فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه

مجلدات فهارس: 75 جلد

سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش

زادگاه: آمل (مازندران)

آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:

دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک

مجموعه‌ها و فهارس شاخص:

فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک

شرح بیت «کورکورانه مرو در کربلا ...»

مؤلف: گیلانی، علی بن فضل الله

دانشگاه • ش: 3238/10

فنخا: ج 19، ص 197

شرح بیت «هر آنکس را که ...»

مؤلف: ناشناخته

دانشگاه • ش: 5886/13

فنخا: ج 19، ص 198

شرح بیت «هر که بالاتر رود ابله‌تر است»

مؤلف: شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن علی

مهدوی • ش: 355/4

فنخا: ج 19، ص 199

شرح بیتی از عطار

مؤلف: ناشناخته

مجلس • ش: 5072/5

فنخا: ج 19، ص 199

شرح بیت «هر که بالاتر رود ابله‌تر است»

مؤلف: شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن علی

ملک • ش: 554/15

فنخا: ج 19، ص 199

شرح بیست باب

مؤلف: کرمانی، علاء الدین بن محمود

دانشگاه • ش: 4014

فنخا: ج 19، ص 200

شرح بیست باب