7191/7 و 2489/7-ف
فنخا: ج 19، ص 509
شرح حدیث «ملعون من كمه اعمى»
مؤلف: شیروانی، محمد بن حسن
دانشگاه • ش: 7008/9
فنخا: ج 19، ص 509
شرح حدیث «من أحبنا اهل البيت فليعد للفقر جلبابا»
مؤلف: خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین
ملک • ش: 1606/34
فنخا: ج 19، ص 509
شرح حدیث «من أحبنا اهل البيت فليعد للفقر جلبابا»
مؤلف: خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین
ملک • ش: 3523/2
فنخا: ج 19، ص 510
شرح حديث «من سود اسمه فی دیوان»
مؤلف: رشتی، کاظم بن قاسم
برنا، قاسم • ش: 39/5
فنخا: ج 19، ص 510
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ابن عربی، محمد بن علی
دانشگاه • ش: 1039/10-ف
فنخا: ج 19، ص 511
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: علوی عاملی، احمد بن زین العابدین
علومی، شیخ علی • ش: 62/2
فنخا: ج 19، ص 512
شرح حدیث «من عرف نفسه ...»
مؤلف: پنجهزاری، عماد الدین بن یونس
دانشگاه • ش: 10841/1
فنخا: ج 19، ص 512
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: احسائی، احمد بن زین الدین
مجلس • ش: 5445/7
فنخا: ج 19، ص 513
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: احسائی، احمد بن زین الدین
ملک • ش: 742/5
فنخا: ج 19، ص 514
شرح حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: اصفهانی، عبدالرحیم
دانشگاه • ش: 4703/8
فنخا: ج 19، ص 514
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ناشناخته
مجلس • ش: 4900/97
فنخا: ج 19، ص 515
شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ناشناخته
سپهسالار • ش: 7502/7
فنخا: ج 19، ص 515
شرح حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ناشناخته
مفتاح • ش: 822/8
فنخا: ج 19، ص 515
شرح حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ناشناخته
برنا، قاسم • ش: 42/2
فنخا: ج 19، ص 516
شرح حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»
مؤلف: ناشناخته
سپهسالار • ش: 1088/2
فنخا: ج 19، ص 516
شرح حدیث «الناس نيام اذا ماتوا انتبهوا»
مؤلف: ناشناخته
مجلس • ش: 4168/9
فنخا: ج 19، ص 517
شرح الحديث النبوى «الراحمون يرحمهم الرحمن»
مؤلف: عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد
دانشگاه • ش: 2096/5
فنخا: ج 19، ص 517
شرح الحديث النبوى «الراحمون يرحمهم الرحمن»
مؤلف: عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد
خانقاه احمدیه • ش: 138/11
فنخا: ج 19، ص 517

گزارش اشکال یا پیشنهاد